Кіріспе
Канадалық әдебиеттанушы, мәдениет тарихшысы және жазушы Дэвид Г. Роскис (идиш: דוד ראָסקעס; 1948 жылы Монреальде туған) – идиш әдебиеті мен Шығыс Еуропалық еврейлер мәдениеті саласындағы халықаралық деңгейде танылған канадалық әдебиеттанушы, мәдениет тарихшысы және автор. Ол Американың еврей теологиялық семинариясында Идиш әдебиеті мен мәдениеті бойынша Сол және Эвелин Хенкинд кафедрасының профессоры.
David G. Roskies (Yiddish: דוד ראָסקעס; born 1948, Montreal) is an internationally recognized Canadian literary scholar, cultural historian and author in the field of Yiddish literature and the culture of Eastern European Jewry. He is the Sol and Evelyn Henkind Chair in Yiddish Literature and Culture and Professor of Jewish Literature at the Jewish Theological Seminary of America.
Өмірбаян
Роскис 1948 жылы Монреальде дүниеге келді, ал оның отбасы 1940 жылы Вильнюстен көшіп келді. Оның әжесі Фрадль Матц Литваның Вильнюс қаласында, бұрынғы Польшаның Вильно қаласында, дұға кітаптары, Киелі кітаптар және танымал идиш әдебиетін шығаратын әйгілі Матц баспасын басқарды. Оның анасы Маша (1906 жылы Вильнода туған) және оның отбасы 1940 жылы Лиссабон мен Нью-Йорк арқылы Еуропадан Монреальге қашуға мәжбүр болды. Монреальдегі үйі Исаак Б. Сингер, Мелех Равич, Ицик Мангер, Аврам Суцкевер және Рахель Корн сияқты идиш жазушылары, актерлері мен суретшілерінің бас қосып әңгімелесетін орынға айналды. Ол Гарвард университетінде идиш тілінен профессор Рут Виссенің інісі. Монреальдегі идиш тіліндегі мектептерде білім алғаннан кейін Роскис Брандейс университетінде оқыды және 1975 жылы докторлық диссертациясын қорғады.
Ғылыми-зерттеу салалары
Оның жұмысының басты бағыты – Холокост, ол 1971 жылы осы тақырыпта жарық көрген «Түнгі сөздер: Холокост туралы мидраш» атты алғашқы литургиялардың бірі. «Түнгі сөздер» бесінші басылымына енді, иврит тіліне аударылды және жақында CLAL аудиокассета ретінде қайта шығарды. 1984 жылы Гарвард университетінің баспасында «Апокалипсиске қарсы: қазіргі еврей мәдениетіндегі апатқа жауаптар» атты кітап жарық көрді, ол Phi Beta Kappa-дан Ральф Уолдо Эмерсон сыйлығын жеңіп алды және содан бері орыс және иврит тілдеріне аударылды. 1989 жылы еврей баспа қоғамы «Қырып жою әдебиеті» атты қосымша томды шығарды. 2007 жылы Роскис Дж. Б. және Морис С. Шапиро АҚШ Холокост мемориалдық мұражайындағы Резидент аға ғалым болып қызмет етті. 2013 жылы ол Наоми Даймантпен бірлесіп «Холокост әдебиеті: Тарих және нұсқау» еңбегін жариялады. 1975 жылдан бері оның жұмысының екінші бағыты – ашкеназдық яһудилердің фольклоры болды. Ол «Штеттл кітабы: Шығыс Еуропалық яһудилер өмірі мен дәстүріне кіріспе» кітабының авторларының бірі. 1985 жылы Гуггенхайм стипендиясын алған Роскис қазіргі еврейлердің фольклор мен қиялға қайта оралуын зерттей бастады. Оның еңбегінің нәтижесі – С. Анскидің «Диббук және басқа да жазбалары» (Йель, 1992) және «Күшті ізденіс көпірі: Идиш әңгімелеу өнерінің жоғалып бара жатқан түрі» (Гарвард, 1995) кітаптары. Ал «Штеттл кітабының» отызыншы жылдығына арналған басылымын 2005 жылы KTAV баспасы шығарды. Роскистің жұмысының үшінші бағыты – 1999 жылы жарық көрген осы тақырыптағы эсселер жинағы «Жүдейлердің пайдалы өткенді іздеуі» («The Jewish Search for a Usable Past») кітабы. 2008 жылы ол өмірбаян жазуға кірісті. «Yiddishlands: Өмірбаян» (Wayne State University Press) – отбасы тарихы мен идиш әні арқылы көрініс тапқан қазіргі заманғы идиш мәдениетінің тарихы. Кітапқа анасының ән айтқан CD-сі қоса берілген. 1981 жылы (Алан Минцпен бірге) Роскис «Prooftexts: Еврей әдеби тарихы журналы» журналын құрды. Роскис 1998 жылдан бері Йель университетінің баспасында жарық көретін «Жаңа идиш кітапханасының» бас редакторы болып қызмет етеді.
Шығармалары
Дэвид Г. Роскис: Түнгі сөздер: Холокост туралы мидраш. Clal, 1971 жыл. Диана К. Роскис, Дэвид Г. Роскис: Штетл кітабы: Шығыс Еуропалық еврей өмірі мен дәстүріне кіріспе. Ktav Publishing House, Нью-Йорк, 1975. Дэвид Г. Роскис: Апокалипсиске қарсы: Заманауи еврей мәдениетіндегі апатқа жауаптар. Гарвард университетінің баспасы, 1984. Дэвид Г. Роскис (ред.): Құрбандық әдебиеті: апатқа еврейлердің жауабы. Jewish Publication Society, Филадельфия, 1989 жыл. Дэвид Г. Роскис (ред.): "Диббук және С. Анскийдің басқа да жазбалары". Yale, 1992. Дэвид Г. Роскис: Сағыну көпірі: Идиш әңгімелеудің жоғалған өнері. Гарвард, 1995. Дэвид Г. Роскис: Еврейлердің пайдалы өткенді іздеуі (Еврей зерттеулеріндегі Хелен мен Мартин Шварцтың дәрістері). Indiana University Press, Блумингтон, 1999. Дэвид Роскис (ред.), Леонард Вольф (ред. және ауд.): Ицзик Мангерге кіріспе, "Ицзик бойынша әлем: таңдамалы поэзия және проза". New Haven, Yale University Press, 2002. Мелвин Жюль Букиет және Дэвид Г. Роскис (ред.): Шатырдағы жазушылар: қазіргі заманғы еврейлік көркем әдебиеті. Persea, Нью-Йорк, 2006 жыл. Дэвид Г. Роскис: Идишландтар: естеліктер. Wayne State University Press, 2008. Дэвид Г. Роскис және Наоми Даймант: Холокост әдебиеті: тарих және нұсқаулық. University Press of New England, 2013.
David G. Roskies: Against the Apocalypse: Responses to Catastrophe in Modern Jewish Culture. Harvard University Press, 1984
David G. Roskies (Ed. ): The Literature of Destruction: Jewish Responses to Catastrophe. Jewish Publication Society, Philadelphia, 1989
David G. Roskies (Ed. ): The Dybbuk and Other Writings by S. Ansky. Yale, 1992
David G. Roskies: A Bridge of Longing: The Lost Art of Yiddish Storytelling. Harvard, 1995
David G. Roskies: The Jewish Search for a Usable Past (Helen and Martin Schwartz Lectures in Jewish Studies). Indiana University Press, Bloomington, 1999
David Roskies (Ed. ), Leonard Wolf (Ed. and Trans. ): Introduction to Itzik Manger, The World According to Itzik: Selected Poetry and Prose. New Haven, Yale University Press, 2002. Melvin Jules Bukiet and David G. Roskies (Eds.) : Scribblers on the Roof: Contemporary Jewish Fiction. Persea, New York, 2006. David G. Roskies: Yiddishlands: A Memoir. Wayne State University Press, 2008
David G. Roskies and Naomi Diamant: Holocaust Literature: A History and Guide. University Press of New England, 2013