Кіріспе

Кардиологияда, қарыншалық құтылу соғуы – жүрек қарыншаларының жиырылуын бастайтын және тудыратын өздігінен пайда болатын электрлік разряд. Әдетте жүрек ритмі жүректің құлақшаларында басталып, кейін қарыншаларға беріледі. Қарыншалық құтылу соғуы қарыншалық ритмде ұзақ үзілістен кейін пайда болады және жүрек тоқтауын болдырмауға көмектеседі. Ол жүректің электрлік өткізгіш жүйесінің қарыншаларды стимуляциялаудағы жетіспеушілігін көрсетеді (егер қарыншалық құтылу соғуы болмаса, жүрек соғуы тоқтауы мүмкін).

Себептер

Жүрекшелердің құтылу соғуы, жүрекшелерге жететін электрлік импульстың жылдамдығы (әдетте жүректің синоатриалдық түйіні (SA түйіні) бастап, атриовентрикулярлық түйінге (AV түйініне) беріліп, содан кейін жүрекшелерге таралатын) жүрекшелік кардиомиоциттердің 4-фазалық спонтандық деполяризациясының жылдамдығымен анықталатын негізгі жылдамдықтан төмен түскен кезде пайда болады. Құтылу соғуы әдетте электрлік импульс жүрекшелерге жетпегеннен кейін 2-3 секундтан соң орын алады. Бұл құбылыстың себебі синоатриалдық түйіннің (SA түйіні) соққыны бастамауы, SA түйінінен атриовентрикулярлық түйінге (AV түйініне) өткізілудің бұзылуы немесе атриовентрикулярлық блокада (әсіресе үшінші дәрежелі AV блокада) болуы мүмкін. Әдетте, синоатриалдық түйіннің кардиомиоциттері ең жоғары жиілікте импульс береді және осылайша жүрек ырғағын анықтайтын басқа жасушалардан басым болады. Атриовентрикулярлық түйінде импульс беру жылдамдығы әдетте екінші орында болады. Синустық жылдамдық атриовентрикулярлық түйіннің импульс беру жылдамдығынан төмен түскенде, атриовентрикулярлық түйін басым кардиостимулятор болады, нәтижесінде түйіннен құтылу соғуы пайда болады. Егер синоатриалдық және атриовентрикулярлық түйіндердің импульс беру жылдамдығы жүрекшелік кардиомиоциттердің импульс беру жылдамдығынан төмен болса, жүрекшелік құтылу соғуы орын алады. Құтылу соғуы – жүрек аритмиясының бір түрі, бұл жағдайда ол эктопиялық соққы деп аталады. Оны жүрек ырғағын анықтайтын басқа кардиостимуляторлардың болмауынан туындаған эктопиялық кардиостимуляцияның бір түрі деп қарастыруға болады. Жүрекшелік кардиомиоциттер синоатриалдық немесе атриовентрикулярлық түйіндерге қарағанда баяу импульс береді. Синоатриалдық түйін әдетте минутына 70 соққы (БПМ) жылдамдығымен импульс береді, ал атриовентрикулярлық түйін (AV түйіні) әдетте 40-60 БПМ немесе одан да төмен ырғақ тудыра алады. Осылайша, жүрекшелердің жиырылу жылдамдығы минутына 15-40 соққыға төмендейді. Егер бір немесе екі ғана эктопиялық соққы болса, олар құтылу соққылары деп есептеледі. Егер бұл жартылай қалыпты ырғаққа әкелсе, онда ол идиовентрикулярлық ырғақ деп аталады. Құтылу аритмиясы – синоатриалдық түйіннің немесе өткізгіш жүйенің (әдетте жүрек шабуы немесе дәрі-дәрмектің қосымша әсерінен) байқалатын күрделі проблемасын көрсететін компенсаторлық механизм. Төменгі импульс беру жылдамдығының салдарынан қан қысымының төмендеуіне және есінен тануға (синкопеге) әкелуі мүмкін.

Диагностика

Электрокардиограмма қарыншалық құтылу соғуын анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Электрокардиограмманың QRS бөлігі қарынша деполяризациясын көрсетеді; қалыпты жағдайда QRS кешені күрт, жедел шың құрайды. Қарыншалық құтылу соғуы бар пациентте QRS кешенінің пішіні кеңейтілген болады, себебі импульс қалыпты электрлік жүргізу жүйесі арқылы жылдам тарала алмайды. Қарыншалық құтылу соғуы қарыншалық экстрасистолалардан (немесе ерте қарыншалық жиырылулардан) ерекшеленеді, олар қарыншалардың спонтанды электрлік разрядтары болып табылады. Оларға үзіліс алдын ала болмайды; керісінше, олар көбінесе компенсаторлық үзіліспен ұстасады.

Оуабайн

Оуабаин инфузиясы қарыншалық қашқыштық уақытын қысқартады және қарыншалық қашқыштық ырғағын күшейтеді. Дегенмен, оуабаиннің жоғары дозасы қарыншалық тахикардияға алып келуі мүмкін.