Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эрнст Иоганн Эйтель немесе басқаша Эрнест Джон Эйтель (13 ақпан 1838 – 10 қараша 1908) – Германияда туған протестант, Қытайдағы көрнекті миссионер және британдық Гонконгта мемлекеттік қызметкер болған. Ол 1879 жылдан 1896 жылға дейін мектептер инспекторы қызметін атқарды.
Ernst Johann Eitel or alternatively Ernest John Eitel (13 February 1838 – 10 November 1908) was a German born Protestant who became a notable missionary in China and civil servant in British Hong Kong, where he served as Inspector of Schools from 1879 to 1896.
Германиядағы ерте өмір
Айтель Германияның Вюртемберг аймағында дүниеге келген. Ол бастапқыда Шонталдағы теологиялық семинарияда оқыды. 1860 жылы Тюбинген университетін магистр (және 1871 жылы философия докторы) дәрежесімен бітірді. Одан кейін 12 айға Моссингендегі мемлекеттік евангелистік-лютеран шіркеуінің викарі болып тағайындалды.
Eitel was born in Württemberg, Germany. Eitel studied initially at the Theological Seminary, Schönthal. In 1860, he graduated from the University of Tübingen with Master of Arts (and Doctor of Philosophy in 1871). He was appointed vicar of the state Evangelical Lutheran Church at Mossingen for the next 12 months.
Кантон мен Гонконг
Қытайлық 歐德理 есімін қабылдап, Базель миссиясы аясында Қытайдың Гуандун провинциясындағы Синьань ауданындағы Лиланға келді. Бұрынғы католикпен үйленуге рұқсат алмағандықтан, ол 1865 жылғы сәуір айында Кантондағы Лондон миссионерлік қоғамына өтті және Кантоннан тыс Болуо миссиясы мен Хака ауылдарын басқарды. Келесі жылы ол Әйелдер білім беру қоғамының Мэри Энн Уинифред Итонмен және Епархиялық жергілікті әйелдер оқу мектебінің басшысымен үйленді. 1870 жылғы қаңтарда ол Гонконгқа көшіп барды, бірақ Болуо миссиясын басқаруын жалғастырды. 1875 жылы Қытайтану директоры болды. 1878 жылы ол Жоғарғы соттың аудармашылар мен аударма жұмыстарын қадағалаушысы болып тағайындалды, бірақ ол 1882 жылы аударма жұмысы үшін жеке төлем алғаны үшін айыпталғаннан кейін осы лауазымнан кетті. Ол 1879 жылғы сәуір айында Лондон миссионерлік қоғамынан кеткен еді. 1879 жылдың наурызынан 1896 жылға дейін Эйтель Гонконг үкіметінің мектеп инспекторы қызметін атқарды. Ол қыздарға білім беруді белсенді түрде қолдады және мемлекеттік мектептерге қарағанда жеке білім беру саясатын ұстанды. Ол сондай-ақ 1880 жылдан 1881 жылға дейін шамамен екі жыл бойы губернатор сэр Джон Поуп Хеннессидің жеке хатшысы болып қызмет етті, бірақ оның өкілеттігін асырып кеткені үшін айыпталғаннан кейін қайтадан отставкаға шықты. Эйтель 1896 жылы Гонконгтан кетіп, 1897 жылы Оңтүстік Австралияның Аделаида қаласында Пири көшесіндегі Сент-Стефан лютеран шіркеуінің пасторы ретінде жаңа өмір бастады. Келесі жылы ол Аделаида университетінде неміс тілінен жартылай штатты лекторы болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды.
Adopting the Chinese name 歐德理 , he came to Lilang, Xin'an district in Guangdong, China under the Basel Mission. Facing refusal of permission to marry an ex Catholic, he transferred to the London Missionary Society at Canton in April 1865 and took charge of the Boluo Mission and the Hakka villages outside Canton. The next year, he married Mary Anne Winifred Eaton of the Female Education Society and Lady Superintendent of the Diocesan Native Female Training School. In January 1870 he moved to Hong Kong while still having charge of the Boluo Mission. In 1875, he became Director of Chinese Studies. In 1878, he was appointed Supervisor of Interpreters and Translator to the Supreme Court though he resigned this post in 1882 after censure for accepting private payment for translation work he was required to do anyway. He had resigned from the London Missionary Society in April 1879. From March 1879 to 1896, Eitel served as Inspector of Schools of the Hong Kong Government. He was particularly vigorous in promoting education for girls and pursued a policy of private education over government run schooling. He also served as Private Secretary to Governor Sir John Pope Hennessy for about two years from 1880 to 1881, again resigning under a cloud, the Governor accusing him of having exceeded his authority. Eitel left Hong Kong in 1896 to begin a new life as Pastor of St Stephen's Lutheran Church, Pirie Street, Adelaide, South Australia, in 1897. The next year, he was appointed part time lecturer in German at the University of Adelaide, a post he held until he died.
Кантон тілінің сөздігі
Ейтель 1877 жылы кантон тіліндегі сөздігін, «Кантон диалектісіндегі қытай сөздігін» жариялады. Бұл Джеймс Ледждің «Канкси сөздігі» бойынша жұмысын кеңейтті. Ейтель 1841 жылы Ілияс Бриджманның «Кантон диалектісіндегі қытай хрестоматиясы» және 1856 жылы Сэмюэл Уильямстың «Кантон диалектісіндегі қытай тілінің тоникалық сөздігі» еңбектеріндегі жұмыстың шағын жетілдірілуі болған, өзінің кантон тілін латын әрпіне көшіру жүйесін пайдаланды. Оның басылымы Гонконгтағы студенттердің кантон тілінің дұрыс айтылуын қалыпқа келтіруге бағытталған. Оның еңбегін Вонг Шик линг өзінің «Кантон диалектісі бойынша айтылатын қытай тілінің сөздігі» атты кітабында бұрынғы жұмыстардан мұраға қалған қателіктерге байланысты сынға алды.
Eitel published his Cantonese dictionary, Chinese Dictionary in the Cantonese Dialect in 1877. This expanded the work of James Legge on the Kangxi Dictionary. Eitel used his own system of Cantonese Romanization which was a minor refinement of the work of Elijah Bridgman in his pioneering 'Chinese Chrestomathy in the Canton Dialect' of 1841 and Samuel Williams' glossary dictionary Tonic Dictionary of the Chinese Language in the Canton Dialect written in 1856. His publication was intended to standardize the pronunciation of Cantonese by students in Hong Kong. His work was criticised by Wong Shik ling in his book A Chinese Syllabary Pronounced according to the Dialect of Canton on the basis that it inherited inaccuracies from former works.