Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай бизнесмені (1861–1918)
Chinese businessman (1861–1918)
Чарльз Джонс Сун (c=宋嘉澍; 17 қазан 1861 – 3 мамыр 1918), сондай-ақ оның әдепті есімі Сун Яожу (c=宋耀如) деп те белгілі, – Шанхайда баспагер ретінде алғаш танылған қытай бизнесмені. Оның балалары Гоминьдан Қытайының ең белгілі саясаткерлерінің қатарына кірді.
Charles Jones Soong (c=宋嘉澍; October 17, 1861 – May 3, 1918), also known by his courtesy name Soong Yao ju (c=宋耀如), was a Chinese businessman who first achieved prominence as a publisher in Shanghai. His children became some of the most prominent politicians of Kuomintang China.
Ерте өмір
Чарли Сонг 1861 жылғы 17 қазанда Хайнань провинциясының Вэньчань қаласының батыс жағында, Хака тегінен шыққан отбасында Хан Цзяо Цзюн (бірінші=т) деген атпен дүниеге келді. Оның анасы Хэнань провинциясының «Үш рухты Ван» кланынан. Шамамен 17 жасқа келгенде, баласы жоқ анасының туысы оны асырап алып, тегін Сонг деп өзгертіп, Бостон, Массачусетс штатына алып келді, онда ол шай мен жібек дүкеніне ие болды. Дүкенде бірнеше жыл шәкірт болып жұмыс істегеннен кейін, Сонг қашып, капитан Эрик Габриэльсон басқаратын АҚШ Теңіз әскерінің (кейіннен АҚШ Жағалау күзетіне айналған) «Альберт Галлатин» кемесіне кабиналық болып жазылды. Шамамен бір жыл қызмет еткен соң, Габриэльсон Солтүстік Каролина штатының Уилмингтон қаласына ауыстырылды. Сонг көп ұзамай Габриэльсонды Солтүстік Каролинаға USS Schuyler Colfax кемесінде жұмыс істеуге ертіп келді. Уилмингтонға келгеннен кейін, Сонг христиан дінін қабылдап, Чарльз Джонс Сун деген атпен крещениеден өтті. Кейінірек ол отбасылық атының жазылуын Сонг деп өзгертті. Сонг келгеннен кейін көп ұзамай, Уилмингтондағы Бесінші көшедегі методист шіркеуі, пастор Томас Рико басшылығымен, оны Қытайға христиан миссионері ретінде қайтару мақсатында оқытуға және тәрбиелеуге дайындық жасады. Бұл жоспарларға Солтүстік Каролина штатының Дурам қаласынан келген қайырымдылық шаруасы, әріптес методист және темекі өндірісінің магнаты Джулиан С. Карр («Bull Durham» темекісімен танымал) кірді, ол Сонгтың қамқоршысы және демеушісі болуға ерікті болды. Карр Тринити колледжіне (қазіргі Дьюк университеті) үлкен үлес қосып, кейіннен 1880 жылы университетке түсуге қажетті талаптардың ешқайсысын орындамаса да, өзінің қытайлық шәкіртінің оқуға түсуіне көмектесті. Қытайда миссионер болып қызмет ететін туалас қытайлықтың болуы сол жердегі кейбір дін қызметкерлерін қуантты. Олар оны ағылшын тілін меңгеруге және Библияны зерттеуге баулысты. Бір жылдан кейін Сонг Вандербильт университетіне ауысып, 1885 жылы теология бойынша диплом алды. 1886 жылы ол өмірінің жартысына жуығын шетелде өткізгеннен кейін христиандық миссиямен Шанхайға жіберілді.
Charlie Soong was born Han Jiao Zhun (first=t) into a Hainanese of Hakka ancestry family, in the western suburbs of Wenchang City in Hainan province, the son of Han Hung i (first=t) on October 17, 1861. His mother is from Three Ghost Wang Clan in Henan, Province. At about the age of seventeen a childless maternal relative adopted him, changing his family name to Soong, and took him to Boston, Massachusetts where he owned a tea and silk shop. After working as an apprentice in the shop for a time, Soong ran away and signed up as a cabin boy in the U. S. Revenue Marine (the forerunner of the U. S. Coast Guard) on board the USS Albert Gallatin under the command of Captain Eric Gabrielson. After approximately a year of service, Gabrielson was transferred to Wilmington, North Carolina. Soong followed Gabrielson to North Carolina not long afterwards to work on the USS Schuyler Colfax. After arriving in Wilmington, Soong eventually converted to the Christian faith and was baptized as Charles Jones Soon. In later years he changed the spelling of the family name to Soong. Soon after Soong's arrival, the Fifth Street Methodist Church in Wilmington, led by the Rev. Thomas Ricaud, began making preparations to train and educate Soong for the purpose of sending him back to China to work as a Christian missionary. These plans included the Durham, North Carolina philanthropist, fellow Methodist, and tobacco magnate Julian S. Carr (of "Bull Durham tobacco" fame), who volunteered to serve as Soong's benefactor and sponsor. Carr had been a great contributor to Trinity College (now Duke University), and was subsequently able to get his Chinese protégé into the school in 1880, even though he met none of the qualifications for entry to university. The prospect of having a native Chinese as a missionary in China thrilled some of the ministers there. They set him to mastering the English language and studying the Bible. One year later, Soong transferred to Vanderbilt University, from which he received a degree in theology in 1885. In 1886, he was sent to Shanghai on a Christian mission after spending almost half of his life to that point abroad.
Миссионерден революционерге дейін
Сонгтың миссионерлік қызметі қысқа ғана болды. 1880-ші жылдардың соңында Чарли миссиядан жалықты және шіркеуде жұмыс істеудің шектеулері мен әдістеріне байланысты болмаса, өз халқы үшін одан да көп нәрсе жасай алатынын сезінді. Ол өзінің алғашқы бизнесін – шағын баспахананы және 1892 жылы «Sino American Press» баспасын (кейін «The Commercial Press» баспасын да құрды) құрғанда, уағыздаудан бас тартуды жөн көрді. Бірақ оның уақыты мен адалдығын басқа бір ұйым талап етті. Осы шамада Чарли Шанхай, Шэньчжэнь және Кантон қалаларындағы қарқынды дамыған революциялық қозғалысқа, атап айтқанда «Хун Панг» немесе «Қызыл топ» деп белгілі ұйымға құпия түрде қатысты. Бұл ұйымның тамыры 17-шы ғасырдың соңында Мин әулетін қайта орнатуға бағытталған қозғалыстарда болған, бірақ содан бері республикалық революциялық күшке айналды. 1894 жылы Чарли Сунг Шанхай қаласындағы методист шіркеуінде өткен жексенбілік құлшыныста Сунь Ятсенмен танысты, бұл өміріндегі ең маңызды байланыс болды. Екі адам батыстық білім, хакка тегі, христиан діні және Қытайда өзгерістерге деген күшті ықыласпен біріккен, бір жақсы дос еді. Ең бастысы, екеуі де Цинге қарсы үштіктердің мүшелері болды. Олар тез арада жақын дос болып, Чарли Суньнің науқандарын қаржыландыра бастады. Саяси орган құрылды, және жоспар үштіктерді қарсылық желісіне біріктіру болды. 1895 жылы олардың алғашқы көтерілісі сәтсіз аяқталып, Сунь Қытайдан қашып кетті және он алты жылдан кейін ғана қайта оралды. Чарли қарсылық кезінде жасырын болды және оның есімі әлі сәтсіз төңкеріске байланысты болмағандықтан Шанхайда қалуды қауіпсіз деп санады. Келесі жылдары Чарли Сунг Сунь Ятсеннің сапарларын қаржыландырып, қолдау және ірі қаржылық көмек іздеді.
Soong's career as a missionary proved to be a short one. In the late 1880s, Charlie had begun to tire of the mission and felt that he could do more for his people if he was not bound to the restrictions and methods that came with working for the church. When he founded his first businesses—a small printing establishment and in 1892 a publishing house, the Sino American Press (he would also later co found The Commercial Press)—he seemingly found it appropriate to resign from preaching. Instead, another society required his time and loyalty. Around this time, Charlie had secretly been initiated into Shanghai, Shenzhen and Canton's thriving revolutionary movement, more specifically an organization that went by the name of Hung P'ang, or the Red gang. This organization had its roots in the movements to reinstate the Ming dynasty in the latter part of the 17th century, but had since transformed into a republican revolutionary force. In 1894, Charlie Soong made the arguably most important connection in his life when he met Sun Yat sen at a Sunday service in a Methodist church in Shanghai. The two men were kindred spirits of sorts, sharing their Western education, Hakka ancestry, the Christian faith and a burning ambition and craving for change in China. Perhaps most importantly, they were both members of entwined anti Qing triads. They quickly became good friends and Charlie started funding Sun's campaigns. A political body was set up, and the plan was to connect the triads into a network of opposition. When their first uprising failed in 1895, Sun fled China, and would not come back until sixteen years later. Charlie had remained incognito during the resistance and deemed it safe to remain in Shanghai, as his name had not yet been connected to the failed coup. In the coming years, Charlie Soong funded Sun Yat sen's travels in search of support and major financial backing.
Сонг әулетінің құрылуы
1911 жылы революцияға дейінгі жылдары Чарли Сунг Шанхайда әйелі Ни Квей Цэнгпен (倪桂珍 Ní Guìzhēn) отбасын құрды. 1888 жылы олардың тұңғыш қызы дүниеге келді, оған Сонг Ай линг деген есім қойылды. 1893 жылы келесі қызы Сонг Чинг линг, ал бір жылдан кейін тұңғыш ұлы Т. В. Сонг (Сонг Це Вэн) туды. 1898 жылы олардың соңғы қызы Сонг Мей линг дүниеге келді, одан кейін ағайындылары Т. Л. Сонг (Сонг Це Лян, 宋子良 Sòng Zǐliáng) және Т. А. Сонг (Сонг Це Ан, 宋子安 Sòng Zǐ'ān) туды. Чарли барлық балаларын АҚШ-та білім алуға жіберуді жоспарлаған. Ай линг он үш жасында бірінші болып Джорджиядағы Веслиан колледжінің арнайы студенті болды. Үш қарындасы да Веслиан колледжіне оқыды, Чинг линг пен Мэй линг 1907 жылы Грузияға көшіп барды. (Мей линг алайда Веслианды тастап, Массачусетс штатындағы Велсли колледжін бітірді.) Ай линг 1909 жылы бітіріп, Қытайға оралды. Чарли оны Сунь Ятсеннің хатшысы қызметіне тағайындады, ол оның хат-хабарларын жүргізумен және республикашылдардан келген хабарламаларды шифрлаумен айналысты. Бірнеше жылдан кейін, 1911 жылы Сунь Ятсен Синьхай революциясын сәтті жүзеге асырып, Цин мемлекеті құлап, оның орнына Сунь Ятсеннің қысқа мерзімді президенттігі орнады. 1912 жылы Чинг линг Қытайға оралды, дәл сол кезде республика Юань Шикайдың басшылығымен құлдырап кетті. Чарли Сунг пен Сунь Ятсеннің арасындағы байланыс кеңінен белгілі болды, сондықтан Чарли отбасының Қытайда қауіпсіздігіне алаңдады. 1913 жылы олар Суньмен бірге Токиоға қашып кетті. Олар 1916 жылға дейін онда тұрды, содан кейін Чарли Шанхайдағы жағдайды оралуға жеткілікті қауіпсіз деп санады.
In the years leading up to the revolution in 1911, Charlie Soong started a family in Shanghai with his wife from there Ni Kwei Tseng (倪桂珍 Ní Guìzhēn). The couple had their first child in 1888—a girl whom they named Soong Ai ling. Their next daughter, Soong Ching ling was born in 1893, followed by their first son, T. V. Soong (Soong Tse Ven), a year later. Their last daughter, Soong Mei ling came in 1898 and was followed by the brothers T. L. Soong (Soong Tse Liang, 宋子良 Sòng Zǐliáng) and T. A. Soong (Soong Tse An, 宋子安 Sòng Zǐ'ān). Charlie intended to send all of his children to be educated in the United States. Ai ling, at the early age of thirteen, was the first to go, becoming a special student at Wesleyan College in Georgia. All three sisters attended Wesleyan, with Ching ling and Mei ling moving to Georgia in 1907. (Mei ling left Wesleyan, however, and graduated from Wellesley College in Massachusetts.) Ai Ling graduated in 1909, and moved back to China. Charlie installed her as Sun Yat sen's secretary, in charge of handling his correspondence and of decoding messages to him from the republicans. A few years later in 1911, Sun Yat sen was successful in bringing about the Xinhai Revolution, and the Qing State fell to be replaced by the short lived presidency of Sun Yat sen. In 1912, Ching ling returned to China, just in time to see the republic collapse under the leadership of Yuan Shikai. The connection between Charlie Soong and Sun Yat sen was now widely known, and Charlie felt that his family would not be safe in China. In 1913, they fled with Sun to Tokyo. They remained there until 1916, when Charlie deemed the situation in Shanghai to be safe enough to return.
Сунь Ятсенмен дау
Токиода болғанда Сонг Ай линг бай банкирге (Конфуцийдің 75-ші ұрпағы) үйленді, сондықтан оған Сунь Ятсеннің хатшысы болып жұмыс істеуге бұрынғыдай мүмкін болмады. Оның орнына, Сонг Чин линг 1914 жылы Токиода осы жұмысты атқара бастады. Чин линг пен Сунь арасындағы қарым-қатынас тез арада махаббатқа ұласты, ал Чарли Сун 1916 жылы отбасымен Шанхайға көшіп келгенде, олар жасырын түрде хабарласып тұрды. Дегенмен, бұл қарым-қатынасты дамыту қиын болды, себебі Сунь бұрыннан үйленген еді. Сондықтан, Чин линг Суньмен бірге болу үшін Жапонияға қайтуды сұрағанда Чарли қатты ашуланды. Ол оның қарсылығына және түнгі уақытта Токиоға қайықпен қашқандығына наразы болды, бұл Чарлиге Суньмен барлық байланысты үзуге және қызынан бас тартуға жеткілікті себеп болды.
While in Tokyo, Soong Ai ling had married H. H. Kung, a wealthy banker (and 75th generation descendant of Confucius), and it was no longer suitable for her to work as Sun Yat sen's secretary. Instead, Soong Ching ling took the job in 1914 while in Tokyo. The relationship between Ching ling and Sun soon turned romantic, and when Charlie Soong moved his family back to Shanghai in 1916, they secretly kept in touch. It was however problematic to pursue this relationship, as Sun was already married. Thus, Charlie was outraged when Ching ling asked to go back to Japan to join Sun. When she then defied him and escaped on a boat to Tokyo in the middle of the night, it was enough for Charlie to break all ties with Sun and disown his daughter.
Өлім
Чарли Сонг 1918 жылдың 4 мамырында қайтыс болды. Өлімінің себебі – Брайт сырқаты, қазіргі кезде созылмалы нефрит (бүйрек ауруының бір түрі) деп белгілі. Сунь Ятсен және Гоминьданның қалған бөлігі де ешқандай қоғамдық қайғы білдірмеді, себебі Чин Линг мәселесіндегі жанжал әлі де халық есінде жақсы сақталған еді.
Charlie Soong died on May 4, 1918. The cause was Bright's disease, known today as chronic nephritis (a type of kidney disease). Neither Sun Yat Sen nor the rest of the Kuomintang showed any public mourning, as the clash over Ching Ling was still fresh in the public memory.
Отбасылық ағашы
Қатаң сызықтар ұрпақтарды көрсетеді. Үзік-құсқы сызықтар некелерді көрсетеді. Әрбір некеде әйел сол жақта тұрады. Белгілілік үшін, шежіре немерелер/жұбайлар деңгейінде тоқтатылған. Чарли Сонгтың көптеген шөберелері көрсетілмеген.
Solid lines indicate descendants. Dashed lines indicate marriages. In each marriage, the wife is on the left. For notability reasons, the family tree is truncated at the grandchild/spouse level. Multiple great grandchildren of Charlie Soong are not depicted.