Кіріспе

Қытайдағы миссионер (1902–1970)

Глэдис Мей Айлвард (24 ақпан 1902 – 3 қаңтар 1970) – Ұлыбританияда туған евангелистік христиан миссионері, Қытайға қызмет еткен. Оның өмірі туралы 1957 жылы Алан Берджесс жазған «The Small Woman: The Heroic Story of Gladys Aylward» кітабында баяндалған. Бұл кітап 1958 жылы Ингрид Бергман бас рөлде ойнаған «Алтыншы бақыттың қонақ үйі» фильмінің негізі болды. Фильмді Twentieth Century Fox студиясы түсірді, және ол толығымен Солтүстік Уэльсте және Англияда тартылды.

Ерте өмір

Айлвард 1902 жылы Солтүстік Лондонның Эдмонтон қаласында жұмысшы отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Томас Джон Айлвард пошташы, ал анасы Розина Флоренс болды. Олар үш баланың бірі еді. Глэдис жасөспірім кезінен бастап үй шаруасынан жұмыс істеді. Христиан миссионері болуға шақырылғаннан кейін, ол Қытай ішкі миссиясының миссионерлік курсына қабылданды. Алайда, қытай тілін үйренудегі жетіспеушілігіне байланысты, оған қосымша оқу мүмкіндігі берілмеді. 1930 жылдың 15 қазанында сэр Фрэнсис Йонгхусбандқа қызмет еткеннен кейін, Айлвард өмірлік жинақтарын Қытайдың Шанси провинциясындағы Янчэн қаласына баруға билетке жұмсады. Ол Кеңес Одағы мен Қытай арасындағы жарияланбаған соғыс кезінде Транссибир теміржолы арқылы Сибирьді кесіп өтетін қауіпті сапарға шықты. Ол ресейліктермен ұсталды, бірақ жергілікті халықтың көмегімен және жапон кемесінің көмегімен қашып құтылды. Содан кейін ол британ консулының көмегімен Жапония арқылы өтіп, Қытайға тағы бір кемемен барды.

Қытайдағы жұмыс

Янчэн округіне келгеннен кейін Айлвард ескі миссионер Джинни Лоусонмен бірге «Сегіз бақыттың қонақ үйін» басқаруға көмектесті. Бұл атау махаббат, ізгілік, нəзіктік, төзімділік, адалдық, шындық, сұлулық және құлшыныс – сегіз қасиетке негізделген. Ол жерде ол Лоусон ханыммен бірге саяхатшыларға қонақжайлық көрсетіп қана қоймай, жаңадан пайда болған христиан дінін тарату ниетімен Иса туралы әңгімелер айтты. Бір кезде ол Қытай Республикасы Үкіметінің «аяқ инспекторы» лауазымында көмекші болып қызмет етті, ауылды аралап, жас қытай қыздарының аяқтарын байлауға қарсы жаңа заңды сақтауға көмектесті. Ол инспекторларға қарсылық көрсеткен, тіпті зорлық-зомбылыққа дейін барған жағдайда үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 1938 жылы аймаққа жапон әскерлері басып кірген кезде Айлвард 100-ден астам жетім балаларды жараланып, ауырып қалғанына қарамастан, таулар арқылы қауіпті жерге шығарды, оларға жеке қамқорлық жасады (сондай-ақ көптегендерін христиан дініне өткізді). Ол 1949 жылға дейін Ұлыбританияға оралмады, ол кезде Қытайдағы өміріне коммунистерден үлкен қауіп төніп тұр деп есептелді, өйткені әскерлер миссионерлерді іздеп тауып алуға тырысып жатқан. Бейсингсток қаласына қоныстанғаннан кейін ол өз жұмысы туралы көптеген лекциялар оқыды. Анасы қайтыс болғаннан кейін Айлвард Қытайға қайтуға ұмтылды. Коммунистік үкімет оны қабылдамағаннан және британдық басқарудағы Гонконгта болғаннан кейін ол 1958 жылы Тайваньға қоныстанды. Ол онда Гладис Айлвард атындағы жетімдер үйін құрды және 1970 жылы қайтыс болғанға дейін онда жұмыс істеді.

Алтыншы бақыттың қонақ үйі

1958 жылы оның өміріне негізделген «The Inn of the Sixth Happiness» атты фильм жарық көрді. Ол Алан Берджесс жазған «Кішкентай әйел» атты өмірбаянына негізделген. Фильмнің танымалдығы мен теледидар мен БАҚ-қа берген сұхбаттарынан кейін ол халықаралық қызығушылыққа ие болғанмен, Айлвард фильмдегі бейнесі мен оған берілген еркіндіктерден ұялды. Биік (1.75м/5' 9"), сары түсті швед актрисасы Ингрид Бергман Айлвардтың кішкентай бойлы, қара шашы және Солтүстік Лондон акцентімен сәйкес келмеді. Айлвард пен оның отбасының Қытайға алғашқы сапарын жүзеге асырудағы күресі, жұмыс берушінің «ескі досы» Джинни Лоусонға хат жазуымен шешілген фильмнің сюжеттік қажеттілігіне құрбан болды. Сонымен қатар, Айлвардтың Ресей, Қытай және Жапония арқылы жасаған қауіпті, күрделі саяхаттары «бірнеше бейшара солдаттарға» дейін кемітілді, содан кейін «Голливуд поездері оны Тхенчжине қауіпсіз жеткізді». Көптеген кейіпкерлер мен есімдер өзгертілді, тіпті олардың маңызды мәні болған жағдайларда да, мысалы, оның асырап алған балаларының есімдері мен қонақүйдің аты, ол шын мәнінде 8 санына байланысты қытайлық сәттілік нанымымен аталды. Оның өзінің аты да өзгертілді; нақты өмірде оған қытайша Айвэйде (– Айлвард есіміне фонетикалық жақындық) есімі берілді, бірақ фильмде оған Жен Ай есімі қойылды. Полковник Лин Нан жартылай еуропалық болып көрсетілді, бұл оның нағыз қытай тегін қорлағандықтан оған ұнамады, сондай-ақ фильмдегі Голливудтың шектен тыс безендірілген махаббат көріністері оның беделін түсірді деп ойлады. Ол ешқашан еркекке сүйіспеген, сонымен қатар фильмнің соңында оның кейіпкері жетімдерді тастап, полковникке қосылғандай көрсетілді, бірақ шындығында ол 60 жасқа толғанға дейін жетімдермен жұмыстан зейнетке шыққан жоқ. Ол өмірінің қалған бөлігін Тайваньдағы жетімдерге арнады және Тайбэйде жерленді. Жаңа директор Шарон Чианг Сиэтлден Бетани балалар үйін жаңа бағытта дамыту және жаңа ғимарат салу үшін шақырылды. Оның қайтысынан кейін көп ұзамай, бұрын «Вейр Холл және Хаксли» деп аталған Лондондық орта мектеп Гладис Айлвард атымен аталатын болды. Гладис тұрған үйдің қабырғасында, мектепке жақын 67 Чеддингтон-роуд, Лондон N18 мекенжайында көк түсті ескерткіш тақта орнатылды. Фернвуд (бұрынғы орта білім беру) мектебінде, Вуллатон, Ноттингемде Гладис Айлвард атымен «үй» аталды. Гладис Айлвардтың өмірі мен еңбегі туралы көптеген кітаптар, әңгімелер мен фильмдер түсірілді.