Қытайлық құқық қорғаушы адвокаттың тағдыры

Кіріспе

Қытайлық құқық қорғаушы Гао Жишенг

Гаоның "Әділ Қытай" (2007) атты естеліктері, "әлемдегі ең ірі коммунистік мемлекетте құқық қорғаушы ретіндегі күресін" баяндайды. Кейінгі жазбаларында ол биліктегі Қытай Коммунистік партиясын мемлекеттік деңгейдегі азаптауларға қатысты айыптайды және Қытайдың құпия полициясы тарапынан азапталғанын хабарлайды. Ол 2009 жылдың ақпан айында жоғалып кетті. 2012 жылдың басында Гаоның бауыры, бауырының Шыңжаңдағы Шаяр түрмесінде екенін көрсететін сот құжатын алғанын айтты. 2014 жылы Жишенг түрмеден босатылып, үй қамауына алынды. 2017 жылдың тамызында ол үй қамауынан қашуға тырысқан кезде тағы да жоғалып кетті, қыркүйекте ұсталғаннан кейін қайтадан қамауға алынды.

Жоғалулар

2009 жылдың ақпан айында Гао қытайлық қауіпсіздік қызметкерлерімен сұраққа алу үшін алып кетілді. Оның жоғалу кезеңінде, отбасы мүшелері оның қайда екені туралы сұрағанда, полиция ол жолдан адасып, 2009 жылдың қыркүйегінде жоғалып кеткенін мәлімдеді. Бірнеше ай бойы Гаоға ешқандай айып тағылмады, ал үкімет оның қайда екенін немесе оның жоғалуына қатысы бар екенін мойындамады. Оның достары мен туыстарымен соңғы байланысы 2009 жылдың шілдесінде ағасына жасаған телефон қоңырауы болды. 2010 жылдың қаңтарында Гаоның ағасы Гао Чжии бір сұхбат берушіге Пекин полициясының Гаоның 2009 жылдың 25 қыркүйегінде «жолдан адасып, жоғалып кеткенін» айтқанын хабарлады, бұл Гаоның тірі қалмауы туралы қауіпті күшейтті. 2010 жылдың 21 қаңтарында Қытай Сыртқы істер министрлігінің өкілі Гаоның «болуы керек жерде» екенін мәлімдеді, ал кейінірек өткен баспасөз конференциясында оның қайда екенін білмейтінін айтты. Бірнеше күннен кейін ол бұқаралық ақпарат құралдарымен кездесіп, бұрынғыдан арықтап, көңілсіз көрінді және әйелі мен екі баласымен қайта қосылу үмітімен үкіметке қарсы сын-ескертпелерін тоқтатуға мәжбүр болғанын айтты. Ол өткен жылы тағы да азапталғанын, тіпті бұрынғыдан да ауыррақ жағдайларда қиналғанын жеткізді. 2010 жылдың сәуірінде Гаоның отбасы одан Шинжаңға сапардан оралғаннан кейін 10 күннен бері хабар алмағанын хабарлады. Гао Пекиннен 9-12 сәуір аралығында тек рюкзагымен ғана Үрімшідегі қайын ата-анасына бару үшін кеткен. Гаоның қайын атасы Гаоның үйіне төрт полиция қызметкерімен бірге келгенін, бір түн ғана болғаннан кейін қайтадан полицияға алып кетілгенін айтты. Оның қайын атасы 21 сәуірде Пекиндегі досына Гаоның сағат 16:30-да ұшаққа отыратынын хабарлады. Гао үйге оралғаннан кейін қоңырау шалатынына уәде берген, бірақ ешқандай жаңалық болған жоқ. Эмили Лау мен Альберт Хо Гаоның жоғалуы «коммунистік Қытайда әділет пен заң үстемдігінің жоғалып бара жатқанын дәлелдейді, егер ол мүлде болған болса». Гаоның 2010 жылғы жоғалуы мен ұсталуы туралы есеп Біріккен Ұлттар Ұйымының Еріксіз Тұтқындау жөніндегі Жұмыс тобы тарапынан қарастырылды, ол 2011 жылдың наурыз айында оны босатуға шақырды. Оның жағдайы мен қайда екені туралы айлар бойы болжамдар айтылғаннан кейін, Синьхуа агенттігі 2011 жылдың желтоқсанында Гаоның №1 Пекин Халықтық аралық сотының шешімімен «бірнеше рет сынақ мерзімін бұзғандықтан» үш жылға сотталғанын хабарлады, бұл соттың сынақ мерзімін тоқтатуына әкелді. Оның ағасының сөзіне сүйенсек, Гао Шинжаң провинциясының Сяяр ауданындағы түрмеде ұсталған. Гао 2014 жылдың 7 тамызында түрмеден босатылды және одан кейін үй қамауында ұсталды. Күнделікті бір кесе нан мен бір кесе капустамен тамақтандырылған ол денсаулығы нашарлаған күйде босатылды, бірақ оған медициналық көмек көрсетуден бас тартты. Гао 2017 жылдың 13 тамызында үй қамауынан қашып, үш аптадай қашып жүрді, бірақ келесі айда қытай билігі оны қайтадан ұстады. 2017 жылдың 13 тамызында ұсталғаннан бері оның қайда екені туралы ешқандай ақпарат жоқ, ал 2023 жылға дейін оның орналасқан жері белгісіз болып қалуда.

In February 2009, Gao was taken away for interrogation by Chinese security agents During his disappearance, in response to queries from his family about his whereabouts, police claimed he lost his way and went missing in September 2009. For several months, Gao was not charged, and the Government never acknowledged his whereabouts, nor their involvement in his disappearance. His last contact with friends or family was one phone call placed to his brother in July 2009. In January 2010, Gao's brother, Gao Zhiyi, told an interviewer that the Beijing police told him that Gao "lost his way and went missing" on 25 September 2009, igniting fears that Gao was no longer alive. On 21 January 2010, a Chinese Foreign Ministry spokesman issued a cryptic statement that Gao was "where he should be," and said he did not know Gao's whereabouts at a later press conference. A few days later, he met the media, appearing thinner and more subdued than in the past and said that he had abandoned his criticism of the government in the hope of reuniting with his wife and two children. He announced that over the previous year he had again been tortured, in ways that were even worse than before. In April 2010, Gao's family reported they had not heard from him since he returned from a visit to Xinjiang 10 days previously. Gao had left Beijing to visit his in laws in Ürümqi, carrying just a backpack between 9 and 12 April. Gao's father in law said Gao arrived at his house in the company of four police officers, spent just one night there before once again being taken away by police. His father in law called a friend of his in Beijing on 21 April to say Gao was to board a plane at 4.30 p. m. He said Gao had promised to call after returning home, but there was no word. Emily Lau and Albert Ho said Gao's disappearance "prov[ed] that justice and the rule of law is disappearing in communist China – if it ever existed at all". The report of Gao's 2010 disappearance and detention was considered by the United Nations Working Group on Arbitrary Detention which, in March 2011, called for his release. After months of speculation as to his status and whereabouts, Xinhua reported in December 2011 that Gao had been jailed for three years by No. 1 Beijing Intermediate People's Court because he "had seriously violated probation rules for a number of times, which led to the court decision to withdraw the probation." According to his brother, Gao was being held in a jail in Xayar County, Xinjiang province. Gao was released from jail on 7 August 2014 and was subsequently kept under house arrest. Having been fed with a slice of bread and a piece of cabbage daily, he was released in bad health, but medical access was denied. Gao escaped from house arrest on 13 August 2017, spending around three weeks on the run before his recapture by the Chinese authorities the following month

Гао Чжишэн қазіргі уақытта мәжбүрлі түрде жоғалып кеткен. Ол 2017 жылдың 13 тамызында ұсталғаннан бері оның қайда екені туралы ешқандай ақпарат жоқ, және 2023 жылға дейін оның орналасқан жері белгісіз болып қалуда.