Кіріспе

Бразилиялық ақын, әңгімеші және драматург (1831–1852). Мануэль Антонио Альварес де Азеведо (12 қыркүйек 1831 – 25 сәуір 1852), жақын достары, туыстары мен жанкүйерлері "Манеко" деп лақаптайтын, бразилиялық романтикалық ақын, әңгімеші, драматург және эссеші, Бразилиядағы ультраромантизм мен готикалық әдебиеттің маңызды өкілдерінің бірі саналады. Оның туындылары көбінесе махаббат пен өлім, платонизм мен сарказм, сезімталдық пен пессимизм сияқты қарама-қарсы идеялармен ойнайды және Муссе, Шатобриан, Ламартин, Гете және, ең бастысы, Байронның күшті ықпалында. Оның барлық еңбектері 20 жасында аттан құлап қайтыс болғандықтан, өлімінен кейін жарияланды. Олар жылдар өте келе, әсіресе готикалық субмәдениет өкілдері арасында кең танылды. Ол Бразилия әдебиет академиясының екінші орындығының және Паулиста әдебиет академиясының тоғызыншы орындығының меценаты.

Өмірбаян

Азеведо 1831 жылдың 12 қыркүйегінде Сан-Паулу қаласында бай отбасында дүниеге келген. Заң студенті Инасио Мануэль Альварес де Азеведо мен Мария Луиза Азеведоның (құдайы Мota) ұлы, кең таралған аңыз бойынша, ол Сан-Паулу университетінің құқық мектебінің кітапханасында дүниеге келді, бірақ шындығында оның анасының әкесі Северо Мотаның үйінде болған. Оның әпкесі мен кіші інісі Инасио Мануэль Жуниор болды, бірақ ол 1835 жылы ерте қайтыс болды. Бұл жас Альварес үшін ауыр соққы болды. 1833 жылы Альварес отбасымен Рио-де-Жанейроға көшті, ал 1840 жылы Ботафого ауданындағы Коллежио Столлға оқуға түсті. 1844 жылы ол ағасымен бірге Сан-Паулуға уақытша оралды, келесі жылы Рио-де-Жанейроға қайтып келді, онда Педро II колледжінде білім алды. Онда ол ағылшын, француз және неміс тілдерін үйренді, сондай-ақ жақын уақытта оқырманы болғандықтан, Лорд Байрон, Франсуа Рене де Шатобриан, Виктор Гюго, Жорж Санд, Уильям Шекспир, Джон Китс, Перси Биш Шелли, Мануэль ду Бокаж, Данте Алигиери, Альфред де Мюссе, Иоганн Вольфганг фон Гете, Альфонс де Ламартин және Томас Чаттертонның еңбектерімен танысты. Осы авторлардың шығармалары оның жазу стиліне зор әсер етті. Оқу кезінде Азеведо Ламартин мен Франсуа Гизоның орташа либерализміне бейімделді. "Рекс Лугебит" өлеңінде және "Академиялық қоғамның ашылу сессиясында сөйлеген сөз – Философиялық эссе, 9 мамыр 1850" атты сөзінде Азеведо бразилиялық үкіметтің зұлымдық әрекеттерін айыптады. 1846 жылы Педро II колледжін бітіргеннен кейін, ол келесі жылы Сан-Паулу университетінің құқық мектебіне қабылданды, онда ол ақын Жозе Бонифасио кіші (танымал бразилиялық мемлекет қайраткері Жозе Бонифасио де Андрада э Силваның шөбересі), Аурелиано Лесса және Бернардо Гимараеспен дос болды. Осы және басқа да ақындармен бірге ол "Эпикурейлік қоғам" ("Sociedade Epicureia") атты әйгілі клубты құрды, ол эпикурейлік және богемиялық ойларға негізделген мифтік клуб болды, сонымен қатар Лесса мен Гимараеспен бірлесіп "As Três Liras" (Үш лира) атты поэзия жинағын жоспарлады. Алайда, "As Três Liras" жобасы іске аспады; бүгінгі күні сақталған жалғыз бөлігі – Азеведоның өлімінен бір жыл өткен соң, 1853 жылы жарық көрген "Lira dos Vinte Anos" кітабы. Сондай-ақ, ол 1849 жылы "Sociedade Ensaio Filosófico Paulistano" журналын құрды, оның шығарылымы 1856 жылы тоқтатылды. Денсаулығының нашарлығы мен Сан-Паулудың қолайсыз ауа-райының салдарынан Азеведо туберкулезге шалдықты. Содан кейін ол колледжді тастап, ауруының белгілерін жеңілдету үшін Риодағы әкесінің шаруашылығына көшіп барды. Мұнда ол жылқыдан құлап, жамбас сүйегін сынып алды. Сәтті болмаған операциядан кейін, ол 1852 жылдың 25 сәуірінде, небәрі 20 жасында қайтыс болды. Ол бір күннен кейін Сент-Джон Баптист зиратында жерленді; оның өлім алдындағы соңғы сөзі "Que fatalidade, meu pai!" ("Қайда қымбат, әкем!") болды. Қызыққа толы жайт, Азеведоның өлімінен бұрын жазған соңғы өлеңдерінің бірі "Se Eu Morresse Amanhã" ("Егер мен ертең өлсем") деп аталды. Өлеңді оның жерлеу рәсімінде Мануэль Антонио де Альмейда оқыды, ол да Азеведоның туысы болды. Азеведоның тағы бір туысы Мария Катарина де Абреу Содре кейіннен әйгілі романист Хоаким Мануэль де Македоға үйленді, ол өзінің "А Мореньина" романындағы Каролина кейіпкерін оның образынан жасаған деп есептеледі.

Халықтық мәдениеттегі бейнелер

Азеведо – Марио Тейшейраның 2009 жылғы жасөспірімдер романының басты кейіпкері. Романның негізгі идеясы – Сан-Паулу көшелерінде серийлі кісі өлтіруші жүріп, Азеведо оның ізін ашу үшін достары Аурелиано Лессамен (негізсіз кісі өлтіруші деп айыпталған) және Бернардо Гимараеспен бірге тергеуге кіріседі. "Noite na Taverna" 2014 жылы фильмге бейімделді, онда Азеведо Виктор Мендес сомдаған кейіпкер ретінде көрінеді. Азеведоның жартылай фантастикалық өмірбаянын Лучиана Фатима жазып, 2015 жылдың 27 маусымында "Editora Estronho" баспасы арқылы жарыққа шығарды. Фатима бұрын 2009 жылы Азеведоның өмірі мен туындыларына арналған "Алварес де Азеведо: Махаббатты білмеген ақын, Өлімнің күйеуі" атты терең эссе жазған болатын. 2019 жылы күйеуі Арлиндро Гонсалвеспен бірге Фатима "Ad Infinitum" романын жазды, ол "Editora Clepsidra" баспасынан шықты; оның сюжеті Азеведо мен Joy Division вокалисі Йэн Кертистің өлімнен кейінгі әлемде кездесуіне арналған. Тағы бір жартылай фантастикалық өмірбаян, Майкон Тенфеннің "A Vida Secreta de um Poeta" кітабы 2022 жылы "Editora Ronin" баспасынан жарық көрді. Марсия Абреудің 2014 жылы жарық көрген "Morrer Amanhã" атты балалар кітабы Азеведо мен ойдан шығарылған кейіпкер, афро-бразилиялық құл Тонико арасындағы достыққа негізделген оқиғаны баяндайды.