Кіріспе

Кениядағы Русинга аралы шамамен 16 шақырымға созылған, ал ең кең жері 5 шақырымды құрайды. Бұл Кенияның бір бөлігі және жаңа Русинга-Мбита көпірі арқылы құрлықтағы Мбита нүктесімен байланысқан, бұл көпір бұрынғы бөгеттің орнын басты.

Демография

Жергілікті тіл – луо, бірақ қазіргі тұрғындарының ата-бабалары бірнеше жүз жыл бұрын Угандадан династиялық соғыстан қашып, кемелермен келген суба халқы болған. Көптеген Русинга жерлерінің аттары Суба тегін көрсетеді, оның ішінде аралдың өзінің аты және орталық шыңы Лунене. Угандада Синга деп аталатын, сондай-ақ Лусинга және Лисинга деп те аталатын жойылған тіл болған, ол тек Русинга аралында (әрине, Кенияда) ғана қолданылған. Бұл тіл Суба тілі сияқты Нигер-Конго тобына жатады. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, Русинга халқының саны 20 000 мен 30 000 аралығында естімелді. Аралдың барлық бөлігі Хома-Бей округінің құрамына кіреді. Русинга тұрғындарының көпшілігі көбінесе өмірлену үшін ауыл шаруашылығымен (жуса және тары) және балық аулаумен айналысады. Жергілікті тилапия әлі де ауланады, бірақ бұл түр (көлдегі басқа барлық түрлер сияқты) 1954 жылы көлге әкелінген ашкөз Найл шабағының салдарынан азайып кеткен. Ұдайы соғатын жел аралдың көлге қараған жағын салқындатып, таза жағажайларды қамтамасыз етеді, олар жүзуге және қайықпен жүзуге өте ыңғайлы, бірақ Русинга мен ең жақын қала Хома-Бей арасындағы нашар жолдар сауда мен туризмді тежейді. Жағажайдың жылтырап тұратын қара құмы меланит гранаты, баркевикит мүйізді бленда және фоссилді жатын жабатын агломераттардағы ункомпагрит лавасының сынықтарынан эрозияға ұшыраған магнит кристалдарынан тұрады. Бұл арал Том Мбояның отбасылық үйі және жерленген орны ретінде де белгілі. 1969 жылы қаза тапқанға дейін ол Жомо Кениаттадан кейін жаңа Кения мемлекетінің президенті болып тағайындалатын күдікті ретінде кеңінен танымал болды.

Палеонтология

Русинга 18 миллион жыл бұрын жойылған миоцендік сүтқоректілердің өте бай және маңызды қазбаларымен кеңінен танымал. 1947-1948 жылдардағы Лики экспедициясы жүйелі іздеулер мен қазба жұмыстарын бастағанға дейін арал тек беткейінен ғана зерттелген. 1948 жылдың соңында миоцен кезеңінен 15 000-ға жуық қазба жиналды, оның ішінде Луи Лики "миоцен маймылдары" деп атаған 64 примат болды. Проконсулдың барлық түрлері осы 64 түрдің ішінде болды және олардың бәріне africanus деген ат берілді, бірақ кейіннен көптеген түрлері nyanzae, major және heseloni деп қайта жіктелді. Мэри Лики 1948 жылы "адамзаттың алғашқы түрі" деп есептелген Проконсулдың алғашқы толық бас сүйегін тапты. Қазба жұмыстарын Луидің көмекшісі Хесэлон Мукири аяқтады (содан 1993 жылы Уокер оған heseloni деген ат берді). Қазір бес негізгі учаскеден мыңдаған қазбалар белгілі, олардың ішінде көптеген гоминоидтар, соның ішінде Проконсулдың екінші түрінің дерлік толық қаңқасы, сондай-ақ Ньянзапитек, Лимнопитек, Дендропитек және Микропитек бар, олардың барлығы құрлықта емес, ағаштарда тіршілік етуге бейімделгендігін көрсетеді. Нағыз маймылдар шамамен 15 миллион жыл бұрын ғана пайда болды, сондықтан Русингадағы сияқты әртүрлі ерте миоцендік Африка катарринтері осы бейімделу ортасын толтырды деп есептеледі. Бұл приматтардың филогенетикалық орны талқыланып келді. Проконсул – катарриннің алғашқы түрі және сондықтан Серкопитецидтердің (Ескі әлем маймылдарының) және гоминидтердің (үлкен маймылдар мен адамдардың) ортақ атасы, гоминоидтың емес деп теорияланды. Плейстоцендік сүтқоректілердің қазбалары, соның ішінде жойылған антилопалар туысы, Русингорикс, ерекше мұрындық күмбезімен көзге түседі, ол қатты дауыстар шығаруға арналған деп болжанады және басқа жерде кездеспейді. Бұрынғы жағалау шөгінділерінде де осы аралдың шетінде жиі кездеседі, өйткені Виктория көлі ғасырлар бойы эрозияға байланысты өзен арнасынан төмендеп келеді.

Геология

Бұл тау жыныстары – вулканның бастапқы кезеңдерінде болған бірнеше күшті жарылыстар нәтижесінде пайда болған жанартау күлінің қабаттары. Бұл вулканның диаметрі 120 километрге жететін аумақты жапқан. Бүгінде вулкан эрозияға ұшырап, қалдық магмасы Русингаға қарсы жатқан материктегі Кисингири төбелерін құрайды, ал конустың қалдықтары – жартылай шеңберлі Ранга тау тізбегі, сондай-ақ Русинга және көршілес Мфангано аралдары сақталған. Бұл рифтік аңғардағы вулкан, қазіргі уақытта белсенді емес Винам шығанағының оңтүстік жағында орналасқан, мұхиттық немесе субдукциялық аймақтардағы жанартаулардан мантияға тереңірек енген. Сондықтан оның лавасы мен жарылғыш күл бұлттарында карбонат пен сілтінің мөлшері қалыптыдан әлдеқайда көп. Миоцен дәуірінде бұл аймақ тропикалық жаңбырлы орман болғанымен, күл қабаттарының химиялық құрамы шөлдегі құрғақ көлге тән болды, осының арқасында гусеницалар мен жидектерден бастап маймылдар мен пілдерге дейін әртүрлі организмдердің қазба қалдықтары сақталды. Осындай ерекше жағдай тек Шығыс Африканың бірнеше жанартауларында ғана кездеседі, атап айтқанда, Батыс Кениядағы Мененай және Хома тауы, Угандадағы Напак және Эльгон тауы, сондай-ақ Танзаниядағы әлдеқайда жас Ол Доиньо Ленгай жанартауы, Олдувай шатқалының қазба қалдықтарын жасаған.