Кіріспе

Американдық дипломат, фотограф

Кеннет Ли Адельман (1946 жылдың 9 маусымында туған) – американдық дипломат, саяси жазушы, саясатты талдаушы және Уильям Шекспирді зерттеуші. Адельман 2016 жылдың маусымынан бастап RIWI Corp. жаһандық деректерді жинау компаниясының директорлар кеңесіне мүше.

Ерте мансап

Адельман еврей отбасында дүниеге келді және Айова штатындағы Гриннелл колледжін философия мен дін мамандығы бойынша бітірді. Ол Джорджтаун университетінен халықаралық қатынастар саласында магистр және саяси теория бойынша доктор ғылымын алды. Адельман 1969 жылы АҚШ Сауда министрлігінде мемлекеттік қызметке кіріп, кейін Экономикалық мүмкіндіктер жөніндегі кеңседе жұмыс істеді. 1975 жылдан 1977 жылға дейін Джеральд Форд әкімшілігі кезінде Адельман АҚШ Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдтің көмекшісі болды, ал кейін Қорғаныс саясаты кеңесінің мүшесі болды. Сонымен қатар, ол 17 жылдан астам Washingtonian журналының ұлттық редакторы қызметін атқарды. Ол екі жарым жыл бойы Біріккен Ұлттар Ұйымында АҚШ-тың төлқұжатының орынбасары болып, Жан Киркпатрикпен бірге жұмыс істеді. Рейган әкімшілігі кезінде ол бес жылға жуық АҚШ Қаруды бақылау және қарусыздандыру агенттігінің директоры болып қызмет етті. Адельман президент Рональд Рейганның кеңесшісі болды, Рейган мен Кеңес Одағының Бас хатшысы Михаил Горбачев арасындағы үлкен державалардың саммиттерінде. 1975 жылы ол Заир өзеніне жасалған экспедицияға қатысып, Генри Мортон Стэнлидің саяхатының 100 жылдығына орай Конго өзені бойымен саяхат жасады. 1981 жылы ол француз-американдық қорының алғашқы жас көшбасшыларының бірі ретінде таңдалды.

Кейінгі мансап

Адельман Пентагонның қорғаныс саясаты жөніндегі кеңесінің мүшесі болды және 1970 жылдарға дейін қазіргі қауіп жөніндегі комитеттің мүшесі ретінде консервативті саясатты ілгерілетуде белсенді болғанымен әйгілі. Ол Иракқа қарсы соғысты ынталы түрде қолдады және Америка Құрама Штаттарының әлемдік көшбасшылығын сақтауға бағытталған жаңа саясатты жақтаған «Жаңа американдық ғасыр» жобасы тақырыпты ой-сана орталығында жұмыс істеді. «Өмір бойы неоконсервативті белсенді» деп танылған Адельман 2006 жылы Ирактағы соғысты басқарудағы нашарлықтың неоконсервативтік қозғалысқа нұқсан келтіретінінен алаңдады; оның айтуынша, неоконсервативтік идеология «кем дегенде бір буынға сатылмайды». Кейін Адельман «Edelman Public Relations» компаниясының аға кеңесшісі болып тағайындалды, онда ол «USA Innovations» ұйымы арқылы АҚШ-тың сауда және зияткерлік меншік мүдделеріне қатысты бірнеше науқандарға жетекшілік етті. «USA Innovations» платформасын және басқа жарияланған материалдарды пайдаланып, Адельман Таиланд үкіметін АҚШ фармацевтикалық өнеркәсібінің ЖИТС/АҚС ауруына қарсы препараттардың зияткерлік меншік патенттерін бұзғаны және «Edelman Public Relations» компаниясының клиенттеріне байланысты басқа да мәселелерді сынады. Адельман сонымен қатар Уильям Шекспирдің сарапшысы және Джорджтаун мен Джордж Вашингтон университеттерінде Шекспирге арналған қосымша курстарды оқыды. Норман Р. Августинмен бірлесіп, ол «Шекспир басшылықта: Бардтың бизнес аренасында жетекшілік ету және табысқа жетуге арналған нұсқаулығы» атты кітап жазды. Ол саяси көзқарастарын қолдау үшін Шекспирге сілтеме жасаумен танымал, соның ішінде Иракқа басып кіруді қолдаған «Отелло» пьесасынан бір көріністің NPR талдауы және президент Бушты V Генрих патша ретінде мақтауы.

Ирак соғысы

Адельман 2002 жылдың ақпанында және 2003 жылдың сәуірінде «Вашингтон пост» газетінде Ирак соғысы туралы «Ирактағы жеңіл жеңіс» және «Жеңіл жеңіс» қайта қарастырылды» деген тақырыппен екі редакциялық мақала жазды. Бірінші мақаласында АҚШ бастаған Иракқа басып кірудің оңай болатынын айтты: «Мен Хусейннің әскери күшін жойып, Иракты азат етудің жеңіл шаруа екеніне сенемін». Кейінгі мақаласында, басып кіруден кейінгі бірнеше аптада жарияланған, ол өзін ақтады және әсіресе Буш әкімшілігінің негізгі тұлғаларын мақтады: «14 ай бұрын менің сенімділігім Дон Рамсфелдпен үш рет жұмыс істегенімнен туды – ол ең шығармашылық және егжей-тегжейлі соғыс жоспарын жасайтынын білдім, сондай-ақ Дик Чейни мен Пол Вольфовицті көп жылдар бойы жақсы білдім». Адельманның Ирактағы жаппай қырып-жоятын қарулар туралы болжамдары да ерекше атауға лайық. Адельман қарулар Тикрит пен Бағдад маңында болуы мүмкін екенін айтты, «өйткені олар ең жақсы әскерлері бар ең қорғалған жерлер. Біз жаппай қырып-жоятын қарулардың үлкен қоймасын табамыз деп күмәнім жоқ». 2006 жылдың қарашасында «Vanity Fair» веб-сайтында алғаш рет жарияланған мақаласында Адельман Иракта әскери әрекеттерге шақыруына өкініш білдірді және Буш әкімшілігінің жетекшілерінің қабілеттерін асыра бағалағанын сезінді. Ол: «Мен Трумэннан бері ең білікті Ұлттық қауіпсіздік командасы деп есептеген команданың шынымен білікті болады деп ойладым» деді. Ол сондай-ақ: «Олар соғыстан кейінгі кезеңдегі ең нашар командалардың бірі болып шықты. Олардың әрқайсысының үлкен кемшіліктері болды, сонымен қатар олар бірге өлімге алып келетін, жұмыс істемейтін команда еді» деді. Ол соғыстың жүргізілуі «жүрекке ауыр тиеді» және «осылай нашар басқарылмауы керек еді, бұл қорқынышты» деді. «The New Yorker» журналындағы мақаласында Адельман 36 жылдық досы және әріптесі Рамсфелд туралы былай деді: «Мұндай жақсы, білікті адамға қалайша мұндай жағдай орын алуы мүмкін? Осы соғыс мені өткенге күмәндануға мәжбүр етті. Мен сол жылдар бойы қателік жасадым ба, әлде ол бұрын жақсырақ болды ма? Бүгінгі Дональд Рамсфелд мен білген Дональд Рамсфелд емес, бірақ, мүмкін, мен ескі Дональд Рамсфелд туралы қателескен шығармын. Бұл мансапты аяқтаудың қорқынышты жолы. Есте сақтау қиын, бірақ ол бір кезде болашақ еді».

Барак Обаманы қолдау

The New Yorker журналы 2008 жылдың 20 қазанында Кеннет Адельман өзінің консервативті көзқарастарына қайшы келіп, 2008 жылдың 4 қарашасында сенатор Барак Обамаға Президенттікке дауыс беруге шешім қабылдағанын хабарлады. "Нью-Йорккер" журналының мәліметінше, Адельманның бұл шешімі "негізінен екі себепке байланысты: мінез-құлқы мен ой-шешімі". Ол былай деп түсіндірді:

"Экономикалық дағдарыс басталғанда Джон Маккейннің шарлап, маңайлап жүргенін көрдім. Дағдарыстың алғашқы күндері ол асығыс, тұрақсыз және салмақсыз болды, тіпті қызықсыз болып көрінді. Рональд Рейганмен жеті жыл жұмыс істеген және оның Горбачевпен өткізген үш маңызды саммитінде болғандықтан, президенттің қысым астында осылай әрекет ете алмайтынына көз жеткіздім. Екіншісі – ой-шешім. Джон Маккейннің ұзақ сайлау науқанындағы ең маңызды шешімі – серік таңдау болды. Бұл шешім оның ойсыздығын көрсетті. Сара Пейлин жоғары лауазымға лайық емес, тіпті қару-жарақ бақылау агенттігіндегі орта деңгейдегі лауазымға да алмас едім. Бірақ бұл таңдау Маккейннің науқанының екі басты және ең маңызды тақырыбына – "Ел басты", және "тәжірибе маңызды" деген сөздеріне қайшы келді. Пейлин таңдалғаннан кейін ол бұл туралы сенімді түрде айта алмайды. Рейтер агенттігі Адельманның сөзін келтірді: "Мен республикашылмын және өмірімде бір ғана демократқа дауыс бердім, ол да Маккейнге қарсы болған дауыс еді. Обама күткенімше жақсы болады деп ойладым". Рейтер агенттігі сонымен қатар ол Ромниді қолдайтынын хабарлады.

Джо Байденді қолдау

2020 жылы Адельман 130-дан астам бұрынғы республикалық ұлттық қауіпсіздік шенеуніктерімен бірге президент Трамптың тағы бір мерзімге лайық еместігін мәлімдейтін хабарламаға қол қойды. "Осыған байланысты, біз вице-президент Джо Байденнің АҚШ-тың келесі президенті болып сайлануы ұлтымыздың ең жақсы мүддесіне сай екеніне толық сенімдіміз және оған дауыс береміз".