Кіріспе

1977 жылғы "Тур де Франс" – 30 маусым мен 24 шілде аралығында өткен "Тур де Франс" жарысының 64-ші шығарылымы. Жалпы жарыс қашықтығы 22 кезеңнен тұрды. Өткен жылғы жеңімпаз Люсьен Ван Импе жеңісін қайталауды көздеді, ал 16-шы кезеңге дейін Ван Импе, Эдди Меркс және Жооп Зоетемелк Дитрих Тураудан сары жейде (maillot jaune) алып, Бернард Тевенеттен шамамен 1 минут қалып қойды. Меркс жарыс соңына қарай артқа қалып қойды, Зоетемелк 10 минуттық айып төледі, ал Ван Импе Альп д’Юз тауында (Alpe d'Huez) автокөлікке шағылысып, велосипеді зақымдалып қалды. Куйпер кезеңді жеңіп алды, бірақ 1968 жылғы "Тур де Франс"тан бері ең аз айырмамен жеңіске жеткен Тевенетті жеңе алмады.

Жарысқа дейінгі фавориттер

1975 жылғы жеңімпаз Бернар Тьвенет басты фаворит деп есептелді, себебі жарыс маршруты оның қабілеттеріне сай деп саналды. 1977 жылғы наурыз айында Тьвенет Париж-Ницца жарысында допинг тестісінде оң нәтиже көрсеткені үшін жазаланды. 1976 жылғы жарыстың жеңімпазы Люсьен Ван Импе тауға көтерілуге маманданғандықтан, 1977 жылғы барынша аз таулы жарыста оның мүмкіндіктері төмендеді. Тағы екі күшті үміткер – командаластары Раймонд Делисли мен Жооп Зоетемелк, олар 1976 жылы төртінші және екінші орындарды иеленді. Әлем чемпионы Хенни Куйпер де фавориттердің бірі болды. Бес рет жеңіске жеткен Эдди Меркстің де қатысуы күтілді, ол жеңіске үміткерлердің қатарында болғанымен, бұрынғыдай күшті емес еді.

Жарыс туралы жалпы түсінік

Прологты Дитрих Турау жеңіп алды, ол Турда дебют жасады. Турау 13-ші кезеңде Тур оның туған Германиясына келгенде көшбасшы болғысы келді. Екінші кезеңде жарыстың басындағы ерекше жағдай – үлкен таулар жоспарланған еді, және Турау осы мақсатына ең үлкен қауіп деп санады. Ван Импе, Тевенет және Куйпер Турауды артта қалдырғанда, Турау Мерккпен бірігіп жұмыс істеді, олар көшбасшыларға жетіп, Турау спринтте жеңіске жетті. Бесінші кезеңнің екінші бөлігі – уақытқа қарсы күрес. Эдди Меркк, сол кезде Тураудан 8 секунд қалысқан, Тураудан басымдық алып, жаңа көшбасшы болатыны күтілді, бірақ таңқаларлықтай, Турау уақытқа қарсы күресте жеңіп, көшбасшылығын арттырды. Турау келесі кезеңдерде жарысты бақылауда ұстады, және Тур Германияға кіргенде ол Мерккке 51 секундпен басымдықпен көшбасшы болып тұрды. 15-ші кезеңнің екінші бөлігінің басталуына дейін, жеке уақытқа қарсы тау күресінде, Турау Меркктан 0:51 алда болды, Тевенет үшінші орында 1:22 сағатта, Куйпер төртінші орында 1:40 сағатта, Ален Меслет бесінші орында, Ван Импе алтыншы орында 2:31 сағатта, ал Зоетемельк Топ-10-ға кіруге тырысып, 3:40 сағатта болды. Авориаз тауына жылдам, бірақ қиын көтерілу, жалпы сыныпта жеңіске үміткер саяхатшыларды қалғандарынан бөліп тастады, Тур үшінші, соңғы және ең қиын аптасына кіргенде. Кезеңді Зоетемельк жеңіп алды, Ван Импе екінші орынға ие болды, ал Тевенет Ван Импеден жиырма секундқа қалып, үшінші орынды иеленді. Меркк Зоетемельктен екі минутқа жуық қалып, оншы орында аяқтады, ал Турау Топ-10-нан тыс аяқтады, бірақ, таңқаларлықтай, бәсекеден шықпады, өйткені ол енді жалпы сыныпта екінші орында, жаңа көшбасшы Бернард Тевенеттен 0:11 қашықтықта болды. 1977 жылғы Тур де Франсты шешетін қиын дөңес кезеңмен, содан кейін келесі үш күн ішінде екі ірі тау кезеңдерімен, Меркк 0:25 сағатта үшінші орында, Ван Импе 0:33 сағатта төртінші, Куйпер 0:49 сағатта бесінші, ал Зоетемельк 10-шы орыннан көшбасшыдан төрт минутқа жуық, Тевенеттен бір минуттан аз уақытқа дейін 6-шы орынға көтерілді. Жалпы есепте ең басым төрт саяхатшы және екі аутсайдер Куйпер мен Турау бір минут ішінде жарысқа шыққаннан кейін, Турдың әлі шешілмегені және алдағы таулардың қызықты, қатыгез болатыны анық болды. 16-шы кезеңде шабуылдар бүкіл топты шашыратып жіберді, өйткені таңдаулы саяхатшылар алаңдағы барлық басқалардан бөлініп кетті. Бастапқыда Диди Турау үй шаруасындағылармен, үміткерлермен және спринтерлермен бірге қалды, бірақ ол соңғы көтерілістің басында элиталық саяхатшылар тобын көретін жерге дейін күресуге қабілетті болды. Сол жерден ол топқа қосылып, алға қарай жүгіріп, барлық жарыстарында жеңіске жетіп, кезеңді жеңіп, жалпы көшбасшылыққа ие болды. Эдди Мерккстен басқа, элиталық саяхатшылардың осы тобындағы кез-келгені Турды жеңу мүмкіндігін жоғалтты, өйткені ол артта қалды, бірақ әлі де Тевенеттен жетіінші орында болды. Жарыс соңында кез-келген басқа саяхатшы үшін үш минуттан астам айырмашылықты жеңу мүмкін емес еді. Франсиско Галдос басқа негізгі бәсекелестермен бірге қалып, Мерккке басымдық алды. Thévenet, Thurau, Van Impe, Kuiper және Zoetemelk арасындағы жалпы жағдай 17-ші кезеңге дейін өзгермеді, оған Alpe d'Huez жоғарғы беті кірді. 17-ші кезеңнің басында Люсьен Ван Импе шабуыл жасауға мүмкіндік көріп, оны пайдаланды. Ол өзін жалпы сыныптамаға қатысушылардан бөліп, бір минуттан астам айырмашылықты құрастырды. Ол Альп-д'Хьюздегі өрлеудің түбіне жеткен кезде жалпы сыныпта көшбасшы болып тұрды. Бұл Тевенетті қуып жету немесе көшбасшылықты жоғалту жағдайында қалдырды. Реймонд Мартин, Меркк, Турау, Реймонд Делиль, Мишель Лоран, Себастьян Позо және Жоаким Агостиньо Ван Импеге қарсы қарсы шабуыл жасағанда жұлдыздар тобының құрамында болды. Бұл саяхатшылар қалған жарыс алаңын айтарлықтай алдыға шығарғанмен, тек Куйпер, Галдос және Зоетемельк Тевенетпен бірге бара алды, өйткені ол Ван Импеді қуып жету үшін басқалардан алыстап кетті. Бұл саяхатшылар Тевенетті жалпы сыныптағы бірінші орнын қорғауға мәжбүр етті және барлық жұмысты оның слипстримінде жүріп, ауыр көтерілу жұмысының тартылуын алу үшін алдыңғы жаққа келмеді. Тевен екінші рет "Тур де Франс" жеңіп алуға бел буған, Ван Импе де алғашқы шабуылда чемпион ретінде қайталануға бел буған, бірақ Ван Импе үшін бұл әдеттегідей емес еді, өйткені ол таулар жіктеліміндегі ұпайлар үшін жарысты. Бақытымызға орай, Тевен үшін оның қажырлы еңбегі өтеу алды, өйткені Ван Импе мен бірінші топ арасындағы айырмашылық азайды, бірақ ол бір қарсыласын қуып жеткенде, екі қарсыласын да бірге алып келді және оларды жалпы сыныптағы оның орнына шабуыл жасауға қолайлы жағдайға қойды, өйткені ол барлық жұмысты өзі жасады. Әрине, Куйпер мен Зоетемельк екеуі де алғашқы Тур жеңісін алуға бел буғандықтан, Ван Импені қуып жету үшін Тевенді алға шығаруға еш ойланбады. Ұзақ уақыт өткен соң, айырмашылық соншалықтай кішірейді, тіпті Ван Импеден кейін жүретін телекочарлар мен ресми көліктерге жол беруге тура келді, өйткені бұл қатты шабуылдағы топтың финиш сызығына дейін көшбасшыны қуып жететіні көріне бастады. Осы көліктердің бірі Ван Импеге тиіп, оның велосипедіне зиян келтірді, және ол жүруге тырысқанымен, мүмкін болмады. Нәтижесінде, ол команда машинасының бұрыштан шығуына дейін күтіп, оның дөңгелегін жөндеуге немесе жаңа велосипед алуға тырысты, бірақ бақытсыздыққа орай, оған ең жақын екі саяхатшы оның команда машинасы келмей тұрып, оны басып өтті. Кезең соңында Зоетемельк пен Франсиско Галдос құлап қалды, ал Хенни Куйпер шабуыл жасады, Тевенет өмірінде ең көп күшін жұмсады, Ван Импенің бақытсыздығынан пайдаланды, бірақ оның алдындағы Хенни Куйперді қуып жету үшін, ол жалпы сыныпта көшбасшы болды. Тевен Куйпердің Ван Импені қуып жету үшін барлық жұмысты жасауына және содан кейін жалпы сыныпта бірінші орынға ие болуға тырысуына ашуланды және Куйперден 0:41 қалып, финиш сызығын екінші орында кесіп өту үшін өзін абсолютті шегіне дейін жетеуге мәжбүр болды. Көлік құралымен соғылған Ван Импе Куйперден 2:06 қалып, бірақ жарыстағы барлық саяхатшылардан бұрын аяқтады. Галдос 2:59 уақытта келіп жетті, Зоетемельк төрт минуттан астам кейін келді, ал топтың екінші деңгейіне кіретін Лоран, Позо, Мартин және Педро Торрес Куйперден сегіз минуттан астам кейін келе бастады. Күннің соңында пелотонға келген зиян толық болды, өйткені Thévenet, Zoetemelk, Kuiper, Galdos және әсіресе Van Impe белгілеген уақыт лимитінен тыс аяқтағандықтан 30 саяхатшы жарыстан шығарылды. Осы сәтте осы бес саяхатшы ғана жеңіске жетуге мүмкіндігі бар еді, өйткені Тевен Хенни Куйперден небәрі 0:08-ге басымдықпен көшбасшылығын сақтап қалды, ал Люсьен Ван Импе үшінші орында 1:59 қалып, Галдос пен Зоетемел...

Салдары

Жоғары деңгейдегі велошабандыздардың қажырлы қарқынымен 1977 жылғы «Тур де Франс» жарысын бар болғаны 53 велошабандыз аяқтады. Осыдан кейін «Тур де Франс» жарысын осыншама аз велошабандыз аяқтаған емес, ал бұрынғы жарыс, 1950 жылғы «Тур де Франс» 51 велошабандызбен аяқталған. Осы турдың алдындағы және кейінгі жылдары Мерккс, Хино, Зоэтемелк, Ван Импе, Тевенет, Луис Оканя және Лоран Финьон сияқты велошабандыздар тау кезеңдерінде соншалықты жоғары жылдамдықпен жүрді, тіпті негізгі топтағы велошабандыздардың жартысы жарыстан шығарылатын еді, бірақ оларға ерекше рұхсаттар беріліп, уақыт шегі өзгертілді, осылайша олар жарысты жалғастыра алды. 1977 жылғы жарыста мұндай рұхсаттар берілмеді. Басқа велошабандыздың допингтік бұзушылығынан Меслет 11-орыннан 10-орынға көтерілді, Реймонд Делизл 9-орынды, ал Зоэтемелк он минуттық айыппұл салдарынан жалпы есепте 8-орынды иеленді, бұл оның 1983 жылы 13-рет қатысқанға дейінгі ең нашар көрсеткіші болды. Мишель Лоран жалпы есепте 7-орынға көтерілді, ал Мерккс өзінің соңғы Гранд Турын мансабындағы ең нашар көрсеткішпен – 6-орында аяқтады, сонымен қатар ол жеңіске жетпеген санаулы Гранд Турлардың бірі болды. Осы турдың тікелей салдары Мерккс дәуірінің аяқталуы болды және Тевенет пен Ван Импе «Тур де Франс» жарысын жеңу үшін соңғы рет күресті, ал 1978 жылғы «Тур де Франс» үш жыл қатарынан Жооп Зоэтемелк пен Бернард Хиноның бір-бірімен күресінің бастамасы болды, ал қалғандары үшінші орын үшін таласты. Меслет сияқты, бұл Дитрих Тураудың ең сәтті туры болды, ол жалпы есепте 5-орынды иеленді. 1978 жылы сары жейде Клаус Петер Талерге тиесілі болса, ал келесі неміс, сары жейде киіп, «Тур де Франс» жарысын жеңуге үміткер болған Жан Улрихке дейін шамамен екі онжылдық уақыт өтті. Испандық Франсиско Галдос жалпы есепте төртінші орынды иеленді, өйткені ол әрқашан элиталық велошабандыздармен бірге қалудың жолын тапты. Қиын жағдайға байланысты Люсьен Ван Импе үшінші орынды иеленді, ал ол бірнеше мүмкіндіктерді пайдаланып, баршадан көбірек қалағандықтан Хенни Куйпер тур соңына қарай онымен және Тевенетпен екі жақты жарысқа айналдырды. Хенни Куйпер ешқашан «Тур» жарысын жеңбеді, ал 1977 жылғы «Тур» оның ең жақын сәті болды, бірақ ол 1980 жылғы «Тур» жарысында екінші орынды иеленді. 1988 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол команда машинасынан көптеген турларды аяқтады және жарнама саласында жұмыс істеді. 1990 жылдардың басында ол «Motorola» командасында жұмыс істеді және жас Лэнс Армстронгқа оның кәсіби мансабының алғашқы жылдарында өте қызықты нұсқаулар берді. 1996 жылы «Motorola» командасынан кеткеннен кейін ол «Team Rabobank» командасына жұмысқа қабылданды.