Кіріспе
Дрезден Венерасы (Venere di Dresda) деп те аталатын "Ұйқыдағы Венера" – итальяндық Ренессанс суретшісі Джорджонеге дәстүрлі түрде жатқызылатын картина, алайда көптеген зерттеушілер оны Тицианның 1510 жылы Джорджоне қайтыс болғаннан кейін аяқтағанын қабылдайды. Пейзаж бен аспанның көбісін Тициан салған деп есептеледі. XXI ғасырда көптеген ғалымдар Венераның жалаңаш бейнесін де Тицианның туындысы деп санайтын болды, бұл Джорджоненің үлесін нақты белгісіз қалдырды. Картина Дрездендегі «Gemäldegalerie» галереясында сақталуда. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін сурет қысқа мерзімге Кеңес Одағының меншігіне өтті. Бұл картина, егер Джорджоне салған болса, оның соңғы туындыларының бірі саналады. Онда бейіні айналадағы төбелердің сызықтарын еске түсіретін жалаңаш әйел бейнеленген. Бұл картина батыс сурет өнеріндегі ең алғашқы танымал жатқан жалаңаш бейнесі болып табылады. Тициан мен Джорджоне арасында авторлығы даулы болған тағы бір картина – «Пасторальдық концерт» (Лувр) есебінен, ол «эротикалық мифологиялық пасторальдық жанрды» қалыптастырды, онда әйелдердің жалаңаш бейнелері пейзаж фондық суреттерінде, кейде киімді ер адамдармен бірге бейнеленеді. Осы кезеңде жалғыз жалаңаш әйел бейнесін үлкен сурет салу үшін таңдау сирек кездесетін жағдай болды, бірақ ол келесі ғасырларда кең таралды, себебі «жатып жатқан жалаңаш әйел бейнесі венециялық суреттердің ерекше белгісіне айналды». Алғашқыда Венераның аяқ жанында отырған Купидонның бейнесі болған, бірақ ол 19 ғасырда қайта боялған. Сонымен қатар, сурет салу кезінде ландшафт екі жағынан өзгертілді, матаның түсі де өзгерді, ал Венераның басы бастапқыда профильде бейнеленген, бұл оны Тицианның кейінгі «Пардо Венерасына» өте ұқсас еткен. 20 ғасырда жасалған рентген зерттеулері арқылы суретте бұрынғы элементтердің болғаны анықталды. Бұл кейінгі өзгерістердің себептері әлі белгісіз, бірақ оларды тапсырыс беруші ұсынған болуы мүмкін. Сурет көбінесе 1525 жылы суретке қызығушылық танытқан венециялық ақсүйек Маркантонио Михильдің, 1521 мен 1543 жылдар аралығында көрген суреттер туралы жазбаларында сипатталған, Купидон бейнесі бар бір суретпен теңестіріледі. Ол суретті Джорджоне салған десе де, ландшафты Тициан аяқтаған, және бұл екі авторлыққа жатқызылуы соңғы уақытқа дейін қабылданды, өнер тарихшылары «Джорджоне» туындыларының осы кезеңде сирек кездесетінін және оларға жиі дұрыс емес авторлық тағайындалғанын білгеніне қарамастан. Карло Ридольфи шамамен бір ғасырдан кейін Марчелло коллекциясындағы суретті көрген кезде Купидонның қолында құс ұстағандығын айтқан, ал Дрездендегі суретте (рентген сәулелерінде көрінгенде) ол садағын көрерменге бағыштаған сияқты көрінеді, алайда оның позын анықтау қиын. Марчелло коллекциясындағы сурет шын мәнінде Дрездендегі сурет емес болуы мүмкін, немесе ол осы сурет болса да, Михильге авторлық туралы берілген ақпарат дұрыс емес болуы мүмкін. Марчелло 1507 жылы үйленген, және ол суретті осы оқиғаны тойлау үшін тапсырған деген болжам бар; жатқан жалаңаш бейнелі суреттің некелік сурет ретінде жарамдылығы «Урбино Венерасымен» байланысты да зерттелді. Сурет 1695 жылы француз дилерінен Саксонияның Август күштісі үшін Джорджоне салған ретінде сатып алынған, бірақ 1722 жылы каталогта «Тицианның пейзажында жатқан әйгілі Венера» деп сипатталған. 19 ғасырдың басында бұл Тицианның көшірмесі деп есептелген. Ол 19 ғасырға дейін Михиль көрген суретпен теңестірілмеген, онда Джованни Морелли осыны ұсынған, содан кейін Михильдің Джорджонеге жатқызуы, Тицианның ландшафтымен бірге, ғасырдан астам уақыт бойы қабылданды. Суретті жаңа матаға ауыстырған кезде, шамамен 19 ғасырдың басында, сурет астындағы эскіздер жоғалып кеткен.
The Sleeping Venus , also known as the Dresden Venus (Venere di Dresda), is a painting traditionally attributed to the Italian Renaissance painter Giorgione, although it has long been widely thought that Titian completed it after Giorgione's death in 1510. The landscape and sky are generally accepted to be mainly by Titian. In the 21st century, much scholarly opinion has shifted further, to see the nude figure of Venus as also painted by Titian, leaving Giorgione's contribution uncertain. It is in the Gemäldegalerie, Dresden. After World War II, the painting was briefly in possession of the Soviet Union. The painting, one of the last works by Giorgione (if it is), portrays a nude woman whose profile seems to echo the rolling contours of the hills in the background. It is the first known reclining nude in Western painting, and together with the Pastoral Concert (Louvre), another painting disputed between Titian and Giorgione, it established "the genre of erotic mythological pastoral", with female nudes in a landscape, accompanied in that case by clothed males. A single nude woman in any position was an unusual subject for a large painting at this date, although it was to become popular for centuries afterwards, as "the reclining female nude became a distinctive feature of Venetian painting". There was originally a sitting figure of Cupid beside Venus's feet, which was overpainted in the 19th century. In addition, in the course of painting, the landscape was changed at both sides, as was the colouring of the drapery, and the head of Venus was originally seen in profile, making it very similar to Titian's later Pardo Venus. Through a series of x rays in the 20th century, researchers were able to determine conclusively that this painting had contained different elements that were painted over. The reasons for these later changes are still unknown, although they could have been suggested by the commissioner of the work. The painting is usually identified with one, including a Cupid, described in the collection of Girolamo Marcello in 1525 by Marcantonio Michiel, a Venetian patrician interested in art, who left notes compiled between about 1521 and 1543 on paintings he saw. He describes the painting as by Giorgione, but with the landscape completed by Titian, and until very recently this double attribution has been generally accepted, despite art historians knowing that "Giorgiones" were already rare and over attributed even by this early date. At least by the time Carlo Ridolfi saw the Marcello painting, about a century later, Cupid was holding a bird, whereas in the Dresden painting (viewed in x rays) he seems to be pointing his bow, perhaps at the viewer, although his pose is hard to decipher. It remains possible that the Marcello painting is not in fact the one now in Dresden, or that it is, but that the information Michiel was presumably given as to its authorship is incorrect. Marcello married in 1507, and it has been suggested that he commissioned the painting to celebrate this; the suitability of a reclining nude as a marriage picture has also been explored in connection with the Venus of Urbino. The painting was bought from a French dealer for Augustus the Strong of Saxony in 1695 as a Giorgione, but by 1722 was described in a catalogue as the "Famous Venus lying in a landscape by Titian". By the early 19th century it was thought to be a copy after Titian. It was not identified with the painting Michiel saw before the 19th century, when Giovanni Morelli proposed this, following which Michiel's attribution to Giorgione, with a Titian landscape, was mostly accepted for over a century. Any underdrawing was lost when the painting was transferred to a new canvas, probably in the early 19th century.
Сыни қабылдау
Сидней Фридбергтің пікірінше, Венераның көтерілген қолы мен сол қолының жамбасына тиюі эротикалық мағынаны білдіреді. Жамылғылар күміс түспен боялған, ол жіпке қолданылатын жылы түстерден емес, салқын түс болып табылады, және Тициан немесе Веласкестің ұқсас картиналарындағыдай жұмсақ емес, керісінше қатаң көрінеді. Ландшафт әйел денесінің қисықтарын қайталайды, бұл өз кезегінде адам денесін табиғи, органикалық нысан ретінде көрсетеді. Фридберг былай деп жазады:
Өнер тарихшысы Майкл Параскос бұл картина 1489 жылы королева Катерина Корнаро Венецияға өткізген Кипр аралының аллегориясы болуы мүмкін деп ұсынған. Параскос картинаның Кипр Корольдігінің қуғындағы сарайының ықпалымен жасалғанын болжайды, Венеция Сенаты оның Венетодағы Асоло қаласында орналасуына рұқсат берген, және ол жоғалту мен қайта оралуға деген құштарлық сезімін тудырады. Венераның денесі аралдың пішінін еске түсіреді деп ұсынғаннан бөлек, Параскос оны қоршаған географиялық ерекшеліктер Кипрдің оңтүстік-шығысындағы Потамиядағы Лузиньян жазғы сарайынан батыстағы Троодос тауларына қарай саяхаттағанда көрінетін ландшафтқа ұқсайды деп мәлімдейді.
Тәуелділік және ықпал
Фигураның позы 1499 жылғы "Hypnerotomachia Poliphili" ағаш кескіндерінің біріндегі фигурамен байланысты, бірақ мұндай өлшемдегі, жеке тақырып ретіндегі жалаңаш сурет Батыс кескіндемесінде бұрын-соңды болған емес және келесі ғасырлар бойы осы типтің бейнеленуін анықтады, мысалы, Джованни Баттиста Палумбаның замандас оюларындағы одан да ашық бейнелеуді ескермесек. Графикада көптеген жалаңаш әйел бейнелері болғанымен, Боттичеллидің "Венераның тууы" және "Примавера" атты екі танымал суреті – суреттегі ең жақын үлгілер болып табылады. Фигураның табиғат пен сұлулыққа деген ойлы көзқарасы Джорджонеге тән. Бұл суреттің композициясы өте ықпалды болды, дегенмен мұндай суреттерді көпшілікке көрсету кейбір ғасырлар бойы шектеулі болды. Осы суреттің немесе одан әсер алған суреттердің ықпалын Тицианның "Пардо Венерасы" мен "Урбино Венерасы", Веласкестің "Рокби Венерасы", Гояның "Ла Маха Деснуда" және Манеттің "Олимпиясы", сондай-ақ Ингрес пен Рубенстің басқа да туындыларында көруге болады. Батыс өнеріндегі жалаңаш әйел суреттері (1520–1900): Гироламо да Тревизо, 1520; Тициан, 1534; Бордоне, 1540; Аннибале Карраччи, 1602; Артемизия Джентилески, 1625; Рени, 1639; Веласкез, шамамен 1650; Гоя, 1792; Кабанель, 1863; Манет, 1863.