Кіріспе
Боян – Украинаның тарихи Буковина аймағындағы Боян қаласының атымен аталатын хасидтік әулет. Хасидуттың бас кеңсесі Иерусалимде орналасқан, ал қауымдастықтары Бейтар Илит, Бней Брак, Манчестер, Австралия, Бейт Шемеш, Лондон, Антверпен, Манхэттен, Бруклин, Лос-Анджелес, Монси, Лейквуд және Атлантада бар. Боян – Ружинер әулетінің Бушуш, Чортков, Хусиатин, Садигура, Капишниц, Васлуй және Штефанешт тармақтарымен біргегі бір бөлігі.
Boyan is a Hasidic dynasty named after the town of Boiany in the historic region of Bukovina, now in Ukraine. The Hasidut is headquartered in Jerusalem, with communities in Beitar Ilit, Bnei Brak, Manchester, Australia, Beit Shemesh, London, Antwerp, Manhattan, Brooklyn, Los Angeles, Monsey, Lakewood, and Atlanta Boyan is one of the branches of the Ruzhiner dynasty, together with Bohush, Chortkov, Husiatyn, Sadigura, Kapishnitz, Vaslui and Shtefanesht.
Бірінші Боянер ребе
Династияның негізін қалаушы раввин Ицшок Фридман (1850–1917), Пахад Ицшок деп белгілі болды. Ол Рабби Аврохом Яков Фридманның (1820–1883) үлкен ұлы, бірінші Садигура Реббесі, және Ружиннің Рабби Исраил Фридманның (1797–1851) немересі, Ружиндер әулетінің негізін салған. 1883 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, раввин Ицхок пен оның кіші інісі раввин Исраил (1852–1907) әкелерінің хасидтеріне бірлесіп жетекшілік етті. Олар осы жағдайға қанағаттанғанмен, Садигура хасидтерінің көпшілігі бір Реббе болғанын қалады. 1887 жылы бауырлар кімнің Садигурада қалуын, ал кімнің көшіп кетуін анықтау үшін құда түсіруге келісті. Құда раввин Исраилге екінші Садигура Реббесі болып қалуға, ал раввин Ицхок көршілес Боян қаласына көшіп, онда өз әкімшілігін құрып, бірінші Боян Реббесі болуға бұйырды. – сондай-ақ Тиберия, Сафед және Иерусалимде де.
Боянер Раббтері Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Боян қаласы шабуылдаған әскерлермен толыққандай қиратылды. Ребе отбасымен Венаға қашып кетті, ол жерде 1917 жылы Ребе қайтыс болды. Соғыс аяқталғаннан кейін оның төрт ұлының үшеуі әрқайсысы өздерінің аймағын құру үшін басқа елге көшіп кетті. Оның үлкен ұлы, раввин Менахем Нахум (1869–1936) Буковинадағы Черновиц қаласында Боянер ребе болды. Раввин Менахем Нахумның екі ұлы, раввин Аарон және раввин Мордехай Шрага, оның орнын басты; олар мен олардың отбасылары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер тарапынан өлтірілді. Раввин Менахем Нахумның күйеу баласы, раввин Мошену (1841–1943) Краковта Боянер ребе болды; ол Аушвицте қаза тапты. Пахад Ицхоқтың екінші ұлы, раввин Исраэль (1878–1951) Германияның Лейпциг қаласында Боянер ребе болды; 1939 жылы ол Тель-Авивке көшіп барды. Оның екі қызы болды, бірақ олардың күйеулері оның мұрагері болған жоқ. Пахад Ицхоқтың үшінші ұлы, раввин Аврохом Яков (1884–1941) Лембергте Боянер ребе болды; ол 1941 жылы нацистер тарапынан өлтірілді. Пахад Ицхоқтың кіші ұлы, раввин Мордехай Шломо анасы қайтыс болғанға дейін 1922 жылға дейін Венада қалды. Одан кейін ол Батыс Украинадағы Дрохобич хасидтік қауымына жетекшілік ету туралы ұсынысты және Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс бөлігінде Боянер хасидтерінің ұйымдастырылған тобын басқару туралы ұсынысты қарастырды. 1925 жылдың желтоқсан айында ол Америкаға 11 айлық сынақ сапарына шықты, содан кейін Нью-Йорктің Боянер хасидтері оның аймағын құру туралы өтінішін қабылдамас бұрын Америкаға көшудің артықшылықтары мен кемшіліктерін бір жыл бойы талқылады. Келесі 40 жыл ішінде Нью-Йорктің Боянер ребе Холокосттан аман қалған Ружин-Бояндықтарды біріктіруге және хасидтік өмір салты Америкада мүмкін екенін дәлелдеуге жетті. Ребе Боянер әулетінің ребелеріне тән мәртебе мен рухани биіктіктің сезімін білдірді, сонымен қатар шәкірттеріне жылылық пен әкелік қамқорлық көрсетті, бұл хасидтік ребесін еш көрмеген көптеген американдық жастарды өзіне тартты. Йешива студенттері мен дінсіз еврей жігіттері оған көптеп келді, ол көптеген тәубешілерді (дінге оралғандарды) жасады. Ребе сонымен қатар Америка еврейлерінің басшылығында белсенді рөл атқарды, ол Америка Құрама Штаттарындағы Агудат Хаадморим (Ұлы раввиндер одағы) ұйымын құрған және президенті болды (ол 1943 жылы Вашингтондағы раввиндер шеруіне қатысты); Американың Агудат Израилінің бірінші вице-президенті және осы ұйымның Моэц Гедолей ХаТора мүшесі; және Ваад ХаЭзраның президенті, ол соғыстан кейінгі Еуропада Холокосттан аман қалғандарға көмектесу үшін қаражат жинады. 1948 жылы Иерусалимнің ескі қаласындағы Ружинер синагогасы, Тиферес Исраэль (Ниссан Бек синагогасы деп те аталады), 1872 жылы Садигура раввині, раввин Аврохом Яков Фридман салған, 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде араб легионымен қиратылды. 1953 жылы Израилге сапарында Нью-Йорктің Боянер раввині Жаңа Иерусалим қаласында жаңа Ружинер Тора орталығының негізін қалады, оны Тиферес Исраэль деп атады. 1957 жылы Ружинер йешивасы, Месива Тіферес Исраэль деп аталды, Ружинер әулетінің барлық ребелерінің қолдауымен ашылды. Оған іргелес үлкен синагог салынды, сонымен қатар Тиферес Исраэль деген атпен аталды; қазіргі Боянер раввині, раввин Нахум Дов Брайер өзінің хасидтерін осы жерден басқарып келеді. Синагогтың дизайны, Орталық автобус станциясына жақын Малхей Исраэль көшесінің батыс жағында орналасқан, үлкен ақ күмбезді қамтиды, ол ескі қалада қиратылған күмбезді Тиферес Исраэль синагогын еске салады. 2 наурыз 1971 жылы раввин Мордехай Шломоның қайтысынан кейін Боянер хасидтері басшысыз қалды. Хасидтер ребенің үлкен ұлы Исраилге ребелік лауазымды қабылдауды ұсынды, бірақ ол бас тартты. Хасидтер ребе қызы Малка мен оның күйеуі, Йешива университетінің оқытушысы, раввин доктор Менахим Мендель Брайерден екі кішкентай ұлдарының біреуін осы лауазымға дайындауды сұрады. Ұлы, әуе-ғарыш инженері Игал ұсынылды, бірақ кейін қабылданбады. Кіші ұлы Нахум Дов (1959 жылы туған) осы міндетке дайындалу үшін Иерусалимдегі Ружинер йешивасына оқуға түсті. 1984 жылы Ханука күні раввин Нахум Дов Брайер Боянер ребе болып тағайындалды. Хасидтік орталық қазір Израильдегі Иерусалимде орналасқан, онда ребе тұрады.
Боян бүгінде
Қазіргі Боянер хасидут 2000-нан астам отбасыны қамтиды және Ружинер әулетінен тарайтын әулеттердің ішіндегі ең ірісі болып табылады. Боянер хасидтерінің көп бөлігі Иерусалимде және оның айналасында тұрады. Бейтэр Ильит, Бней Брак, Антверпен, Лондон, Манчестер, Монси, сондай-ақ Бруклиндегі Боро Парк және Уильямсбург аудандарында да Боянер қауымдастықтары бар. Нью-Йорктің Боянер ребе басқарған 247 Шығыс Бродвейдегі клоиз әлі күнге дейін күнделікті миньян жинайды, бірақ қауымның негізгі орталығы Ребе соңғы жылдарын өткізген Нью-Йорктің Үстіңгі Батыс жағындағы Батыс 82-ші көше мен Вест-Энд авенюсіндегі пәтердегі шағын синагогтың маңында орналасқан. Қазіргі Боянер ребе Америкаға келген кезде, ол бұрынғы ребедің Төменгі Шығыс жағындағы клоиздегі дұға бөлмесінде келушілерді қабылдайды, және Боянер қауымының шатанимдері (күйеу жігіттері) шұпаға барар алдында осы жерде дұға ету дәстүріне айналды.
Белгілі хасидтер
Раввин Довид Оринберг (Рев Дудия) (ө. 29 тамыз, 1910) Бердичевтің Ав Бейт Дині және беделді халаха кітабы «Техила Л’Давид» авторы. Раввин Ехошуа Хешел Брим (ө. 31 қаңтар, 1986) – Месивта Тиферет Исраилдің Ризхиндегі Рош Ешиваның негізін қалаушы. Белгілі талмид хахам және Рав Исер Зальмен Мельцердің жақын шәкірті. Раввин Ефрем Фишель Рабинович (22 қараша, 1924 – 25 маусым, 2005) – Ружин қаласындағы Месивта Тиферет Исраилдің Рош Ешивасы және Израильдегі Моэц Гедолей Хатора мүшесі. Раввин Авраам Хаим Брим (1922 – 9 наурыз, 2002) – атақты талмид хахам, Иерусалимдегі «Порат Йосеф» иешивасының, Бней Брактағы «Охель Яков» және Нью-Сквердегі (Нью-Йорк) иешивалардың Рош Ешивасы. Шазон Иш және Рав Исер Зальмен Мельцердің басты шәкірті. Нисан Бек (1815 – 1889) – хасиди яһуди қауымының басшысы, Ескі Ишувтегі Боянер Реббесінің өкілі және «Тиферет Исраил» синагогының (сонымен қатар Нисан Бек Шүлі деп те аталады) құрылысшысы. Барух Барзель – Сафедтегі яһуди қауымының басшысы. Леви Купер – Херш Купердің ұлы, Барзель әулетінен тараған, хасидизм мен еврей тарихының ғалымы және Цур-Хадасса раввині. Ехошуа Баручи (9 шілде, 1910 – 26 қазан, 1992) – Тират-Зви кибуцының және Бейт-Шеан аңғарының мухтары. Мизрахи қозғалысының белсендісі. Иерусалимдегі діни кеңестің төрағасы. Раввин Палтиел Йосеф Рабинович – Израильдегі хасидтік мекемелердің қаржы жинау жөніндегі атқарушы директоры.
Лаг Баомер дәстүрі
Боянер ребесі дәстүрлі түрде Израильдің Мерон қаласындағы рабби Шимон Бар Йохайдың қабірінде жыл сайынғы Лаг Баомер мерекесіндегі алғашқы отты жағады. Бұл құрметті бірінші Садигура ребесі Аврохом Яков Фридман Мерон мен Сафедтің сефард қорғаушыларынан сатып алған; Садигура ребесі бұл құрметті өзінің үлкен ұлына, бірінші Боянер ребесі Раби Ицхоққа және оның ұрпақтарына мирас қалдырған. Бірінші хадлахаға (жаққанға) жыл сайын жүздеген мың адам қатысады; 2001 жылы көрермендер саны 300 мың адамға жуық деп бағаланған.