Кіріспе

1882 жылғы иммиграциялық акт – 1882 жылғы 3 тамызда президент Честер А. Артур қол қойған АҚШ-тың федералды заңы. Ол американдық порттарға келген АҚШ азаматтары емес адамдарға баж салығын жүргізді және қылмыскерлер, психикалық аурулары бар адамдар немесе "өзін-өзі күтіп алуға шамасы келмейтін кез келген адам" сияқты белгілі бір санаттағы адамдардың Америкаға көшіп келуіне шектеулер қойды. Акт алғашқы федералдық иммиграциялық бюрократияны құрды және 1891 жылғы Иммиграциялық акт сияқты иммиграцияға қатысты одан әрі ережелерді енгізуге негіз салды.

Өмірбаян

1882 жылғы Иммиграциялық акті қабылдануына дейін АҚШ Конгресі иммиграцияға қатысты екі маңызды акт қабылдады. Біріншісі – 1875 жылғы Пейдж актісі, ол Азиядан келген мәжбүрлі еңбекпен айналысатын адамдардың иммиграциясын шектеді. Бұл азиялық мөлдірлеме жұмысшылар мен әйелдердің иммиграциясына елеулі әсер етті, әсіресе, жыныстық қызметпен айналысу үшін көшіп келген деген күдік тудырған әйелдерге. Екіншісі – 1882 жылғы Қытайлықтарды шеттету туралы акт. Бұл акт қытайлық жұмысшылардың заңды түрде иммиграциялауын тоқтатты және көптеген адамдар оны АҚШ-тың бүкіл ұлттық топқа қатысты алғашқы маңызды иммиграциялық шектеу деп санайды. Бұл екі актінің де себебі – халықтың қытайлықтардың еңбек нарығы мен экономикаға тигізер ықпалынан қорқуы және осы иммигранттардың американдық мәдениетке сіңісе алмайды деген жалпы пікір болды, сондай-ақ қарапайым ғираттан туындаған көзқарас та әсер етті. Америка иммиграциясын Азиядан (әсіресе Қытайдан) шектеген кезеңде көптеген адамдар Еуропадан келіп жатқан иммигранттардың көптігін де сынады, бұл кейіннен «Ұлы толқын» деп аталды. Еуропаның қалалық индустриялануы көптеген еуропалық қалалардың демографиялық бейнесін өзгерткенде, миллиондаған адам Америкада жақсы өмір табу үшін көшіп келуді ойлады. Ғалым Отис Л. Грэм мұны «қазігі күнге дейінгі ең ірі адамдар көші» деп атап, 1880 мен 1930 жылдар аралығында АҚШ-қа шамамен «27 миллион иммигрант қоныс тепкенін» хабарлады. Сонымен қатар, Роджер Дэниелстің «Америкалық иммиграцияны талқылау: 1882 – қазіргі уақыт» еңбегінде айтылғандай, «Алтын ғасырда иммиграцияның күрт өсуі қандай да бір ұйымдастырылған басқаруды қажет етті». Осы қажеттілік және «ұйымдастырылған басқаруға» жасалған шақыру 1882 жылғы Иммиграциялық актінің әкімшілік нәтижелерінде белгілі бір деңгейде іске асырылды. 1882 жылғы Иммиграциялық акті жоғарыда аталған екі актімен ортақ иммиграцияны шектеу принципін бөліссе де, ол түбірінен өзгеше болды. Қытайлықтарды шеттету актісінен айырмашылығы, 1882 жылғы Иммиграциялық акті белгілі бір елден немесе аймақтан келген барлық иммиграцияны шектемейді. Кейбір еуропалық иммигранттар өте құнды деп есептелді, сондықтан аймақ бойынша шектеулер қажет иммигранттарды да тоқтатуы мүмкін еді. Керісінше, иммиграцияны «жағымсыз» деп саналатын белгілі бір адамдарды алып тастау арқылы шектеу үшін, федералды саясаты бар федералды мемлекеттік агенттік арқылы басқарылатын, жан-жақты алып тастауға қабілетті заң қажет болды.

Заң

1882 жылғы 3 тамызда АҚШ-тың қырық жетінші Конгресі 1882 жылғы иммиграциялық актіні қабылдады. Көптеген адамдар оны «жаңа категориядағы қабылдауға болмайтын шетелдіктер» арқылы шеттету ережелерін жасағаны үшін «алғашқы жалпы иммиграциялық заң» деп санайды. 1882 жылғы Иммиграциялық заңның екі негізгі құралы болды. Біріншісі – елге кіретін белгілі бір иммигранттарға «бас салымын» енгізу. Актіде: «АҚШ азаматы емес, шетел портынан АҚШ-тың кез келген портына кемемен немесе желкенді кемемен келген әрбір жолаушы үшін елу центтік алым салынады, жиналады және төленеді» делінген. Бұл ақша АҚШ қазынасына түсіп, «иммиграциялық қор» деп аталатын қор құрайды. Бұл қаражат «осы акті бойынша иммиграцияны реттеу шығындарын өтеуге» жұмсалмақ. Ғалым Роджер Дэниелс атап көрсеткендей, бас салымы ақыры «1917 жылға қарай кезең-кезеңмен сегіз долларға дейін өсті. Көп жылдар бойы үкімет басқаруға жұмсағаннан гөрі бас салымынан көбірек ақша жинады». Бас салымынан өзге, Актіде мемлекеттік агенттердің порттарды және иммигранттарды әкелетін кемелерді тексеру жауапкершілігі де қарастырылған. Бұл Актінің екінші тарихи маңызды бөлігіне алып келді. Иммигранттарды тасымалдайтын кемелерді тексеру барысында иммиграциялық қызметкерлерге Актіде белгіленген талаптарға сәйкес белгілі бір иммигранттарды елден шығаруға құқық берілді. Заңнамада: «Егер мұндай тексеру кезінде осындай жолаушылардың арасында сотталған, ақыл-есі дұрыс емес, ақымақ немесе өзін-өзі күтіп ұстай алмайтын адам табылса, олар бұл туралы тиісті порттың инспекторына жазбаша хабарлауға міндетті, және мұндай адамға елге түсуге рұқсат етілмейді» делінген. Сонымен қатар, егер кемеде қылмыскер табылса, оны АҚШ-тан қайтарып алу құны кемеге жүктеледі. Актінің қылмыстық ережелері «саяси қылмыс жасағаны үшін сотталғандарды, шетелдік тирандардың қуғынынан АҚШ-қа пана сұрағандарды» қамтымады, бұл американдық дәстүрлі сенімді көрсетеді.

Мұра

Бұл заңның ұзақ сақталатын ең маңызды нәтижелерінің бірі – қоғамдық жүк туралы доктрина. Бұл заң "қоғамдық жүкке айналуы мүмкін" адамдарды АҚШ-қа кіргізбеді және олар келгеннен кейін 5 жыл ішінде депортациялануы мүмкін еді. Сол кезде жүкті немесе жалғыз әйелдер, мүгедектер, аурулар немесе кедейлер сияқты көптеген адамдарға осы мәртебе тағайындалуы мүмкін еді. Дэниелс «'LPC' ережесі бастапқыда өздерін-өздері асырай алмаған адамдарды ғана тоқтатып тұрды, бірақ 20-шы ғасырда атқарушы билік оны кеңейтіп, бірінші кедей азиялық үндістер мен мексикалықтарды, содан кейін жалпы кедейлерді тоқтатып тұрды» деп түсіндірді. 1882 жылғы Иммиграциялық заң – иммиграцияны реттеудің алғашқы мысалы, ол осындай кең ауқымды және субъективті шектеулерді қамтыды және қазіргі иммиграция талқылаулары мен пікірталастарға дейін жалғасты.