Кіріспе
Америкалық иммиграциялық заң
1965 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заң, сондай-ақ Харт-Селлер заңы және соңғы кезде 1965 жылғы Иммиграциялық заң деп аталады, 89-шы АҚШ Конгресі қабылдаған және президент Линдон Б. Джонсон қол қойған маңызды федералды заң. Бұл заң ресми түрде Оңтүстік және Шығыс еуропалықтарға, сондай-ақ азиялықтарға, және Батыс және Солтүстік еуропалық емес басқа этникалық топтарға қарсы де-факто дискриминацияны АҚШ-тың иммиграциялық саясатынан жойды. Ұлттық тектік формула 1920 жылдары Батыс және Солтүстік Еуропадан иммиграцияны ынталандыру арқылы американдық біртектілікті сақтау үшін құрылған еді. Заң жобасы Солтүстік демократтар мен республикалық Конгресс мүшелерінің кең қолдауын алды, бірақ көбінесе Оңтүстік консерваторларының қатысты қарсылығына тап болды, соңғылары көбінесе «Жоқ» деп дауыс берді немесе дауыс беруден бас тартты. Президент Джонсон 1965 жылғы 3 қазанда 1965 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заңға қол қойды. АҚШ-қа Батыс және Солтүстік еуропалықтардан басқа иммигранттарға кіруге мүмкіндік берген арқылы, Заң елдегі демографиялық құрамды айтарлықтай өзгертті. 1965 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заң жеті санатты басымдық жүйесін құрды, ол АҚШ азаматтарының туыстары мен балаларына, заңды тұрақты тұрғындарына, мамандарға және арнайы дағдылары бар басқа адамдарға, сондай-ақ қашқынға басымдық берді. Бұл заң сонымен қатар АҚШ тарихында алғаш рет Батыс жарты шардан келетін иммиграцияға сандық шектеу (жылына 120 000 адам) белгіледі. Осы кезеңде АҚШ-қа көшіп келгендердің көпшілігі протестанттық дінге сенетін Солтүстік еуропалықтар және Американың құлдық саудасы салдарынан адам саудасына ұшыраған Батыс Африкалықтар еді. Бұл үрдіс 19 ғасырдың ортасынан соңына қарай АҚШ-тың Батыс және Шығыс аймақтарында өзгерді. Батыс аймақта Азиядан, әсіресе Қытайдан, арзан жұмыс күшін ұсынған жұмысшылардың көптеп келуі байқалды, ал Шығыс және Оңтүстік Еуропалық иммигранттар көбінесе Шығыс АҚШ-та қоныстанды. Иммиграцияның демографиялық көрсеткіштері өзгергеннен кейін, белгілі бір этникалық топтар мен нәсілдерден шыққан адамдарды алып тастау үшін иммиграцияны азайтуға бағытталған саясаттар енгізілді. Конгресс 1882 жылы қытайлық иммигранттардың ағынын тоқтату үшін Қытайды шеттету туралы заң қабылдады. Содан кейін 1917 жылы Конгресс Иммиграциялық заң қабылдады; бұл заң Солтүстік-Батыс Еуропадан басқалардың иммиграциясына кедергі келтірді, өйткені ол тілді түсінуді тексерді. 1921 жылғы Төтенше жағдайлар туралы Иммиграциялық заң 1924 жылғы Иммиграциялық заңның пайда болуына көмектесті, ол негізінен Азия, Оңтүстік Еуропа және Шығыс Еуропадан иммиграцияны шектеу үшін АҚШ иммиграциялық саясатының негізі ретінде Ұлттық тектік формуланы бекітті. АҚШ Мемлекеттік департаментінің тарихшысының кеңсесінің мәліметінше, 1924 жылғы заңның мақсаты – «АҚШ-тың біртектілігі идеалын сақтау» – Оңтүстік және Шығыс Еуропадан иммиграцияны шектеу еді. Сол кезде АҚШ көптеген адамдар тарапынан кодификацияланған расизмдегі әлемдік көшбасшы ретінде танылды. 1934-1935 жылдардағы Заң және заңнама жөніндегі Ұлттық социалистік нұсқаулықта адвокат Ханс Франк редакциялаған Герберт Кирдің нәсілдік заңнамаға арналған ұсыныстары туралы маңызды эссесі бар. Ол өзінің беттерінің төрттен бір бөлігін АҚШ заңнамасына, соның ішінде нәсілге негізделген азаматтық заңдарға, нәсілге қарсы заңдарға және иммиграциялық заңдарға арнады. Адольф Гитлер «Менің күресімде» Американың иммиграциялық заңдарына деген құрметін былай деп жазды: Америка одағы физикалық жағынан дені сау емес элементтердің иммиграциясынан қатаң бас тартады және белгілі бір нәсілдердің иммиграциясын қарапайым түрде жоққа шығарады. 1960 жылдары АҚШ-та ұлттық негізделген формуланы өзгерту үшін шетелдік және ішкі қысым күшті болды, бұл адамның туған жеріне байланысты дискриминациялық жүйе ретінде қарастырылды. Шетелде бұрынғы әскери одақтастар мен жаңа тәуелсіз мемлекеттер Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты халықаралық ұйымдар арқылы дискриминациялық иммиграцияны, натурализацияны және ережелерді заңсыз деп жариялауға тырысты. АҚШ-та ұлттық формула бірнеше жыл бойы сынақтан өтті. 1952 жылы президент Трумэн Иммиграция және натурализация жөніндегі комиссияға тергеу жүргізуді және қазіргі иммиграциялық ережелер туралы есеп дайындауды тапсырды. «Кімді құшақ жая қарсы аламыз?» деген есеп 1965 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заңның жобасына негіз болды. Азаматтық құқықтар қозғалысының қақпа тасында шектеулі иммиграциялық заңдар ұятты жағдай ретінде қарастырылды. Алайда, 1965 жылы Gallup Organization жүргізген сауалнамада халықтың тек 51 пайызы ғана ұлттық квота заңын жоюға қолдау көрсеткенін көрсетті. Заңды қабылдау үшін жоғары лауазымды шенеуніктер мен мүдделі топтар тарапынан қысым көрсетілді, нәтижесінде ол 1965 жылғы 3 қазанда қабылданды. Президент Линдон Б. Джонсон 1965 жылғы заңға Азаттық мүсінінің етегінде қол қойды, 18 ғасырдан бері ақ иммигранттарға басымдық беруге нүкте қойды. Иммиграция және натурализация қызметі 1990 жылғы Иммиграциялық заңға дейін ЛГБТҚ+ қауымдастығының мүшелеріне «ақыл-есі дұрыс емес» немесе «конституциялық психопатиялық кемшіліктері» бар деген негізбен кіруге рұқсат бермей жалғастырды.
The American Union categorically refuses the immigration of physically unhealthy elements, and simply excludes the immigration of certain races. In the 1960s, the United States faced both foreign and domestic pressures to change its nation based formula, which was regarded as a system that discriminated based on an individual's place of birth. Abroad, former military allies and new independent nations aimed to de legitimize discriminatory immigration, naturalization and regulations through international organizations like the United Nations. In the United States, the national based formula had been under scrutiny for a number of years. In 1952, President Truman had directed the Commission on Immigration and Naturalization to conduct an investigation and produce a report on the current immigration regulations. The report, Whom We Shall Welcome, served as the blueprint for the Immigration and Nationality Act of 1965. At the height of the Civil Rights Movement the restrictive immigration laws were seen as an embarrassment. However, the public did not reciprocate these feelings, which can be seen in a Gallup Organization poll in 1965 asking whether they were in favor of getting rid of the national quota act, and only 51 percent were in favor. The act was pressured by high ranking officials and interest groups to be passed, which it was passed on October 3, 1965. President Lyndon B. Johnson signed the 1965 act into law at the foot of the Statue of Liberty, ending preferences for white immigrants dating to the 18th century. The Immigration and Naturalization Service continued to deny entry to prospective immigrants who are in the LGBTQ+ community on the grounds that they were "mentally defective", or had a "constitutional psychopathic inferiority" until the Immigration Act of 1990 rescinded the provision discriminating against members of the LGBT+ community.
Заңнамалық тарихы
1965 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заңды Конгресс қабылдауға тырысқанның ұзақ тарихы бар. Бұл заң 1960 жылдың 14 наурызынан бастап 1965 жылдың 19 тамызына дейін Сенатта бірнеше рет ұсынылды, соңғы ұсынылымы осы болды. Кеннеди әкімшілігі кезінде бұл заңды қабылдау қиын болды, себебі иммиграциялық кіші комитеттерін басқарған сенатор Джеймс Истланд (Д-МС), өкіл Майкл Фейган (Д-ОХ) және өкіл Фрэнсис Уолтер (Д-ПА) иммиграциялық реформаға қарсы болды. Дегенмен, президенттің қолдауы 1965 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заңды талқылауды 1965 жылдың 4 қаңтарына дейін тоқтатпады, сол күні президент Джонсон өзінің инаугурациялық сөзінде иммиграция реформасына баса назар аударды, бұл конгресс иммиграциялық кіші комитеттерінің төрағаларына күшті қысым жасады. Селлер заң жобасын ұсынғанда, оның комитеттен сәтті дауысқа түсуі қиын болатынын білді, өйткені заң жобасын қарастыратын комитет – Иммиграция және азаматтық жөніндегі кіші комитет болатын. Сонымен қатар, Америкадағы Италия ұлдарының қауымдастығы және Азаматтық қызметтегі Колумбия қауымдастығының үлкен кеңесі сияқты көптеген мәдени және азаматтық құқықтар ұйымдары заңды қолдады. Заң жобасын қолдаушылардың көпшілігі бұл заң бұрынғы иммиграциялық квоталардың нәтижесінде туған нәсілшілдік пен жағдай жасау риторикасын тоқтатуға мүмкіндік береді деп сенді; мұндай жағдай жасау басқа елдердің АҚШ оларды бұрынғы иммиграциялық квоталарда төмен бағалағандықтан құрметтемейтінін сезінуіне себеп болды. Өкіл Эммануэль Селлер АҚШ Өкілдер палатасында заң жобасын ұсынды, ол 320 дауысқа қарсы 70 дауыспен мақұлданды, ал АҚШ Сенаты заң жобасын 76 дауысқа қарсы 18 дауыспен қабылдады. Палатада 202 демократ «иә» деп, 60 «жоқ» деп, 12 дауыс бермей қойды, 118 республикашыл «иә» деп, 10 «жоқ» деп, 11 дауыс бермей қойды. Барлығы демократтардың 74% және республикашылдардың 85% осы заң жобасын қабылдауға дауыс берді. «Жоқ» деп дауыс бергендердің көпшілігі сол кезде демократиялық партияның күшті билікте болған Американың оңтүстігінен шықты. Сенаттағы талқылау кезінде сенатор Тед Кеннеди заңның салдары туралы айтқанда: «Біздің қалаларымызға жыл сайын миллиондаған иммигранттар толқымайды. Екіншіден, бұл елдің этникалық құрамы бұзылмайды», – деді. Сенатор Хирам Фонг (Р-Гавайи) Азиядан келу арқылы АҚШ-тың мәдени үлгісіндегі ықтимал өзгерістерге қатысты сұрақтарға жауап берді: стиль=font size: 100%; Азиялықтар АҚШ халқының 1 пайызын құрайды. Жапонияға қатысты, біз алғашқы 5 жылда шамамен 5391 адам болады деп есептейміз. Әлемнің сол бөлігінен келген адамдар халықтың 1 пайызына ешқашан жетпейді. Америкаға қатысты мәдени үлгіміз ешқашан өзгермейді. АҚШ Сенаты, Сот жүйесі комитетінің Иммиграция және натурализация жөніндегі кіші комитеті, Вашингтон, Колумбия округі, 1965 жылдың 10 ақпаны, 71-бет, 119-бет. Демократ Майкл А. Фейган (ОХ-20) және басқа да бірқатар демократтар «отбасылық біріктіру» «жұмыспен қамту» деңгейінен басымдыққа ие болуы керек деп талап етті, себебі мұндай салмақ елдің қазіргі этникалық бейнесін сақтап қалады. Бірақ бұл саясаттағы өзгеріс нәтижесінде АҚШ-қа иммиграцияның кейінгі үлгілеріне саптық көші-қон басымдық танытты. Расалық және ұлттық кемсітушілікті жою арқылы заң АҚШ-тың демографиялық құрамын айтарлықтай өзгертеді.
style=font size: 100%; | Asians represent six tenths of 1 percent of the population of the United States with respect to Japan, we estimate that there will be a total for the first 5 years of some 5,391 the people from that part of the world will never reach 1 percent of the population Our cultural pattern will never be changed as far as America is concerned.|U. S. Senate, Subcommittee on Immigration and Naturalization of the Committee on the Judiciary, Washington, D. C., Feb. 10, 1965, pp.71, 119. Democrat Rep. Michael A. Feighan (OH 20), along with some other Democrats, insisted that "family unification" should take priority over "employability", on the premise that such a weighting would maintain the existing ethnic profile of the country. That change in policy instead resulted in chain migration dominating the subsequent patterns of immigration to the United States. In removing racial and national discrimination the Act would significantly alter the demographic mix in the U. S.
Қаулылар
1965 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заң 1952 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заңға (Маккарран–Уолтер заңы деп аталады) түзетулер енгізді. Ол 1924 жылғы Иммиграциялық заңның кейбір қағидаларын сақтап, сонымен бірге жаңа және көбірек кіріспелі иммиграциялық ережелерді құрды. АҚШ иммиграциялық саясатының 1920 жылдардан бергі ерекшелігі болған елдер бойынша лимиттерді сақтап, басымдық санаттарын енгізді. Заңның басты мақсаты ұлттық тектік квоталарды жою болды. Бұл иммиграцияның негізі ретінде ұлттық текті, нәсілді және шежірені пайдалануды тоқтатуды білдірді, виза алуда кемсітуге тыйым салды. Ол жеті санатты басымдық жүйесін құрды. Бұл жүйе визалардың маңыздылығына қарай қалай берілу керектігін анықтайды. АҚШ азаматтарының туыстары, заңды түрде тұрақты тұрғындары, кәсіпқойлар және/немесе ерекше дағдылары бар адамдарға басымдық берілді. Жақын туыстар мен "арнайы иммигранттар" сандық шектеулерге бағынбады. Заң бойынша "жақын туыстар" деп 21 жасқа толған АҚШ азаматтарының балалары мен жұбайлары, сондай-ақ АҚШ азаматтарының ата-аналары жатады.
Шетелдік сертификат бойынша жалақы
Иммиграция және азаматтық туралы заңның ережелеріне сәйкес, АҚШ ұйымдары белгілі бір жұмыс талаптарын орындау үшін шетелдік жұмысшыларды уақытша немесе тұрақты жұмысқа алуға құқылы.
Мұра
1965 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заңның жақтастары оның АҚШ мәдениетіне елеулі әсер етпейтінін мәлімдеді. Президент Джонсон бұл «революциялық заң емес. Ол миллиондаған адамның өміріне әсер етпейді» деді. Мемлекеттік хатшы Дин Раск және сенатор Тед Кеннеди (D-MA) сияқты басқа да саясаткерлер заң жобасы АҚШ-тың демографиялық құрамын өзгертпейтінін, Азия, Африка, Вест-Индия және Американың басқа аймақтарынан иммигранттардың саны артуымен этникалық құрамын өзгертетінін айтты. 1965 жылғы заң Америкадан келетін иммиграцияға алғашқы шектеулерді де енгізді, бұл Мексиканы қоса алғанда, Латын Америка елдерінен келетін иммиграцияға сандық шектеулер қойылған алғашқы жағдай болды. Егер заң мен одан кейінгі иммиграциялық толқындар қабылданбаған болса, Pew Research зерттеу орталығының бағалауынша, 2015 жылы АҚШ халқы: 75% испан тілді емес ақтар, 14% қаралар, 8% испан тілділер және 1% азайған азиялықтар құрар еді. Заң қабылданғаннан кейінгі жиырма жылда, заңның кәсіби ережелеріне сәйкес, 25 000 кәсіби филиппин жұмысшысы, оның ішінде мыңдаған медбикелер АҚШ-қа келді. Заң бойынша отбасылық қайта біріктіру АҚШ-қа қабылданған иммигранттардың, оның ішінде еуропалықтардың жалпы санын арттырды. 1960 мен 1975 жылдар аралығында 20 000 италиялық азамат жыл сайын бұрын көшіп келген туыстарына қосылу үшін келді. 1965-1970 жылдар аралығында және 1970-1990 жылдар аралығында иммиграция екі есеге өсті. 1960-1970 жылдар аралығында иммиграция АҚШ халқының жалпы өсуінің 11 пайызын құрады, 1970-1980 жылдар аралығында 33 пайызға, ал 1980-1990 жылдар аралығында 39 пайызға дейін өсті. АҚШ-та шетелде туғандардың үлесі 1965 жылы 5 пайыздан 2016 жылы 14 пайызға дейін өсті. Ұлттық тектік формуланың жойылуы және Батыс жарты шардан келетін иммиграцияға сандық шектеулердің енгізілуі, сондай-ақ АҚШ жұмыс берушілерінің иммигрант жұмысшыларына деген үлкен сұранысы 1965 жылдан кейінгі онжылдықтарда, әсіресе Оңтүстік-Батыста, АҚШ-та құжаттары жоқ иммигранттардың санының өсуіне әкелді. 1986 жылғы Иммиграциялық реформа және бақылау туралы заңда Мексика-АҚШ шекарасы арқылы көші-қонды шектеуге бағытталған шаралар, көптеген рұқсатсыз жұмысшылардың АҚШ-та тұрақты қоныстануына әкелді. Осы демографиялық тенденциялар 1980-жылдардан бастап иммигранттарға қарсы белсенділіктің маңызды бөлігіне айналды, бұл шекараны күшейтуге, шекаралық патрульдің құжаттары жоқ иммигранттарды ұстауына және БАҚ-та құжаттары жоқ иммигранттардың қылмыстық қызметіне назар аударуға әкелді. Иммиграция және азаматтық туралы заңның ұлттық және этникалық квоталарды жоюы иммиграцияны шектеуге бағытталған соңғы әрекеттерді шектеді. 2017 жылдың қаңтар айында президент Дональд Трамптың 13769 нөміріндегі жарлығы жеті мұсылман көпшілікті құрайтын елдерден иммиграцияны уақытша тоқтатты. Алайда, төменгі федералды соттар бұл жарлықтың Иммиграция және азаматтық туралы заңда ұлты мен дініне қарай кемсітуге тыйым салған ережелерін бұзатынын анықтады. 2017 жылдың маусым айында АҚШ Жоғарғы Соты апелляциялық соттардың екеуін де жоққа шығарып, екінші тыйым салуға рұқсат берді, бірақ АҚШ-та «нақты байланысы» бар адамдарға ерекшелік жасады. 2017 жылдың желтоқсан айында АҚШ Жоғарғы Соты толық саяхатқа тыйым салуға рұқсат берді, бұл АҚШ-тағы адаммен немесе ұйыммен нақты байланысы бар адамдарды қоспайды. 2018 жылдың маусым айында Жоғарғы Сот Трампқа қарсы Гавайи ісінде президенттің елдің шекараларын қорғауға қатысты өкілеттігі, ондаған жылдар бойы иммиграциялық заңнаманы қабылдау кезінде Конгресс берген, президенттің кейбір мұсылмандар АҚШ-қа қауіп төндіретіні туралы айтқан қоздырғыш мәлімдемелерімен шектелмейтінін айтып, саяхатқа тыйым салуды қолдады.