Кіріспе

Ресейлік революционер және әскери қолбасшы, кеңестік саясаткер (1877–1937)

Николай Иванович Муралов (Николай Иванович Муралов; 7 желтоқсан 1877 – 1 ақпан 1937) – Ресейдегі большевик революциялық көшбасшы және әскери қолбасшы, 1923 жылдан кейін Сол оппозицияның мүшесі болды. Муралов 1905 жылғы революцияға және 1917 жылғы Қазан төңкерісіне тікелей қатысты. Леон Троцкийдің жақын досы Муралов 1936 жылы Ұлы террор кезінде тұтқындалды және 1937 жылдың қаңтар айында «Он жетінің ісі» деп аталған сотта айыпталушы болды, содан кейін өлім жазасына кесілді. 1960 жылдары кеңестік билік Мураловқа қатысты ресми бағасын жұмсартты және ол 1986 жылы толыққанды ақталуға ие болды.

Алғашқы жылдар

Николай Иванович Муралов 1877 жылы Азов теңізіндегі Таганрог портының жанындағы хуторда дүниеге келген. Оның әкесі алты жыл классикалық гимназияда оқыған және Қырым соғысы кезінде Ресей армиясында ерікті болып қызмет еткен, осының нәтижесінде батылдығы үшін Ресейдің ең жоғары әскери наградасы – төртінші дәрежелі Санкт-Георгий орденін алған. Ол Ресей азамат соғысы кезінде 3-ші армияның РВС мүшесі болды. 1923 жылдың қазан айында ол оппозициялық саяси қызметтің кезеңін бастаған 46-шылардың наразылық Декларациясына қол қойды. Кемерово кенішінде болған жарылыс пен сот, тоғыз айыпталушының барлығына өлім жазасы берілген, Ұлы тазалаудың үш ірі қоғамдық көрсетілімді соттың екіншісіне негіз болды – «Советке қарсы троцкистік орталықтың ісі» деп аталды. Бұл сот 1937 жылдың қаңтар айында сегіз күнге созылды және Юрий Пятаков пен Карл Радек бас айыпталушылар ретінде есімдері тарихқа енді. Осыдан кейін ол өзіне қарсы жазылған жалтақтап айтылған жақындығын мойындады. Ол куәлік берді:

«Менің құлдырауымның басталуы партияға қарсы алғашқы құжатқа қол қойған сәттен бастау алады. Ол – 1923 жылғы 46-шылардың Декларациясы. Осыдан бастап мен құлдырадым. Кейін мен троцкишіл ұйымға тартылып, партиядан қуылғаннан кейін Батыс Сібірге жер аударылдым». Муралов өлім жазасына кесілді. Шағым қабылданбады.

Өлім және мұра

Николай Иванович Муралов 1937 жылғы 1 ақпанда атылды. Леонид Брежневтің билігі тұсында Мураловтың тарихи бағасын жұмсарту жұмысы ресми түрде басталды. 1966 жылы "Советская Россия" газеті Ескі большевик Мураловты "батыл және бекем ленинші, көрнекті мемлекет қайраткері және адал большевик" деп жоғары бағалады. Мураловқа 1986 жылғы сәуір айында постұлымдық түрде ақталу берілді.