Кіріспе

АҚШ-тың Иммокали қаласындағы басқа ұйым

Иммокали жұмысшыларының коалициясы (CIW) – корпоративтік жеткізу тізбектеріндегі әлеуметтік жауапкершілік, адам саудасы, жұмыс орнындағы гендерлік зорлық-зомбылық және еңбек қауіпсіздігі мен денсаулығына бағытталған жұмысшылар құқықтарын қорғайтын ұйым. 1993 жылы Флорида штатының Иммокали қаласындағы шаруа жұмысшыларының ұйымдастыру негізінде құрылған CIW бүгінде 2011 жылы іске қосылған Әділ тағам бағдарламасы (FFP) арқасында танымал. FFP «Тако Белл»-ден «Уолмарт»-қа дейінгі оннан астам бөлшек сауда брендтерінің сатып алу мүмкіндіктерін пайдаланып, қатысушы шаруашылықтарда адам құқықтарына негізделген мінез-құлық кодексін сақтауға итермелейді. Бағдарлама Флорида штатындағы томат өнеркәсібінде дүниеге келді және АҚШ-тың он штатына, сондай-ақ Чилиге тарады. Оған гүл өсіру өнеркәсібі мен көптеген қосымша дақылдарды қосу, ал АҚШ Еңбек министрлігінің қолдауымен Оңтүстік Африка мен Мексикада кеңейту жұмыстары жүріп жатыр. FFP демеушілік бағдарламасы арқылы кооперативтер мен шағын тәуелсіз азық-түлік дүкендеріне бағдарламаны қолдауға мүмкіндік беретін жаңа арна кеңейтілуде. FFP жұмысшыларға бағытталған әлеуметтік жауапкершілік моделін (WSR) де тудырды, ол Бангладеш келісімі (қазіргі Халықаралық келісім) арқылы Бангладештегі киім-кешек өнеркәсібінде, Лесото келісімдері арқылы Лесотода және Вермонт штатындағы сүт өнеркәсібіндегі «Құрметпен сүт» бағдарламасы арқылы сәтті көшірілді. CIW WSR желісі арқылы WSR моделін қабылдауға қызығушылық танытқан ұйымдарға техникалық көмек көрсетеді. Кампаниялық және адам құқықтарын қорғау жұмысымен қатар, CIW АҚШ-тағы адам саудасына қарсы қозғалыстың алғашқы күндерінде жетекші болды, бірнеше мәжбүрлі еңбек ошақтарын ашты және 1990 жылдары федералды билік органдарымен бірлесіп, табысты қудалаулар жүргізді. Содан бері CIW құлдыққа қарсы күш-жігерін жалғастырып, ондаған ішкі және халықаралық құлдық ісін тергеуде құқық қорғау органдарымен ынтымақтастықпен жұмыс істеді, АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы құлдықтан мыңдаған жұмысшыны босатуға көмектесті және мемлекеттік және федералды құқық қорғау органдарына адам саудасына қарсы күресте «құрбандықты ортаға қою» тәсілімен таныстырды.

Флориданың ауыл шаруашылығындағы алғашқы іс-шаралар

CIW, бастапқыда Оңтүстік-Батыс Флорида шаруалары жобасы деп аталған, 1993 жылы Флорида штатының Иммокали (Им АХ ка Ли) қаласында құрылды, ол штаттың миллиард долларлық жаңа томат өнеркәсібінің орталығы еді. Топтың ұйымдастыру философиясы халықтық білім беру және көшбасшылықты дамыту принциптеріне негізделген, CIW-дің "Аң-сезім + Ынта = Өзгеріс" деген ұранында бейнеленгендей. 1995 және 2000 жылдар аралығында CIW томат жинаушылардың төмендеген жалақысына, сондай-ақ бақылаушылардың далалық жұмысшыларға жиі көрсеткен зорлық-зомбылығына наразылық білдіру үшін бірнеше ірі акциялар ұйымдастырды. Осы кезеңде 1995, 1997 және 1999 жылдары бүкіл қауымдық жұмыс тоқтатулар болды; алты мүше 1997 жылдың желтоқсанынан 1998 жылдың қаңтарына дейін 30 күндік аштық ереуіліне қатысты, сондай-ақ 2000 жылы Форт-Майерстен Орландоға дейін 230 мильдік шеру ұйымдастырылды. 1998 жылға қарай, бұл наразылықтар "кәсіптік деңгейде жалақыны 13-25%-ға өсірді (қоғам үшін жылдық жалақының бірнеше миллион долларға артуы). Бұл өсімдер томат жинаудың бірлік бағасын 1980 жылғы деңгейге қайтарды (екі онжылдық ішінде бірлік бағасы осы деңгейден төмендеді), бірақ жалақылар әлі де кедейлік шегінен төмен болды және жақсару баяу болды". 2000 жылы стратегиядағы өзгеріс бірте-бірте байқалды, бұрын тек шаруашылық деңгейіне назар аударылып, қатыгез шаруашылық басшылары мен жұмысшылардың алаңдаушылығын ескермейтін шаруашылық иелеріне баса назар берілген болатын. Ал енді, нашарлаған шаруашылық еңбек жағдайларына миллиард долларлық бөлшек сауда азық-түлік корпорацияларының жауапкершілігі артық деп есептелді. Бұл талдау бойынша, азық-түлік гиганттары беспрецеденттік көлемдегі сатып алу күштерін пайдаланып, фермалардағы бағаларды төмендетіп, нәтижесінде фермалар өздерінің азайған маржасын сақтау үшін жұмысшылардың жалақысы мен еңбек жағдайларына қысым көрсетіп, төмендетуге тырысады. Ұйымның назары енді өндірушілерден бөлшек сауда компанияларына ауыстырылды, бұл бүкіл ел бойынша науқан жүргізу арқылы іске асырылды.

Өсімдік өсірушілермен серіктестік құру

2007 жылдың қарашасында Флорида томат өсірушілер бірлестігі (FTGE) – өсіруші мүшелеріне өнімдерін сатудағы монополияға қарсы шектеулі қорғауды қамтамасыз ететін ауыл шаруашылығы кооперативі, Taco Bell/Yum және McDonald’s келісімдерінің “орындалмайтынын және қазіргі уақытта күшін жойғанын” жариялады. Монополияға қарсы бұзушылықтарды айта отырып, FTGE өз мүшелерін McDonald’s немесе Yum Brands компанияларымен ынтымақтастық жасағандары үшін 100 000 доллар (~$ in) айыппұл салумен қорқытты. Бір айдан кейін FTGE вице-президенті Реджи Браун: “Бізнес сыртынан адамдар сіздің бизнесіңіздің шарттарын диктанттағанда, бұл американдық емес деп ойлаймын” деді. FTGE-нің қарсылығының нәтижесінде, келіспеушілік кезінде жинақталған бір фунтқа бір центтік қаражат эскроуға салынды. 2008 жылдың 15 сәуірінде АҚШ Сенатының Денсаулық сақтау, білім беру, еңбек және зейнетақы комитеті (HELP) “Томат жұмысшыларының зәбірленушілігін тоқтату және еңбек жағдайларын жақсарту” тақырыбында тыңдау өткізді. Реджи Браун шаруашылық жұмысшыларының “сағатына 10,50 доллардан 14,86 долларға дейін” орташа жалақы алатынын мәлімдеді. CIW өкілі Лукас Бенитес және сенаторлар Берни Сандерс (VT I) және Дик Дурбин (IL D) Браунның мәлімдемесіне қарсы дәлелдер келтіріп, оның сөзін жоққа шығарды. Сенаторлар сондай-ақ FTGE-нің Әділ тамақ науқанына қарсылығының заңдық негіздерін зерттеді. 2010 жылдың қарашасында CIW және Флорида томат өсірушілер бірлестігі арасында Әділ тамақ бағдарламасын іске асыру туралы келісімге қол жеткізілді – “қатаң мінез-құлық кодексі, өтініштерді бірлесіп қарау жүйесі, денсаулық пен қауіпсіздікке қатысушылық бағдарламасы және жұмысшыдан жұмысшыға білім беру процесі Флорида томат өнеркәсібінің 90% астам бөлігін қамтиды”. Егер қосымша ірі сатып алушылар келісімге келсе, жұмысшылардың жылдық жалақысы 10 000–12 000 доллардан 17 000 долларға дейін өседі. New York Times газетінің редакциондық мақаласында келісім “жақсы жалақы мен еңбек жағдайлары үшін 15 жылдық күрестегі керемет жеңіс” деп сипатталды. “Иммокале жеңісі бірден әділдікті орнатып қоймайды, бірақ ұрпақтар бойы пайдаланғаннан кейін шаруашылық индустриясының бір бөлігі дұрыс бағытта қозғалуда”.

Құрылымы мен функциялары

"Әділ тамақ" бағдарламасы – әлемдегі ең ірі азық-түлік брендтерінің оннан астамының сатып алу мүмкіндігін пайдаланып, шаруа жұмысшыларының негізгі адам құқықтарын қорғауға бағытталған адам құқықтарын бақылау және қамтамасыз ету бағдарламасы. CIW-дің ірі азық-түлік саудагерлерімен жасалған "Әділ тамақ" келісімдері, "Әділ тамақ" кодексінің орындалуын қамтамасыз етеді. Бұл мониторинг пен орындаудың көп деңгейлі тәсілімен жүзеге асырылады, оның ішінде тәулік бойы шағымдарды тергеу және шешу механизмі, сондай-ақ кең ауқымды далалық және кеңселік аудиттер бар. CIW-дің қатысушы сатып алушылармен жасалған заңдық келісімдері екі негізгі талапты қамтиды: "Әділ тамақ" сыйлықақысы – бөлшек саудагерлер төлейтін және шаруа жұмысшыларына олардың жалақысымен қоса берілетін бонус, АҚШ-тың ауыл шаруашылығы секторындағы ұзақ жылдар бойы кедейлік деңгейіндегі жалақыны жақсартуға көмектеседі, және "Әділ тамақ" кодексін нарықпен қамтамасыз ету, қатысушы сатып алушылардың нөлдік төзімділік (мысалы, мәжбүрлі еңбек) принциптерін бұзуы немесе басқа бұзушылықтарды жоюға (мысалы, жалақы ұрлау) қатысты шаруашылықтардан сатып алуды тоқтату арқылы. Қатысушы шаруашылықтардағы жұмысшылар "Әділ тамақ" кодексіндегі өз құқықтары туралы білімнің бірнеше түрін алады, оның ішінде жұмысқа қабылдау кезінде жазбаша және бейнелік нұсқаулар, сондай-ақ маусым бойы CIW жұмысшыларды оқыту тобы жүзеге асыратын кем дегенде екі рет жұмысшыдан жұмысшыға білім беру, шаруашылықта және жұмыс уақытында. Брендтермен және фермерлермен серіктестік рухында жұмыс істейтін CIW және фермерлер өкілдері жүйелі түрде кездесіп, Кодекске өзгерістер енгізу және оны іске асырудағы мәселелерді шешу үшін бірлесіп жұмыс істейді. Мысалы, климаттың өзгеруі салдарынан жылумен байланысты денсаулыққа қауіп-қатерлердің артуына байланысты Кодекске жақында екі сағат сайын міндетті үзіліс жасау, жылу стресін алдын алу шараларын күшейту, білім беру мен оқыту және жылу стресі симптомдарына ден қою сияқты талаптар қосылды. Жаңа стандарттардың жаңадан туындаған проблемаларды уақтылы шешу үшін қалай әзірленетінінің тағы бір мысалы – "FFP COVID-19 ауруын болдырмау, бағалау және ден қою жоспары". Бұл хаттамалар 2020 жылдың қыркүйегінде күшіне енді және АҚШ-та COVID-19-дан шаруа жұмысшыларын қорғауға бағытталған жеке орындалатын міндетті стандарттардың алғашқы жиынтығы болды. CIW құрған тәуелсіз монитор, "Fair Food Standards Council" Кодекске сәйкестікті бақылайды, тәулік бойы шағымдарды қабылдайтын желіні басқарады, үшінші тараптың тұрақты мониторингін және жылдық аудиттерді (орында жұмыс күшінің жартысынан астамымен сұхбаттасуды қоса) жүргізеді, сондай-ақ жалақы ұрлаудың жоқтығын және "Әділ тамақ" сыйлықақысының тұрақты жалақыдан басқа дұрыс бөлінгенін қамтамасыз ету үшін жалақы және еңбек уақытын бақылау жүйелерін қарап шығады. "Fair Food Standards Council" Флорида штатының Сарасота қаласында орналасқан және бұрынғы Нью-Йорк штатының Жоғарғы сотының судьясы басқарады. Түзету шаралары жоспарлары – жеткізушілердің Кодекске сәйкестігін жақсартудың негізгі құралы. Аудит есептері мен шағымдардың нәтижелері әңгіме бастауға мүмкіндік береді. Келесі түзету шаралары жоспарлары шаруашылықтармен бірлесіп жасалады, олардың ерекше жағдайларын ескере отырып. Бұл жеткізушілердің келісімін қамтамасыз етеді, сондай-ақ тәуелсіз монитордың тәжірибесі және нақты басымдықтар мен оларды орындау үшін нақты мерзімдерді белгілейтін нақты жоспардың болуы тиімділікті арттырады. Бұл процестің барлығы түзету шаралары жоспарының талаптарын орындамау немесе олардан бас тартудың нарықтық салдары болуы мүмкін екендігімен қамтамасыз етіледі. Шағымдарды шешу, жүйелі бақылау мен орындауды қамтамасыз ету арқылы процесті аяқтайды. Тәуелсіз монитор жұмысшылардың шағымдарын тиімді және әділ шешу арқылы байланысты жақсартады, бұл өз кезегінде жүйеге сенімді арттырады және жұмысшыларды ашық әрекет етуге ынталандырады. Адам құқықтарын бақылау және оларды қамтамасыз етуге жұмысшыны басты назарға ала отырып, "Әділ тамақ" бағдарламасы жұмысшылардың бастамасымен әлеуметтік жауапкершілікке тарту (WSR) парадигмасының алғашқы толыққанды және функционалды моделі болды. "Fair Food Standards Council" жақында 2021 жылғы "Әділ тамақ" бағдарламасы туралы есепті жариялады, онда бағдарламаның әсеріне қатысты жаңартылған статистика, сондай-ақ шаруа жұмысшыларының жұмыста пайдалануына арналған білім беру және оқыту материалдары бар.

Бағдарламаның кеңейтілуі

Бағдарлама жаңа салалар мен жаңа мемлекеттерге үнемі кеңейіп келеді. 2020 жылы Бағдарлама Вирджиния, Калифорния штатындағы кескіш гүлдер саласына, ал 2022 жылдан бері Чилиге дейін кеңейді. Бағдарлама АҚШ Еңбек министрлігінің қолдауымен Оңтүстік Африка және Мексикаға халықаралық деңгейде кеңеюді жоспарлап отыр.

Қоғамдық ұйымдастыру

CIW-нің алғашқы жетістіктерінің бірі – жергілікті саудагерлердің баға көтеруіне қарсы тұру мақсатында, негізгі азық-түлік пен қажетті заттарды өндіріс бағасымен сату үшін кооператив құру болды. CIW 2004 жылдан бері бірнеше тілде музыка, жаңалықтар және білім беру бағдарламаларын ұсынатын WCIW LP (107.7 FM, "Radio Conciencia") FM радиостанциясына иелік етеді және оны басқарады. Соңғы екі онжылдықта штаттың көптеген дауылдары кезінде станция маңызды төтенше жағдайлар туралы ақпараттық орталық қызметін атқарды. Соңғы кезде, Covid-19 пандемиясы кезінде Радио вирус туралы хабар таратуға, оның алдын алу және дұрыс тәжірибелерге, сондай-ақ CIW-нің Doctors Beyond Borders, Partners in Health және басқа ұйымдармен серіктестікте құрылған қолжетімді денсаулық сақтау қызметтері туралы ақпарат беруге көмектесті. Жақындағы ғылыми дәлелдер CIW-нің қоғамдық байланыс жұмыстарының сенімді арттыруға және жергілікті денсаулық сақтау жүйесінің қауіпті пандемияға жауап беруін жақсартуға маңызды рөл атқарғанын көрсетіп тұр. 2020 жылдың 17 қыркүйегінде Коллиер округі шерифінің қызметкерінің қолынан қаза тапқан қарусыз шаруа, Николас Моралес Бесанилланың өлімінен кейін CIW «Николасқа әділдік» науқанын бастады. Елдегі полицияның зорлық-зомбылық әрекеттерінің күшеюін айыптап, науқан Николастың оқиғасы бойынша федералдық тергеу жүргізуді, округ бойынша жедел қимыл тобын құруды және ашықтықты арттыруды талап етті. Иммокали қауымдастығымен байланыс шеңберінде CIW шаруалардың нашар тұрғын үй жағдайларын жеңілдетуге ұзақ уақыттан бері тырысып келеді, көбінесе оларға тығыз, қымбат және тіпті қауіпті тіркемелерде тұрудан басқа амал қалмайды. Бұл күш-жігер 2017 жылы болған Ирма дауылынан кейін күшейді, ол тұрғын үй жағдайын одан әрі нашарлатты. Бүгінде CIW өкілдері 128 отбасы үшін қолжетімді тұрғын үй салу миссиясын ұстанатын I mmokalee Fair Housing Alliance коммерциялық емес ұйымының кеңесіне қатысады.