Кіріспе
Уэльстік лейборист саясаткер, Уэльстің бұрынғы бірінші министрі Карвин Хауэлл Джонс (21 наурыз 1967 жылы туған) – Уэльстік саясаткер, 2009 жылдан 2018 жылға дейін Уэльстің бірінші министрі және Уэльстік лейборист партиясының жетекшісі болды. 2007 жылдан 2009 жылға дейін Уэльстің бас кеңесшісі қызметін атқарды. Джонс 1999 жылдан 2021 жылға дейін Бриджендтен Сенат мүшесі (MS) болып сайланды. 2000 жылдан 2002 жылға дейін Уэльс үкіметінде Ауыл шаруашылығы және ауылдық даму министрі, ал 2003 жылдан 2007 жылға дейін Қоршаған ортаны қорғау министрі болып қызмет етті. 2007 жылғы сайлаудан кейін Білім, мәдениет және уэльс тілі министрі, содан кейін Уэльс бас кеңесшісі және Плейд Камримен жасалған «Бір Уэльс» коалициялық келісімінен кейін палата басшысы болып тағайындалды. Джонс 1 желтоқсан 2009 жылы Родри Морганның орнын Уэльстік лейборист партиясының жетекшісі және бірінші министрі ретінде басты, себебі Джонс 50%-дан астам дауыспен сайланды. Уэльс үкіметін басқарған үшінші саясаткер Джонс 9 желтоқсан 2009 жылы Ұлттық Ассамблеяда бірінші министр болып бекітілді және келесі күні қызметке кірісті.
Carwyn Howell Jones (born 21 March 1967) is a Welsh politician who served as First Minister of Wales and Leader of Welsh Labour from 2009 to 2018. He served as Counsel General for Wales from 2007 to 2009. Jones served as the Member of the Senedd (MS) for Bridgend from 1999 to 2021. Jones served in the Cabinet as Secretary for Agriculture and Rural Development in the Welsh Government from 2000 to 2002, and as Minister of State for the Environment from 2003 to 2007. Following the 2007 election, he was appointed Minister for Education, Culture and the Welsh Language, and thereafter Counsel General for Wales and Leader of the House following the One Wales coalition agreement with Plaid Cymru. Jones succeeded Rhodri Morgan as Welsh Labour Leader and First Minister on 1 December 2009, after Jones was elected with over 50% of the vote. The third politician to lead the Welsh Government, Jones was nominated as First Minister by the National Assembly on 9 December 2009, and was sworn into office the following day.
Ерте өмір
Суонси қаласында туған ол Бриджендте валли тілінде сөйлейтін отбасында өсті және валли тілін еркін меңгерген. Ол Бриджендтегі Бринтег жалпы білім беретін мектебінде оқыды, содан кейін 1988 жылы Уэльс университетінің Аберистуит қаласында заңгер мамандығы бойынша бітірді, және 1984-1985 жылдардағы кеншілер ереуілі кезінде Еңбек партиясына қосылды. Ол жеке практиканы қысып, Кардифф университетінде екі жыл бойы адвокаттық даярлау курсында оқытушы болып жұмыс істеді. 1997 жылы Джонс Ұлыбритания парламентіне Брекон және Радноршир округінен Еңбек партиясынан кандидат болуға үміттенді; кейіннен ол BBC берген сұхбатында депутат болуды ойлағанын айтты, бірақ 1999 жылы Уэльс Ассамблеясының алғашқы сайлауында Бридженд округінен сайлануға мүмкіндік алды; ол сол кезде бері осы мандатты иеленіп келеді.
Саяси мансап
Джонс бес жыл бойы Бридженд округінің кеңесіне депутат болып сайланды, онда ол ақырында Еңбек партиясы тобының төрағасы болды. 2000 жылдың 23 шілдесінде ол Уэльс үкіметінде Ауыл шаруашылығы және ауылдық даму министрі болып тағайындалды. 2010 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында Еңбек партиясы жеңілгеннен кейін және Гордон Браун премьер-министр қызметінен кеткеннен кейін, Джонс Ұлыбританиядағы ең жоғары дәрежелі Еңбек партиясының сайланған өкілі және үкімет министрі болды. 2010 жылдың 9 маусымында ол Корольдің кеңесшісі болып тағайындалды. 2011 жылғы Уэльс Ассамблеясына сайлаудан кейін Еңбек партиясы көпшілікке жетпейтін орын санын бірге арттырды. Джонс коалицияны жалғастырудың орнына, азшылық үкімет құруды жөн көрді, бұл Еңбек партиясына жеке билік етуге мүмкіндік берді.
Вестминстермен қарым-қатынасы
Ұлыбритания коалициялық үкіметінің үнемдеу бағдарламасынан кейін, Ұлыбритания кабинетінің кейбір мүшелері Джонсты сынауға тырысты. 2012 жылдың 8 қыркүйегінде, Ұлыбритания үкіметінің шығындарды қысқартуын қорғай отырып, вице-премьер Ник Клегг Джонсты Лондонды кінәлауда айыптады. Клегг: «Джонс Лондонды барлық жамандыққа кінәлай біледі және Уэльс экономикасына көбірек көмектесу қажеттігі туралы сөздерімен қоздырады, бірақ іс жүзінде керісінше істейді». Клегг сондай-ақ коалициялық үкіметтің «Уэльс үкіметі емес, барлық қиын жұмысты өзі атқарып жатқанын» мәлімдеді. Джонстың өкілі: «Біз Ник Клеггтің Уэльске келгеніне тағы да бір сыпайылықсыз куә болдық. Адамдар өзінен-өзі сұрайтын болар: егер ол Уэльске тек сөздермен ғана келсе, өзі білмейтін мәселелерге байланысты сөздермен ұрып-соғуды қаласа, онда ол неге Уэльске келеді? Шындығында, Уэльс үкіметі осы қиын кезеңде Уэльс компанияларының өмір сүруіне және дамуына қажетті жеткілікті және тұрақты өсімді қамтамасыз етудегі Ұлыбритания үкіметінің сәтсіздігін толықтыруға бағытталған. Уэльстің барлық бизнес лидерлері Ұлыбритания үкіметінен көбірек қолдау қажет екенін айтуда. Сондықтан олар вице-премьердің сөздерінің дұрыс еместігіне және Ұлыбритания үкіметінен келіп жатқан идеялардың жеткіліксіздігіне таң қалады. Уэльс мұнан да жақсыраққа лайық». Либерал-демократтардың депутаты Элунд Паррот: «Бірінші министр астанамыздың әуежайын кемсітуді тоқтатуы керек, керісінше Кардифф әуежайына келушілерді ынталандыру үшін бар күшін салуы керек. Оның пікірлері Уэльске туризм мен бизнесті дамытуға көмектеспейді». 2012 жылдың 20 наурызында Джонс тағы да Кардифф әуежайын сынап, «бизнесмендер» оған «бірнеше ай бойы, апта сайын әуежай туралы» шағымданып айтты. Ол өзінің ойларын әуежай иелеріне жеткізгенін, бірақ «олар иықтарын көтеріп, жауап бергенін» мәлімдеді. Бұл жеткіліксіз. Мен өз көзіммен көрдім, адамдар багаж залында қалып қойды, ал кіреберіс есігі жабық болғандықтан, олар қабырға арқылы кіруге мәжбүр болды – мен соңғы рет әуежайды пайдаланғанда осылай болды». 2012 жылдың 29 мамырында Джонс «Кардифф әуежайының экономикалық әсерін коммерциялық және Уэльс үшін барынша арттыру» мақсатымен «Жұмыс тобының» төрағасы болатыны жарияланды. 2012 жылдың 27 маусымында туризм басшылары, жергілікті билік өкілдері және кәсіподақ мүшелерінен құралған жұмыс тобы алғаш рет кездесті. Ешбір әуе компаниясы шақырылмады. Ақпарат алу туралы 2000 жылғы заңға сәйкес, отырыстың толық хаттамасын алу туралы өтініш Ақпарат комиссары тарапынан қабылданбады.
Шотландияның тәуелсіздік референдумы
2013 жылы Джонс 2014 жылдың қыркүйек айындағы референдумда Шотландияның тәуелсіздігіне қарсылық білдірді.
2016 жылғы сын
2016 жылғы Уэльс Ұлттық Ассамблеясының сайлауынан кейін Лейбористік партия Ассамблеядағы абсолютті көпшілікке екі орын жетпей қалды және Джонс өз партиясын билікте ұстау үшін оппозициялық партиялармен келіссөздер бастады. Карвин Джонс пен Лиан Вуд екеуі де Бірінші министр лауазымына кандидаттар ретінде ұсынылды. Бұл дауыс беруге дейін Plaid AM Адам Прайс The Welsh Conservatives және UKIP партияларымен келіссөздер жүргізді. Адам Прайс кейіннен The Western Mail газетінің тілшісі Мартин Шиптонға консерваторлардың «Лианды үкіметтік құрамға қатыстырусыз Бірінші министр етіп сайлау мүмкіндігіне аса құштар еместігін» айтты. Бірақ олар жоспарға келісім берді, ал UKIP тобы да Нейл Гамильтон «бұл идеяны ынтамен қабылдады және оны сендірудің қажеті болмады» дегеннен кейін қолдады. 2016 жылдың 11 мамырында өткен дауыс беруде Джонс пен Вуд Бірінші министрді сайлау үшін өткен дауыс беруде 29 дауысқа тең түсті. Уэльс үкіметі туралы 2006 жылғы заңға сәйкес, егер Ассамблея сайлауынан кейін 28 күн ішінде Бірінші министр сайланбаса, сайлау қайтадан өткізілуі керек еді. Ол 19 мамырда Бірінші министр ретінде ант берді, содан кейін «келесі бес жылда Уэльсті алға жетелейтін команданы таныстыруға қуаныштымын» деді. Оның тағайындауының бірі – Уэльстің бұрынғы Либералды-демократтық партиясының жетекшісі Кирсти Уильямс, ол Уэльстің Білім министрі болды.
Карл Саржанттың қайтыс болуы және отставкаға шақыру
Уэльс Ассамблеясының мүшесі Карл Сардженттің қайтысынан кейін, кейбір адамдар Джонстың Бірінші министр лауазымынан кетуін сұрады. Сарджентке қатысты лайықты емес сезінуге байланысты шағымдар түскендіктен, Джонс оны кабинеттік қызметінен шеттетуге мәжбүр болды. Кейіннен Сарджент өз үйінде, күдікті өзіне-өзі қол жұмсау салдарынан қайтыс тапқан күйде табылды. Сыншылар Сарджентке шағымдардың толық мәліметтері жеткізілмегенін, демек оған тиісінше жауап беру мүмкіндігі берілмегенін әділетсіздік деп есептеді.
Кетуге ниетті
Ол 2018 жылдың сәуірінде қайтадан бұқаралық ақпарат құралдарының назарына оралды, ол тәуелсіз тергеуші Джеймс Гамильтонмен 2014 жылы алғаш айтылған және 2017 жылы Джонс Ассамблеяға шешілгенін мәлімдеген үкіметтегі қанаушылық мәселелері туралы Ассамблеяны жаңылыстырды деген айыптамалардан ақталды. Тергеу аяқталғаннан кейін көп ұзамай, 2018 жылдың 21 сәуірінде Джонс күзде Бірінші министр лауазымынан кететінін жариялады. 2018 жылдың мамырында Джонс 2021 жылғы келесі сайлауда Уэльс Ассамблеясынан кететінін мәлімдеді. Марк Дрейкфордтың Уэльс Лейбористік партиясының жетекшісі болып сайлануынан кейін, 2018 жылдың 6 желтоқсанында Джонс 2018 жылдың 12 желтоқсанында Патшайымға Бірінші министр лауазымынан кету туралы өтінішін ұсынды, ал ертесі күні Дрейкфорд оның орнына Бірінші министр болды. Ол бұрын хабарланғандай, 2021 жылғы Сенат сайлауына дейін Бриджендтен Сенат мүшесі болып қалды.
Басшылықтан кейінгі мансап
2019 жылы ол Сержанттың өліміне қатысты соттағы тергеу кезінде Джонс берген куәліктер талқыланғанда тағы да баспасөз назарында болды. Сот дәрігері Джон Гиттинс Джонстың куә ретінде мәлімдеме бергенін растады, бірақ Джонс кейіннен Сержанттың қазасы туралы естігеннен кейін, өзінің іс-әрекеттеріне қатысты белгілі бір мәлімдемесінен бас тартты. Гиттинс Джонстың қателік жасағанын немесе одан да әрі дау тудыратындай, "мүмкін, әдейілеп" алғашқы айтқан фактілерді бұрмалағанын айтты. Джонс мұны күшпен жоққа шығарды. Кейін Гиттинс сот шешімінде Джонстың "толыққанды дұрыс" әрекет еткенін мойындады. Тергеу барысында Джонс Сержантқа қатысты куәліктерді ұсынуға тырысты, бірақ Гиттинс оны қабылдамады. Джонс бұл шешімге шағымданып, бірақ жоғары сотта шағымы қабылданбады. Қызметтен кеткеннен кейін Джонс Уэльстің азаматтық мәселелері бойынша көптеген қоғамдық пікірталастарға қатысты. Олардың ішінде Уэльстің тәуелсіздігі мәселесі де болды, тіпті Ұлттық Эстеддфодта өткен шарада ол Уэльстің "тәуелсіздікке жеткілікті бай емес емес" екенін мойындады. Дегенмен, ол тәуелсіздіктің орнына кең ауқымды өкілеттік беруді жақтады, тәуелсіздіктің "кейбір адамдар ойлағандай оңай емес" екенін айтты. Джонс саяси бағыты жоқ "бизнеске бағытталған жаңалықтар платформасы" Business News Wales-тің жетекші сарапшысы болып тағайындалды. Ол веб-сайтпен бірлесіп "Carwyn Meets" атты подкаст жобасын бастады, онда Уэльс регби одағының бас директоры Роджер Льюис, Экономика, инфрақұрылым және дағдылар министрі Кен Скейтс, Селтик Манор курортының бас директоры Ян Эдвардс және Уэльс көліктерінің бас директоры Джеймс Прайс сияқты тұлғалармен сұхбаттасты. 2020 жылдың 15 қаңтарында Джонс Аберистуит университетінде заң профессоры болып тағайындалды және жартылай штатпен заң және криминология факультетінде жұмыс істейтіні хабарланды. 2020 жылдың қарашасында Джонс Лейбористік партияның ұлттық атқару комитетіне Уэльс Лейбористтерінің өкілі болып сайланды. Сайлауға дейін ол Labourlist (Лейбористік партияның мәселелеріне баса назар аударатын жаңалықтар сайтына) "біз партия жетекшілігімен жақсы қарым-қатынаста болатын, сонымен қатар Лейбористтік үкіметтің қайтадан сайлануын қамтамасыз ететін жаңа атқару комитетін құруды қалаймын" деді. 2021 жылдың мамырында Джонс Уэльстің климаттық қайырымдылық қоры Size of Wales-тің сенімгерлер кеңесінің төрағасы болып тағайындалды.