Кіріспе

Opuntioideae суб-отбасысына жататын кактустардың ажыратылатын, тітіркендіретін тікендері екі жақтаулы моллюскаларда дернәсіл сатысы. Glochids немесе glochidia (:"glochidium") – Opuntioideae суб-отбасысына жататын кактустардың ареолаларында кездесетін, көбінесе тікенді, шаш сияқты тікендер немесе қысқа қытықтар. Кактус глохидтері өсімдіктен оңай ажырап, теріге кіріп, жанасқанда тітіркену тудырады. Кейбір кактус түрлерінің сабақ бетін глохидтердің шоғырлары жауып тұрады, әр шоғырда жүздеген глохидтер болады; бұл үлкен, көзге түсетін кактус тікендерімен бірге немесе олардың орнына болуы мүмкін, олар оңай ажырамайды және көбінесе тікенді болмайды.

Глохидияға реакция

Көптеген кактустарда тікендер болады, кейбіреулері ауыр жараларға себеп болуы мүмкін. Бірақ глохидтер, кішкентай болғанымен, адамдарда көбінесе мазасыздық тудыратын, ұзаққа созылатын дерматологиялық белгілерге апарып соқтырады. Өте ұсақ болса да, глохидтер көбінесе тікенді болып келеді, ал теріге енгеннен кейін, жарада шетелдік материалдың қалдықтарын қалдырып, оларды шығару өте қиын. Глохидия теріге енген кезде кейде бірден тітіркендіру сезімі пайда болады, бірақ әрқашан емес. Мұны глохидия айналасындағы грануломатозды зақымданулары бар науқастардың жағдайынан көруге болады, олар жарақаттың себебі болған енуді есіне түсірмейді, тіпті жарақаттың жаңа емес екені анық болса да. Адамның назары шашыраған немесе қызығушылығы зейілсіз болған кезде, ол кактустың қасына өтіп, көзге көрінбейтін жүздеген глохидтерді жинап алуы мүмкін. Мұндай жағдайларда, тітіркендіру реакциясы кейінірек пайда болуы мүмкін. Шанонның мәлімдеуінше, оның қолтығының терісін сабра жемісімен сүргенде жарты сағат бойы ешқандай белгі байқалмаған, содан кейін 1,5 сағат бойы "қарыштану сезімі" пайда болған. Винер дереу күйгендей сезіну, қызару және ісінуді айтады, тікендер алынса, бұл белгілер бір-үш күнге дейін сақталады. Әсер ету деңгейіне байланысты, кең аумақтар зардап шегуі мүмкін, тіпті қатты таңдай, тіл, конъюнктива және мүйіз қабықшасы да зардап шегуі мүмкін. Бұл түйіншектер топтасып орналасуы мүмкін. Сонымен қатар, көпіршіктер, іріңді түйіншектер және тіпті ошақтық жаралар да пайда болуы мүмкін. Кактус грануломасының зақымдануы жиі қабынудан кейінгі пигментациямен бірге жүреді. Теріге енген жарақаттар арқылы патогенді микроорганизмдер жараға енуі мүмкін. Мысалдарға Clostridium tetani және Staphylococcus aureus (тікендер мен қызыл түйірлерден), Sporothrix schenckii (раушангүлдің тікендерінен, шөптерден және сфагнум мохынан), Mycobacterium kansasii (қара жидеден), Mycobacterium marinum (кактустың тікендерінен) және Mycobacterium ulcerans (тікенді тропикалық өсімдіктерден) жатады. Қылқанды алмұрттан (Opuntia түрінен) шығатын глохидтер қатты қышынуды тудыратын, түйіншікті дерматит деп аталатын дерматит тудыруы мүмкін, оны экземамен немесе шыны талшықты дерматитпен шатастыру оңай.

Сабаның дерматиті

Жеміс жинаушылардың тері реакциясы Израиль басып алған Палестинада сипатталған және "сабра дерматиті" деп белгілі. Ол дигидрозға ұқсас. Кейде тіл және таңдайдың қатты бөлігі зардап шегеді. Бұл тітіркендіргіш дерматиттің әдетте зардап шегетін жерлері: саусақтар, білезіктер, жыныс мүшелері, кеуде және жамбас. Осы зақымдардың биопсиясы олардың құрамында глохидия бар екенін көрсетеді. Глохидиялар жұмысшылардың киімдеріне, содан кейін басқа адамдарға таралуы мүмкін. Жемісті тек суланған кезде ғана жинау ұсынылады, және желді күндері жинау тоқтатылуы керек, себебі глохидиялар ауаға таралуы мүмкін.

Глохидияларды жою

Егер глохидиялар теріде қалса, дерматит пайда болып, айлар бойы сақталуы мүмкін. Зақымдалған аймақты жергілікті кортикостероидпен емдеуге болады. Дегенмен, глохидияның болуы себепкер болғандықтан, осы ұсақ тікендерді алып тастау әдетте дұрыс. Глохидияларды алып тастау қиынға соғуы мүмкін. Тікендерді күшпен жұлып алу нәтижесінде теріде 20–30 микрометр көлемді бір немесе бірнеше тікенек қалуы мүмкін, бұл кейін гранулома түзілуіне себеп болады. Ерте кезеңдегі көпіршіктерді немесе іріңділерді ашу шпікулаларды қолмен шығаруға мүмкіндік береді. Ашық қалған папулаларды суға салу глохидияларды сығып шығаруға көмектеседі. Папулаларды алып тастау арқылы жазылу процесі жеделдеуі мүмкін. Гранюломатозды папулаларды емдеу әдісі сипатталған, ол грануломатозды папулаларды ашуды, диссекциялық микроскоп астында глохидия фрагменттерін алып тастауды және содан кейін жараны антибактериялық ерітіндіге батыруды қамтиды.