Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фута-Жаллон имаматының патшасы Ибрагима Сори Барри Мавдо немесе Ибрагим Сори (шамамен 1784 жылы қайтыс болды) – 1751 жылдан 1784 жылға дейін Батыс Африкадағы, қазіргі Гвинеядағы Фута-Жаллон имаматының фула басшысы болды.
King of the Imamate of Futa Jallon
Ibrahima Sori Barry Mawdo or Ibrahim Sori (died c. 1784) was a Fula leader of the Imamate of Futa Jallon in what is now Guinea in West Africa from around 1751 to 1784.
Билік үшін күрес
Ибрагим Сори – Альфа Ибрагимнің туысы еді. Альфа Ибрагимнің қайтысынан кейін ол оның орнын басып, фулани әскери билігін нығайтты. Оның діни емес, коммерциялық мүдделері басым болды. Ол барлық сауданы бақылауға күш салды, ол кезде сауданың басым бөлігі құлдарды еуропалық мата, темір және қару-жараққа айырбастаудан тұрды. Сори құлдарды көбейту үшін соғыс жүргізуді қолдады және Солиманың дайалонке халқының патшасымен одақ құрды. 1762 жылы фулани мен солиманың біріккен әскерлері анимист Васулудың батыс аймақтарына шабуыл жасады, бірақ жеңіліске ұшырады. Фулани мен Солима арасындағы одақ ыдырады. Солималар васулункелермен бірігіп, фуланилерге қарсы тұрып, фулани территориясына жыл сайын шабуылдар жасады. 1776 жылы Ибрагим Сори бастаған фуланилер оларды толық жеңді, нәтижесінде Солима фуланилердің үстемдігін мойындауға мәжбүр болды.
Ibrahima Sori was Alfa Ibrahima's cousin. He succeeded Alfa Ibrahima on the latter's death and consolidated the Fulani military authority. His motives were more commercial than religious. He threw his energy into taking control of all trade,
which at that time primarily consisted of trading slaves for European fabric, iron and weapons. Sori promoted warfare as a means to gain more slaves, joining forces with the king of the Dyalonke people of Solima. In 1762 the combined Fulani and Solima forces invaded the territory of the animist Wassoulou to their west and were defeated. The alliance between the Fulani and Solima broke up. The Solima allied themselves with the Wasulunke against the Fulani,
and began annual raids into Fulani territory. In 1776 they were decisively defeated by the Fulani under Ibrahima Sori, and the Solima had to accept Fulani supremacy.
Алмами
Солиманы жеңгеннен кейін Ибрагима Сори альмами атағын қабылдады. Ол «Ұлы Сори» («Sori the Great») деген атпен танылды. Ол фуланилердің басшысы болғанымен, ақсақалдар кеңесінің кеңесін құрметтеуге және кеңес оның ізбасарын бекітетінін қабылдауға міндетті болды. Сондай-ақ, кеңес жихад шығындарын жабу үшін ондықтан және олжадан жинады, сондай-ақ шариғат заңдарын күшімен орындады. Ибрагима Сори тұсында теократиялық мемлекет тоғыз провинцияға бөлінді, әрқайсысын Сориге альмами ретінде бағынышты дін қызметкері басқарды. Альмами ресми түрде діни астана Фугумбада орнатылды, бірақ саяси астана Тимбодан кеңес көмегімен билік жүргізді. Кеңес Ибрагима Соридің билігі мен беделін қызғанып, оған қарсы науқан жүргізе бастады. Сори Фугумбаға кірді, оған қарсы шыққан кеңесшілерді жазалап өлтірді және өз билігін растау үшін жалпы жиналыс шақырды. Толыққан жиналыс бірауыздан оның пайдасына дауыс берді, ал әскери топ Соридің 1791-1792 жылдары қайтыс болғанға дейін билікті берік ұстады. Оның орнын ұлы Саид басты, ол 1797-1798 жылдары Қарамқоха Альфаның ұрпағы оны өлтіріп, орнын басып алғанға дейін билік етті. Кейіннен тағы екі ұлы, Абдул Қадыр мен Яхья альмами лауазымын атқарды. Алғашқы фулани басшылары альмамиді сайлау құқығын сақтап, ол көбінесе Альфа Ибрагиманың діни ұрпағы немесе Ибрагима Соридің әскери ұрпағы болды.
After the victory over the Solima, Ibrahima Sori adopted the title almami. He became known as Sori Maudo ("Sori the Great"). Although he was the leader of the Fulani, he had to respect the advice of a council of elders, and had to accept that the council would confirm his successors. The council also collected tithes and booty to cover the costs of the jihad, and enforced the Shari's laws. Under Ibrahima Sori the theocratic state was organized into nine provinces, each led by a cleric who was subordinate to Sori as almami. The almami was formally installed in Fugumba, the religious capital, but ruled from Timbo, the political capital, with the help of the council. The council became jealous of Ibrahima Sori's power and prestige, and began agitating against him. Sori entered Fugumba, executed the councillors who had opposed him, and called a general assembly to confirm his authority. The packed assembly duly voted in his favor, and the military faction was firmly in control until Sori's death in 1791 1792. He was succeeded by his son Sa'id, who held office until 1797 1798 when he was killed and replaced by a descendant of Karamokho Alfa. Two other sons, Abdul Qadir and Yahya, subsequently held the office of almami. The original Fulani leaders retained the right to elect the almami, who was usually a either clerical descendant of Alfa Ibrahima or a more secular and military descendant of Ibrahima Sori.