Кіріспе

Дзогчен монастыры – Тибет буддизмінің Ньингма дәстүрінің "Алты ана монастырының" бірі. Ол Қытайдың Сычуань провинциясы, Гарзе Тибет автономиялық облысы, Деге ауданындағы Хам аймағында орналасқан.

Тарих

Дзогчен монастырын 1684 жылы 1-ші Дзогчен Ринпоче (1625–1697) Пема Ригдзин құрған. Ол әсіресе, 4-ші Дзогчен Ринпоче Мингюр Намхе Дордже кезінде Гьелсе Женпен Тае құрған Шри Сингха Шедрасымен танымал болды, бұл 1842 жылы монастырь жер сілкінісінен дерлік толықтай қирағаннан кейін болды. Дзогченде өмір сүрген және оқытқан ұлы ұстаздардың арасында Кхенпо Пема Ваджра, Патрул Ринпоче, Жамгон Джу Мифам Гятсо және Кхенпо Шенга бар. Соңында ол барлық уақыттағы ең үлкен Ньингма монастырына айналды. Тхубтен Чокхи Дордже, 5-ші Дзогчен Ринпоче (1872–1935) кезінде Дзогчен монастыры өзінің ең гүлденген кезеңінде болды, онда бес жүзге дейін монахтар тұрды, 13 шегініс орталығы және шамамен екі жүз сексен филиал болды – онда ондаған мың ламалар, тулкулар, кхенполар, монахтар мен қарындастар жиналатын. Жыл бойына кең ауқымды және күрделі ритуалдық рәсімдер орындалды. Дзогчен сонымен қатар қасиетті ритуалдық бидің, қазіргі кезде лама биі деп белгілі орталықтарының бірі болды. Дзогчен монастыры "Тертон Джатсон Ньингпо" ашқан "Жантер" немесе "Солтүстік қазынасы" Кончок Чиду циклының басты сақтаушысы ретінде де танымал. Монастырьдің басты ғибадатханасы Отты тышқан жылының екінші айында (1936 ж.) өртеніп қирады. Ол қайтадан салынды, бірақ 1959 жылы қытайлықтар монастырьдің барлық құрылысын қиратты.

Үндістандағы Дзогчен монастыры

1950 жылдардың соңында монастырь қиратылғаннан кейін, тарихында екінші рет кешен толығымен өртеніп кетті. Содан кейін 14-ші Далай-ламаның нұсқауымен Оңтүстік Үндістанда қайта құрылды. Бұл жерді Далай-лама жеке өзі таңдады, ол жер өз резиденциясы Дхонденлингке жақын орналасқан. Жұмыс 1985 жылы басталды, бұл Камдағы түпнұсқа Дзогчен монастырының құрылысы аяқталғанына үш жүз жыл толуымен сәйкес келді. 1992 жылдың қаңтар айында Далай-лама жаңа Дзогчен монастырын ресми түрде ашып, 11 күн бойы үйретімдер мен құдайлық күш беру рәсімдерін өткізді. Жергілікті тұрғындар мен Оңтүстік Үндістандағы басқа монастырлар мен елді мекендерден бірнеше мың адам қатысты. Далай-лама монастырь мен қауымға кеңес берді, сыртқы монастырь жұмысының – яғни ғимараттардың салынысы мен монахтардың жиналуының – аяқталғанын, енді ішкі монастырь жұмысын бастауға болатынын атап көрсетті. Қазір Оңтүстік Үндістанның Коллегалдағы Дхонденлинг тибеттік қонысында берік орналасқан Дзогчен монастыры Дзогчен Ринпочедің жетінші тулкусының (санскрит: нирманакая) ресми ордасы болып табылады. 2000 жылдың желтоқсан айында Дзогчен Ринпоче монастырға сапар шегіп, ламаларға, монахтарға, қарындастарға, Дхонденлинг халқына және Үндістанның түкпір-түкпірінен, Непалдан, Австралиядан, Еуропадан, Сингапурдан, АҚШ пен Канададан келген басқаларға үйретімдер мен баталар берді. Сапардың ең қарбалас күндерінде 10 000-ға дейін адам жиналды.

Тибеттегі Дзогчен монастыры

1980 жылдардың басынан бері монастырь қайта құрылуда. Онда 300 монах заңды түрде тіркелген, әйелдер монастыры және әртүрлі мерзімге уақытша тұратын шамамен 750 адам бар. Монастырьдың өзінен басқа, кешенге дәстүрлі тибет медицинасын оқытатын шэдра мен мектеп кіреді. Пема Тангта Дзогчен аңғарының тереңдігінде жаңадан салынған оқу-жаттығу орталығы мен ғибадатхана кешені орналасқан. Орталық Дзогчен дәстүрін үйрету мен тәжірибелеуге арналған.