Кіріспе

АҚШ сенаторы Уильям Проксмайрдің әжуалы сыйлығы Алтын қалың сыйлығы (1975–1988) – АҚШ мемлекеттік қызметкерлеріне мемлекеттік қаражатты бекерге жұмсағаны үшін сатиралық түрде берілген сыйлық. Оның атауы 15 ғасырдың соңында құрылған беделді рыцарлық награда – Алтын жүн орденінен ирониялық түрде алынған. Бұл тауарлар мен қызметтерге шамадан тыс құн қоюды білдіретін етістіктің ойын есебінен туындаған атау. Висконсин штатынан демократ сенатор Уильям Проксмайр 1975 жылы ай сайын жариялайтын баспасөз хабарламалары арқылы Алтын қалың сыйлығын беруді бастады. Батыс Вирджиния сенаторы Роберт Бёрд бұл сыйлықты "Сенаттың кворум шақырулары мен филибюстерлермен қатар маңызды бөлігі" деп сипаттады. Салық төлеушілердің ортақ мүддесі үшін жұмыс істейтін, партиялық емес федералдық бюджетті бақылайтын ұйым 1999 жылы Проксмайрге өмірлік жетістіктері үшін сыйлық берді және 2000 жылы Алтын қалың сыйлығын қайта жандандырды. Проксмайр бұл ұйымның құрметті төрағасы болды.

Қабылдау

Бір "жеңімпаз", мінез-құлық ғалымы Рональд Хатчинсон, 1976 жылы 8 миллион доллар көлеміндегі зиянды өтеу үшін Proxmire-ді сотқа берді. Proxmire өз мәлімдемелерінде Хатчинсонның зерттеулері АҚШ Конституциясының Сөз және Пікірсайыс ережесімен қорғалған деп мәлімдеді. АҚШ Жоғарғы Соты "Хатчинсон Проксмайрға қарсы" ісінде, Конституцияда заң шығарушылардың сөз және пікірсайыс еркіндігін қорғау, Proxmire-ді Конгресс отырыстарынан тыс жасалған жалақорлық мәлімдемелері үшін жауапкершіліктен қорғамайды деп шешті. Бұл іс кейін соттан тыс келісіммен аяқталды. Proxmire сот шешімінен кейін де марапаттауды жалғастырды. 2012 жылы бірнеше ұйым "Алтын қаз" сыйлығын құрды, ол қоғам мен адамзатқа пайдасы бар негізгі зерттеулер жүргізетін, федералды қаржыландырылатын ғалымдарды марапаттайды. Pixar президенті Эд Кэтмалл 2014 жылы жарық көрген "Creativity, Inc." кітабында "Алтын жүн" сыйлығының зерттеуге тигізген "салқындату әсері" туралы жазды. Ол мыңдаған зерттеу жобаларына қаржы бөлінген кезде, олардың кейбіреулерінің нақты, оң әсері болса, ал кейбіреулері болмайтынын айтты. Кез келген зерттеу жобасының нәтижесін немесе оның құндылығын болжау мүмкін емес. Кэтмалл зерттеудегі сәтсіздіктің маңызды екенін және сәтсіздіктен сескену зерттеушілердің жобаларды таңдауын бұрмалап, нәтижесінде прогреске кедергі келтіретінін атап көрсетті.