Кіріспе

қысқа әңгімелер кітабы

Фильм 2006 жылдың 29 шілдесінде Жапонияда, ал 2010 жылдың 13 тамызында Уолт Дисней студиясының тарапынан АҚШ-та шықты. Фильм сыншылардың аралас бағасын алды, олар анимациясын, музыкасын және көрнекі бейнелеуін жоғары бағаласа, сюжетінің құрылымын, қарқынын және кітаптардан жалпы айырмашылықтарын сынға алды. Ле Гуин өзі сюжеттің өзінің кітаптарынан "мүлдем басқаша" екенін мәлімдеді. Ол режиссер Горо Миядзакиге: "Бұл менің кітабым емес. Бұл сіздің фильміңіз. Бұл жақсы фильм" деді, бірақ кейіннен соңғы нәтижеге көңілі толмағанын білдірді.

Сюжет

Бір шайқас кемесінің дауылға ұшырауы кезінде екі айдаһар бұлттардың үстінде шайқасып, біреуі қаза табады. Енлад патшалығында патшаның сиқыршысы Рут айдаһарлар әлемдегі тепе-теңдіктің жоғалғанын көрсетеді деп жариялайды. Патша өз патшалығын ауру жайлап, ұлы, ханзада Арреннің жоғалып кеткенін сезінуде. Аррен әкесін өлтіріп, оның семсерін ұрлап, қамалдан қашады. Аррен шөлді аралап, оны қасқырлардан мұғалім-ақылман Қарақұлақ құтқарады. Олар Хорт Таун қаласына сапар шегеді, онда Аррен Терру есімді жас қызды құл сатушылардан құтқарады, бірақ кейіннен сол құл иегері Hare тұтқынға алады. Оның семсері теңізге лақтырылды. Қарақұлақ Арренді құтқарып, оны Террумен бірге тұратын Қарақұлақтың ең жақын досы Тенар басқаратын шаруашылыққа алып барады. Қарақұстың Еркеқұстың құл керуеніне қарсы әрекет етуі құдіретті сиқыршы және Хорт қаласының билеушісі Лорд Кобты ашуландырады. Қарақұсақ Арренге бұзылған тепе-теңдікті қалпына келтірудің жолын іздейтінін айтады. Ол Арреннің семсерін саудагерден сатып алады және Кобтың қамалы туралы білген кезде Еліктен тұтқындалудан қашады. Аррен Терруға әкесін өлтіргенін мойындайды және өзін бейтаныс күш бақылап тұрғанын сезінеді. Ол кезде ол өзінің айнадағы бейнесімен кездеседі. Ол құлап, батпаққа құлап түседі. Коб Арренді қамалға алып барады, онда ол Арренді "нағыз аты" - принц Лебанненді ашуға мәжбүр етеді. Hare Tenar-ды қамалға кіргізу үшін жем ретінде ұстап алады, бұл Терруды бағанаға байлап тастайды. Ол өзін босатып, Қарақұлақ оған Арреннің семсерін береді. Қарақұс Tenar-ді құтқару үшін қамалға кіреді және Кобтың мәңгілік өмірге жету үшін өмір мен өлім арасындағы есікті ашу арқылы әлемнің тепе-теңдігін бұзуға себепші екенін біледі. Коб Арренді оны өлтіруге жібереді. Қарақұс ханзаданы Кобтың бақылауынан босатады, бірақ оны Hare тұтқынға алады. Терру Арреннің көшірмесін көріп, қамалға еріп барады, онда ол Аррендегі жарық екенін және Терруға өзінің шынайы есімін айтады. Терру Таңбатыр мен Тенардың таң ата бастағанын біледі. Ол Арренді кінәлі және үмітсіз деп санайды және оған үміт сыйлайды, оны өзінің шынайы атымен атайды және оған өзінің шынайы есімін, Техануды айтады. Аррен Кобпен бетпе-бет келіп, ақыры сиқырмен бекітілген семсерін шелегінен шығарады. Ол Кобтың қолынан ұстап, қолтығын кесіп тастайды. Сиқырлы күшін пайдалана алмай, Коб тез қартайған. Ол Терруды тұтқынға алып, қамалдың ең биік мұнарасына қашады. Қараңғы патша өзінің соңғы сиқырын Терруды өлімге батыру үшін қолданады. Өлгеннің орнына ол өзінің аждаһалық нысанына айналып, мәңгілік өмірге ие болғанын көрсетеді. Терру Кобты өлтіріп, Арренді құтқарады. Темір мен Тенар қаланы тастап кетеді, ал Терру мен Аррен далаға түседі, онда Терру қайтадан адамға айналады. Аррен Терруға қылмысына өкіну үшін үйіне баратынын, бірақ бір күні онымен кездесу үшін қайта оралатындығын айтады. Аррен мен Қарақұлақ Энладқа жолға шығады, Терру мен Тенармен қоштасады. Терру өзінің басқа айдаһарларының әуеде ұшып бара жатқанын көріп, әлемдегі тепе-теңдіктің қалпына келтірілгенін көрсетеді.

Актерлік құрам

Бунта Сугавара (Тимоти Далтон ағылшын тілінде дубляж) – Гед/Sparrowhawk, Жертеңізінің әйгілі, күшті, дана және асыл сиқыршысы, Әлемнің Архимагі ретінде танымал, ол әлемнің Тепе-теңдігінің неге құлдырап бара жатқанының сырын ашуға тырысады. Ол Арренге әкелік қамқорлық көрсетеді. Джуничи Окада (Мэт Левин ағылшын тілінде) – Принц Аррен/Лебанен, он жеті жасар жігіт, өлімнен қорқуы және әлемнің Тепе-теңдігінің құлдырауынан туған жүрегіндегі қараңғылық салдарынан оның артынан көлеңке ілеседі. Аой Тешима (Блэр Рестанео ағылшын тілінде дубляжда) – Терру/Техану, Принц Аррен сияқты он жеті жастағы, күйік шалған қыз. Оның туған ата-анасы оны қорлап, тастап кеткенге дейін Тенар оны өсірді. Ол Арренды алғашқыда Hare-ден құтқарып алғаннан кейін, өмірге құрмет көрсетпейтіндей болғандықтан, оны құбыжық деп ойлады, бірақ оның мейірімділігін көргенде оған ғашық болды. Жун Фубуки (Мариска Харгитай ағылшын тілінде дубляжда) – Тенар, Sparrowhawk-тың ескі досы. Ол және Sparrowhawk жас кезінде Атуанның қабірлерінде дін қызметкері болған, бірақ Sparrowhawk оны азаттыққа жетеледі. Ол Терруды жалғыз өсірді және Аррен мен Sparrowhawk-ты үйіне құшақ жайып қарсы алды. Юко Танака (Виллем Дафо ағылшын тілінде) – Коб, маньяк сиқыршы. Көп жыл бұрын Sparrowhawk оны өлгендерді бақылауға тырыспас бұрын жеңіп, оны Шөлге қуды. Соңынан ол қашып, әлемнің Тепе-теңдігін бұзып, мәңгілік өмірге қол жеткізуге тырысты. Теруюки Кагава (Cheech Marin) – Кобтың басты құл сатушысы Hare. Ол біршама жаңбырлы және қорқақ болғанымен, Кобқа өте адал және құл сату жұмысын өте қастерлейді. Каору Кобаяши (Брайан Джордж ағылшын тілінде) – Энлад патшасы және Арреннің әкесі. Ол өз патшалығының және халқының әл-ауқатын қалайды. Юи Нацукава (Сюзан Блейксли ағылшын тілінде) – Энлад патшайымы және Арреннің анасы. Ол өте қатал және Арреннің өзіне өзі қамқор бола алатындай үлкен болғанына сенеді. Мицуко Байшо (Кат Крессида ағылшын тілінде) – Киім сатушы, өзінің айтуынша, бұрын сиқыршы болған орта жастағы әйел. Әлемнің Тепе-теңдігінің құлдырауынан және адамдардың сиқырға сенімінің әлсіреуінен ол сиқырлы күшін жоғалтып, енді тек плащ сатумен айналысады. Такаши Найто (Джесс Харнелл ағылшын тілінде) – Хазия сатушысы, ол Принц Арренге "хазия" деп аталатын ойын-сауық есірткісін сынап көруге тырысты, бірақ Sparrowhawk оның құнарлы және эйфориялық қасиеттеріне (артық тұтынудан кейін өлімге әкелетін) байланысты араласты.

Өндіріс

Earthsea-дан ертегілер, Studio Ghibli-дан, Урсула К. Ле Гуиннің Earthsea сериясының кез келген бөлігінің алғашқы аниме фильмге бейімделуі. Бұрын көптеген режиссерлер, соның ішінде Хаяо Миядзаки да "Жер теңізін" киноға бейімдеуге тырысқан, бірақ автордың өзі оларға рұқсат бермеген. Ле Гуин Миядзакидің өзінің туындыларын бейімдеуге деген қызығушылығын алғаш естігенде, оның фильмдерін көрмеген және анимацияны Уолт Дисней компаниясының туындыларымен байланыстырғандықтан, оның ұсынысын қабылдамады. 2003 жылы Миядзаки 75-ші "Оскар" сыйлығындағы "Үздік анимациялық фильм" номинациясын "Жарқын әлем" (2001) фильмі үшін жеңіп алғаннан кейін және Ле Гуиннің "Менің көршім Тоторо" (1988) фильмін көргеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, ол оның келісімін алды, бірақ ол "Жылжымалы қамал" (2004) фильмін түсірумен айналысып жатқан. Кейбіреулер сюжеттің маңызды бөлігі режиссердің әкесі Хаяо Миядзакидің "Шунаның саяхаты" комиксінен бейімделгенін және көптеген тікелей сілтемелер бар екенін айтады. Ле Гуин, алғашқы кездесуден кейін Хаяо Миядзакидің жұмысының жанкүйеріне айналып, оның осы фильмді түсіруін тілегенімен, Гороның режиссер ретінде таңдалуына көңілі толмады, бірақ Studio Ghibli Хаяоның фильмнің өндірісін қадағалайтынын мәлімдеді.

Театрлық

Earthsea-дан ертегілер 2006 жылдың 29 шілдесінде Жапонияда жарық көрді. Studio Ghibli өзінің ресми веб-сайтында бірінші және екінші трейлерлерін жариялады. Жапон трейлері алғаш рет 2006 жылдың 24 ақпанынан бастап жапон кинотеатрларында көрсетілді. Ол 2006 жылдың 23 ақпанында (трейлер аяқталған күні) NTV телеарнасында көрсетілді. Урсула К. Ле Гуиннің ұлы Тео Ле Гуин жапон трейлерін көріп, былай деді: «Суреттер өте әдемі. Ән де Голливудқа ұқсамайды, бірақ Ghibli-ге көбірек ұқсайды». Трейлерлерді Киичи Итагаки жасаған, ол осы уақытқа дейін Ghibli фильмдерінің барлық трейлерлеріне жауапты болған. Австралияда «Earthsea-дан ертегілер» 2007 жылдың 15 сәуірінде Брисбенде көрсетілді. Фильм 2007 жылдың 25 сәуірінде ірі қалалардағы кинотеатрларға гастрольдік тур бастады және келесі айларда Брисбен, Сидней, Мельбурн, Аделаида және Пертте көрсетілді. Алдыңғы Studio Ghibli фильмдерінен айырмашылығы, кинотеатрларда тек субтитрленген нұсқасы ғана көрсетілді. Фильм 3 тамызда 2007 жылы Optimum Releasing компаниясы таңдалған Ұлыбритания кинотеатрларында субтитрленген және ағылшын тілінде дубляжланған нұсқаларда шықты. Фильм бұрынғы Ghibli фильмдері сияқты кеңінен көрсетілмеді, бүкіл ел бойынша 23 кинотеатрда көрсетіліп, 23 300 фунт стерлинг табыс тапты. Фильмге жалпы алғанда оң пікірлер айтылды, бірақ бұрынғы Ghibli фильмдерімен салыстырғанда пікірлер қарама-қайшы болды. Radio Times бұл фильмде «Ghibli-дің кейбір ерте фильмдерінің техникалық жарасымдылығы мен жылы сезімталдығы жетіспейді» деп ойлады, ал Daily Mirror оны «жаңқа, тым баяу» деп атады және Хаяо Миядзакидің жұмысымен салыстыруға келмейді. Алайда, Empire журналы оны «көруге тұрарлық» деп бағалады, ал The Guardian оны «қызықты туынды» деп сипаттады. Испанияда «Earthsea-дан ертегілер» 2007 жылдың 28 желтоқсанында Мадрид пен Барселонадағы екі кішкентай кинотеатрда Aurum компаниясы көрсетті, тек жапон тіліндегі субтитрлі нұсқасы ғана көрсетілді (бұл бұрынғы Ghibli фильмдерімен салыстырғанда ерекше шығарылым болды). Walt Disney Studios Motion Pictures фильмді АҚШ-та 2010 жылдың 13 тамызында Walt Disney Studios брендімен шығарды. Алдыңғы жылы шыққан «Ponyo» (2008) фильмінен айырмашылығы, Disney фильмді тек бес кинотеатрда ғана көрсетуді шешті. Фильмге Америка кино ассоциациясы кейбір зорлық-зомбылық көріністері үшін PG-13 рейтингін берді, бұл Disney атымен шыққан алғашқы және жалғыз анимациялық фильм PG-13 рейтингін алды. Бұл сондай-ақ Princess Mononoke (1997) фильмінен кейін осы рейтингті алған екінші Studio Ghibli фильмі. Фильмнің Солтүстік Америкада әдеттегіден ұзақ уақыт көрсетілуінің себебі RHI Entertainment компаниясымен бәсекелеспеу туралы келісімге байланысты болды, ол сол кезде Earthsea бейімделулеріне Солтүстік Америка құқықтарына ие болған және 2004 жылы «Earthsea Legend» (кейіннен «Earthsea» деп аталатын) мини-сериалын шығарған. RHI (сол кезде Hallmark Entertainment) 2004 жылы Studio Ghibli-ге арнайы құқықтарды қайтарды, бұл оларға анимациялық фильмді жасауға мүмкіндік берді, ал құқықтардың мерзімі 2008 жылдың желтоқсанында аяқталды.

Жапония

Фильм 2007 жылдың 4 шілдесінде Жапонияда Buena Vista Home Entertainment компаниясы арқылы DVD және VHS форматтарында жарық көрді. DVD-ге фильмнің түпнұсқа жапон дыбын жазуы және ағылшын тіліне дубляждалған нұсқасы, сондай-ақ қосымша мүмкіндіктер енгізілді. Сол күні қосымша тілдерде дыбын жазу және кеңейтілген қосымша мүмкіндіктер жинағы бар арнайы 4 DVD жинағы да шығарылды. Walt Disney Studios Japan 2011 жылдың 16 қарашасында фильмді Blu-ray Disc форматында шығарды. Кейін компания 2022 жылдың 20 сәуірінде HD жаңартуымен DVD-ні қайта шығарды.

Халықаралық

2007 жылдың 12 қыркүйегінде Madman Entertainment компаниясы Австралияда 2 дискілік DVD шығарды, осы жолы ағылшын және жапондық нұсқалары қоса тіркелді. Optimum Releasing 2008 жылдың 28 қаңтарында Ұлыбритания нарығы үшін субтитрленген және дубляжданған 2-ші аймақтық DVD-ді шығарды. Шығарылымды тойлау үшін HMV, AnimeCentral арнасында DVD-ге арналған жиі демеушілік тізімдерін және сыйлықтар сайысын ұйымдастырды. StudioCanal UK 2012 жылдың 25 маусымында фильмді Blu-ray форматында шығарды. Америка Құрама Штаттарында Walt Disney Studios Home Entertainment компаниясы фильмді 2011 жылдың 8 наурызында DVD форматында шығарды. Кейіннен компания 2015 жылдың 3 ақпанында фильмді Blu-ray Disc форматында шығарды. GKIDS студиясы Studio Ghibli-мен жасасқан жаңа келісім бойынша 2018 жылдың 6 ақпанында фильмді Blu-ray және DVD форматында қайта шығарды. Aurum компаниясы 2008 жылдың 12 наурызында бір дискілік DVD және арнайы 2 дискілік DVD шығарды, осы жолы испан тіліндегі дыбыр жолы да қосылды.

Кассалық жинақ

Фильмнің тұңғыш аптасындағы көрсетілімінен бастап жапондық кинопрокатта бірінші орынға шықты, жалпы кірісі 900 миллион иеннен асып, немесе 7,7 миллион АҚШ долларын құрады. Бұл "Кариб теңізінің қарақшылары: Өлі адамның сандығы" фильмін екінші орынға ықсарды және бес апта бойы елдегі ең табысты фильм атанды. Ол Жапониядағы жылдың ең көп кассалық түсім тапқан төртінші фильміне айналды, сондай-ақ 2020 жылға дейін Жапониядағы ең табысты отандық фильм болды, жалпы кірісі бүкіл әлем бойынша 75,5 миллион долларды құрады.

Сыни жауап

Фильмнің көрсетіліміне дейін жеке көрсетілім кезінде Гороның әкесі Хаяодан фильм туралы не ойлағанын сұрады. Ол: "Мен балама қарап тұрдым. Ол әлі ересек емес. Сонымен бәрі." деді. Ле Гуин фильмнің эстетикасына оң пікір білдіріп, "оның көп бөлігі әдемі болды" деп жазды. Бірақ, фильмнің ресми блогында жарияланған пікір оның фильмнің түпнұсқа әңгімелерден мүлдем басқаша болуына байланысты нақты сезімдерін көрсетпегенін айтты; "материалдарды контекстен шығарып алып, сюжет желілерін толығымен басқа сюжетпен алмастыру". Жапониядағы сыншылардың пікірі басқа Ghibli фильмдерімен салыстырғанда жағымды, бірақ аралас болды. Горо "Буншун Киичиго" сыйлығының марапаттау рәсімінде, Жапониядағы ең нашар фильмдерге берілетін сыйлықта "Ең нашар режиссер" номинациясында "Буншун малина" сыйлығын алды, ал "Ер теңізінен әңгімелер" 2006 жылдың соңында "Ең нашар фильм" аталымын жеңіп алды. 2007 жылы фильм "Жыл анимациясы" номинациясында Жапон академиясы сыйлығына ұсынылды (бірақ "Уақыт арқылы секіріп өткен қыз" фильміне жол берді) және 63-ші Венеция кинофестивалінде бәсекеден тыс көрсетілді. Rotten Tomatoes сайтында 41 сыншының 38%-ы фильмге оң баға берген, ал орташа бағасы 5.2/10 болды. Бұл "Студио Гибли" өндірген фильмдердің ең төмен бағаланған туындысы еді, "Қарқынды қыз" (2020) фильміне дейін, осы фильмді де Горо түсірген. Metacritic сайтында 11 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 47 балдық орташа есеп көрсетілді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" дегенді білдіреді.