Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Жулиананың алтын түлкісі (Neamblysomus julianae) – Оңтүстік Африкаға ендемік алтын түлкі. Ол мекендеу ортасының жоғалуы және шектеулі ареалға байланысты жойылу қаупі төніп тұрған түр ретінде тіркелген. Алтын түлкілер – көбінесе жер астында өмір сүретін ежелгі сүтқоректілер тобы. Аталған Джулиана – Оңтүстік Африка зоологының әйелі Джулиана Мистер, осы түрге оның құрметіне ат қойылған.

Сипаттама

Олардың жүндері жылтыр, алтын түсті және тығыз. Дененің пішіні анық емес, ағысымды. Көздері мен құлақтары көрінбейді, тіпті соқыр; кішкентай көздері түкті терімен жабылған. Құлақтары кішкентай, жүнінің ішінде жасырылған. Джулиананың алтын түлкісінің салмағы... Бұл түлкінің дене құрылысы әдеттегі алтын түлкіге ұқсас, бірақ олардың мөлшері кішірек, ал ортаңғы құлақ сүйегі соншалықты үлкен емес. Джулиананың алтын түлкісі жер қазуға өте жақсы бейімделген: олардың мықты, қатайған мұрындары, тегіс, дөңгелек денелері, алдыңғы аяқтарындағы үлкен тырнақтары жерді қазуға арналған, ал жүзгіш тыбықты аяқтары топырақты ығыстырып, жол ашуға көмектеседі. Олар кварцит немесе граниттің тозыққан тау беткейлерінде кездеседі. Жақсы суарылатын бақшаларда да көптеп таралған. Әдетте екі, кейде бір бала туады. Алтын түлкілер жәндіктер, құрттар және бұқақтар сияқты омыртқасыздармен қоректенеді. Балалары жердегі шөппен төселген қуыста туады. Алтын түлкілер көбінесе жер бетіне жақын туннельдер қазады. Негізгі қоректену кешкі және түнгі уақытта жүзеге асады. Олар таң және түстен кейін күндізгі ұйқыға кетеді. Джулиананың алтын түлкісін табу өте қиын, себебі олар көбінесе жер астында болады және олардың туннельдері, жазғы жаңбырлы маусымда ашылатын бірнеше тесіктерден басқа, көрінбейді. Бұл түр туралы қажетті ақпаратты жинауды қиындатады және қазіргі уақытта Джулиананың алтын түлкісі туралы көп мәлімет жоқ. Халық саны туралы деректер жоқ. Преторияның шығысындағы Бронберг қырқасындағы популяция қарқынды қала құрылысы мен кен өндірудің салдарынан қатты зардап шегуде және өте қауіпті түрге жатады. Лимпоподағы Найлсвли популяциясы, Найлсвли табиғат қорығының жанындағы егістік жерлерде кездеседі, бұл жерлер мекендеу ортасының өзгеруіне және нашарлауына ұшырауы мүмкін. Тағы бір қауіп – жануарлардың қозғалысына кедергі келтіретін мекендеу ортасының фрагментациясы, бұл туысқандық шаруашылыққа алып келіп, жойылу қаупін арттырады. Халықаралық табиғатты қорғау одағы бұл түрді "қауіпті" деп бағалайды. Бұл түрді қорғау жұмыстары шектеулі және тиімді басқарылмайды, бұл негізінен Джулиананың алтын түлкісі және олардың мекендеу ортасы туралы ақпараттың жетіспеуіне байланысты. Бұл түрдің орналасқан жерін анықтау және мәліметтер жинау қиын болғандықтан, ол кеңінен зерттелмеген. Қорғау және сақтау шараларын күшейту үшін осы жануарға қатысты қосымша зерттеулер жүргізу қажет. Қазіргі уақытта бұл түлкінің популяциясы мүмкіндігінше бақыланады және осы түлкінің қауіп-қатері мен өмір сүруі туралы хабардарлықты арттыру үшін білім беру жұмыстары жүргізілуде. Үш популяцияның екеуі қорғалатын жерлерде орналасқан, бірақ мекендеу ортасын қорғауға бағытталған күш-жігер Джулиананың алтын түлкісінің популяциясын сақтаудағы маңызды қадам болып табылады.