Кіріспе
1984 жылы Стивен Кингтің Рихард Бахман атымен жазған романы. "Thinner" – американдық жазушы Стивен Кингтің 1984 жылы NAL баспасында Ричард Бахман псевдонимімен жарық көрген қорқыныш романы. Оқиғаның ортасында – өте семіз заңгер Билли Хэллек. Ол бейсақтықпен көлік жүргізіп, жолды кесіп өтетін қарт рома әйелін қағып өлтіреді. Әлеуметтік байланыстарының арқасында ол заң алдында жазаланбайды, бірақ әйелдің 106 жастағы әкесі Хэллекке қарғыс жіберіп, оның денесінің құлауына себеп болады. Заңгер бұл қарғысты жоюдың жолын табуға тиіс. Романды жазған кезде артық салмақты болған Кинг, жылдық медициналық тексеруден кейін романның жоспасын жасады. Кітап жарық көргеннен кейін, БАҚ Бахман мен Кингтің туындыларындағы ұқсастықтарды талқылады. Ақырында, Кингтің шығармаларының жанкүйері, кітап дүкенінің қызметкері Стивен Браун Конгресс кітапханасындағы авторлық құқық мәліметтерінен Бахман мен Кингтің бір адам екенін анықтады. Кингтің псевдонимі ашылғаннан кейін "Thinner" кітабының сатылымы он есеге артты. Барлығында үш миллионнан астам данасы сатылды. "Thinner" романына сыншылардың пікірлері қарама-қайшы болды: кейбіреулері авторлық алдау мен пессимистік соңын сынады, ал енді біреулері осы тұстарын кітаптың артықшылығы деп санады. Дегенмен, көркемдік стиліне жоғары баға берілді. 1996 жылы кітап бойынша фильм түсірілді.
Thinner is a horror novel by American author Stephen King, published in 1984 by NAL under King's pseudonym Richard Bachman. The story centers on morbidly obese lawyer Billy Halleck, who, driving carelessly, kills an old Romani woman while she is crossing the street. He escapes legal punishment due to his connections, but the woman's 106 year old father then curses Halleck to physically waste away, and the lawyer must find a way to undo the curse. King, who was overweight at the time of the novel's writing, created the novel’s outline following an annual medical examination. Following the book's release, media outlets discussed the similarities between the works of Bachman and King. Eventually, bookstore clerk Stephen Brown, a fan of King's work, located evidence from copyright data held in the Library of Congress that Bachman and King were the same person. After the secret of King's pseudonym was revealed, sales of Thinner increased tenfold. In total, over three million copies of Thinner have been sold. Critical reception to Thinner was polarized; some reviewers disliked the authorship deception and pessimistic ending, while others held these same points as merits of the book. The literary style, however, was generally praised. A film adaptation was released in 1996.
Сюжет
Билли Халлек – созылмалы семіздігімен және әдепсіз мінез-құлқымен танымал, сәтті адвокат. Қала ішінде жүргенде, әйелі Хайдидің оған қолмен жасайтынына алаңдап, қарт цыған әйелді қағып, өлтіреді. Билли жергілікті полиция және сотпен байланыстарын пайдаланып, жазадан құтылады. Әйелдің әкесі, Тадуз Лемке, сот үйінің сыртында Биллиге қарғыс айтады – «жіңішке» деген сөзді қолданады, содан кейін Билли қанша жесе де тез салмақ жоғалта бастайды. Қайғырып, қатерлі ісікке шалдыққандай сезіне Білли бірнеше дәрігерге жүгінеді, бірақ олар салмақ жоғалту себебін анықтай алмайды. Кейін Билли оны кінәсінен ақтап, босатқан судьяның терісіне қорқынышты қабықшалар өсіп, беті бұзылғанын, ал Билли үшін жалған куәлік берген полицейдің қазір бақылаусыз безеңге шалдыққанын біледі. Екеуі де өз сыртқы келбетіне ұялып, ақырында өз-өзіне қол жұмсайды. Ұйымдасқан қылмыспен байланысы бар бұрынғы клиенті Ричи "Бұқа" Джинэллидің көмегімен және жеке детективтер берген ақпарат арқылы, қазір әлсіреген Билли цығандардың тобын Жаңа Англияның теңіз жағалауымен солтүстікке қарай, Мэн штатына дейін іздейді. Ол Лемкеге қарсы шығып, қарғысты жоюға көндіруге тырысады, бірақ Лемке бас тартады, себебі Билли қызының өлімі үшін жауапкершілікті қабылдағысы келмейді, сондықтан оны Лемке халқының дәстүрімен жазалау керек дейді. Цығандар Биллиді лагерден қуады, бірақ Лемкедің шөлі Гинна оны пращадан атылған шарлы подшипникпен қолынан жаралайды. Билли Ричиден көмек сұрайды, ол Биллидің қолын емдеу үшін мафия дәрігерін жібереді, содан кейін Лемке Биллимен кездесуге келіскенше цығандарды зорлық-зомбылықпен қорқытады. Лемке өзімен бірге шұбаты бар пирог әкеледі және оған Биллидің жараланған қолынан қан қосады. Ол қарғыстың алынуы үшін Билли оны басқа біреуге беруі керек екенін түсіндіреді, яғни оны пирогты жеуге көндіруі керек, бірақ қарт кісі Биллиге оны өзі жеп, қадір-қасиетпен өлуін өтінеді. Ричидің машинасынан кесілген қолын тауып алғаннан кейін, Билли үйге оралады, Хайдиге пирогты жеуге мәжбүрлеуді жоспарлайды, өйткені ол оны өзінің жағдайы үшін кінәлі деп санайды. Ол ұйықтап кетеді, оянғанда Хайди мен сүйікті қызы Линданың да қарғысқа ұшырағанын көріп, қорқады. Ол ойланбастан пирогтың қалған бөлігін жеп қояды.
Өмірбаян
"Тиннер" романының идеясы жазушы Стивен Кингке жыл сайынғы медициналық тексеруден өту кезінде келді. Кинг салмақ алғанын білгендіктен, емханаға кірген бойда дәрігер оны таразыға тұруға өтінді. Кинг дәрігерге ашуланды, себебі ол оған киімін шешіп, дәретханаға баруға мүмкіндік бермеді. Дәрігер Кингке оның салмағы артық екенін, холестерин деңгейінің жоғары екенін хабарлады және салмақ тастауды, темекі татуды тоқтатуды кеңес берді. Кинг келесі бірнеше күн бойы дәрігердің бейшаралығына ашуланып, бірақ тынышталғаннан кейін салмақ тастап, темекі шегуді азайтуға бел буды. Бірнеше фунт салмақ жоғалтқанда, ол бірден қуаныш пен мазасыздық сезімдерін бастан өткерді, сондай-шама қуанғанын айтты: "Салмақ шынымен төмендей бастағанда, мен оған бір жағынан байланысқан екенімді, оны жоғалтқым келмейтінін түсіндім. Содан кейін, егер адам салмақ тастап, тоқтата алмаса, не болады деп ойлай бастадым". Романның бірнеше сахналарында цыған кейіпкерлері өз ана тілінде сөйлейді. Бұл тілді білмейтін Кинг өзінің кітаптарының чехословакиялық басылымдарын қарап, олардан кездейсоқ фразаларды алды. Кинг оқырмандары оны осы үшін сынға алғанын, және "өйткені ол жалқау болғандықтан, оған лайық" екенін мойындады. Романның алғашқы аты "Цыган пирогы" болды, кейін ол кітаптың 27-тарауының атауына айналды. "Тиннер" 1984 жылдың қараша айында Ричард Бахманның бесiншi романы ретiнде жарық көрді. Бұл Бахманның қатты мұқабамен шыққан алғашқы кітабы болды. Сол жылдың мамыр айында кітап Америкалық кітап сатушылар қауымдастығының конвенциясында ерекше атау ретінде таныстырылды. Роман бүкіл елдегі кітап дүкендерінде кеңінен жарнамаланды. Элейн Костер алдын ала таратылған кітаптарға қоса берілген хатта былай деп жазды: "Мен ең жақсы қорқынышты романдардың баспагері ретінде, жаңа қорқынышты жазушы мені қызықтыруы үшін көп нәрсе керек. Міне, сондай жазушы пайда болды". Костер Кингтің "Тиннердің" нағыз авторы екенін білген, бірақ оның жеке өмірін құрметтеу үшін автордың кім екенін ашуға бармады.
Авторлық экспозиция
Романның арт жағында Ричард Мануэлдің суреті орналасқан, ол Кингтің әдеби агенті Кирби МакКоулидің досы еді. Мануэл Миннесота штатының Сент-Пол қаласының жанында тұратын құрылысшы болды, және МакКоули оны Нью-Йорк қаласынан қашық жерде тұратын адам ретінде таңдады, осылайша оны тану мүмкіндігін азайтуға тырысты. Мануэл өзінің осы рөлінен ләззат алды, кітап жарық көргеннен кейін достары мен туыстары оған Бахманға ұқсастығын айту үшін қоңырау шалып жатты. «Тиннер» Бахманның бұрынғы туындыларына деген қызығушылықты қайта жақтандырды, олардың көпшілігі алты жылдан бері басылып келген еді, бұл көрінеу белгісіз автор үшін ерекше жағдай еді. Оқырмандар Бахманға наразылық хаттар жіберіп, оны Кингтің стилін көшіргені үшін айыптады, ал кейбіреулері Кинг пен Бахман – бір адам деді. Кинг және оның баспагері «Good Morning America» және «Entertainment Tonight» сияқты ірі ток-шоулардан түскен сұрақтарға қарамастан, жоққа шығаруды жалғастырды. Кейбір сұхбаттарда Кинг Бахманды жақсы танымайтынын айтты, оны жарнамадан бас тартатын, қоғамдық өмірге жат тауық шаруасы ретінде сипаттап, журналистерге «кедей жігіт өте жаман адам еді» деді. B. Dalton компаниясының өкілі New American Library компаниясына телефон соғып, егер баспагер олардың күдіктерін растаса, «Тиннердің» 30 000 данасын сатып алуға уәде берді. Бұл құпияны Вашингтон қаласындағы кітап дүкенінің қызметкері Стивен П. Браун ашты. Браун Кингтің жанкүйері болған, сонымен қатар Бахманның барлық кітаптарын оқыған еді. «Тиннердің» басылымға дейінгі нұсқасын оқығаннан кейін, ол Бахманның Кинг екеніне «сексен пайызға сенімді» болды; ол олардың стильдерінің айырмашылығы Бахманның кітаптарының көңіл көншітпейтін соңдарында екенін атап өтті, бұл Кингтің кітаптарын оңтайлы аяқтау философиясына қайшы келеді (ерекшеліктер – «Pet Sematary» және «Cujo»). Браун Бахманның алғашқы төрт романының авторлық құқықтарына қатысты құжаттарды қарастырды және МакКоулидің «Ашу» романының авторлық құқығына ие екенін анықтады. Браун Кингке өзінің ашылуы туралы хат жіберді, содан кейін Кингтен телефон соқты, ол өзінің құпия есімін мойындады. 1985 жылдың 9 ақпанында Кинг Бангор Daily News газетінде «Псевдоним бес Кинг романын құпия сақтады» деген тақырыппен өзін Бахман деп таныстырды. Осы жарияланғаннан кейін «Тиннердің» сатылымы 28 000-нан 280 000-ға дейін өсті.
Қабылдау
Тиннерге әдеби гильдия жағымды жауап берді; Кингтің қызығушылығына орай, клубтың бір оқырманы: «Стивен Кинг шынымен жазуға қабілетті болғанда осылай жазатын еді» деді. Джордж Биам басты кейіпкер Билли Хэллэкті «Өлі аймақтағы» Джонни Смитпен салыстырып, оны «тағдыр шеңберінің құрбаны» деп сипаттады. The Guardian газетінің жазушысы Джеймс Смайт оған қаталрақ қарады, оны өз ісіне ешқандай кінәсін мойындамайтын «жалтақ» деп санады. Смайт Хэллектың қарт әйелдің өлімі үшін өкінудің орнына мафия байланыстарын жеке кек алу үшін пайдалану туралы шешімін, сондай-ақ оның жағдайына әйелі кінәлі деп есептегенін атап өтті. Ол Хэллектың оқиғадағы соңғы әрекетінің өзімшілдік емес, «өзін-өзі құрту арқылы тәуба ету» екенін анықтады, бұл оның отбасының өліміне байланысты кінәсінен қашу құралы ретінде қарастырылды. Смайт Кинг бұрын жаны сырлы кейіпкерлер туралы ойланғанын (Кэрри Уайт, Джек Торранс және Луис Крид мысал ретінде келтірілді) айтса да, «Хэллек бұл мәселені бір қадам алға жылжытады» деп есептеді, тіпті оның кінәсіз қызы да оның өзімшілдік ісі үшін жазаланатынын байқады және Хэллектың азап шегуіне ризашылық білдірді. Ол шолуының соңында аяғының «қараңғы және суық» болғаны үшін ұнағанын еске алды. 1935 жылы Корнелл Вулрихтың «Ақымақтың қараңғы мелодиясы» атты қысқа романымен ұқсастықтар байқалды. Вулрихтың әңгімесінде де салмағын жоғалтып, өлімге дейін азайған адам туралы сөз болады, бірақ бұл жолы циган қарғысы емес, вуду сиқыры еді.
Фильмге бейімделу
Thinner фильмінің бейімделуі 1996 жылы режиссер Том Холланд түсірді және 25 қазанда кинотеатрларда көрсетілді. Халлек рөлін Роберт Джон Бёрк, ал Джинелли рөлін Джо Мантенья сомдады. Кинг фармацевт доктор Бангор рөлінде эпизодтық түсірілімге қатысты. Фильмге қатысты сын-пікірлер көбінесе теріс болды. Rotten Tomatoes сайтында фильмнің рейтингі 16% құрайды. 14 миллион долларлық бюджетпен фильм отандық прокатта 15 миллион доллардан астам табыс әкелді. Фильмнің тұңғыш демалысы 5,6 миллион доллар жинап, үшінші орынға шықты. Екі апталық көрсетілімнен кейін фильм үздік ондықтан шығып қалды. Thinner ең жақсы грим үшін Сатурн сыйлығына ие болды. Фильмнің слоганы: "Кінәні жазамен теңестір". Кинг фильмнің алғашқы нұсқасына көңілі толмағандықтан, кейбір сахналар қайта түсірілді және фильмнің премьерасы кейінгі мерзімге шегерілді. Джордж Биамның сөзіне сүйенсек, кітаптағы оқиғалардың көлемі повестьтен асып кетпеген, сондықтан фильмнің сюжеті кітапқа адал болу үшін кеңейтілуі қажет болды. Биам фильмнің "барлығын қуантуға тырысқанын, бірақ нәтижесінде көптеген адамдарды көңілсіз қалдырғанын" айтты.