Кіріспе

Имидазолин (көмектесетін IUPAC атауы: 4,5-дигидро-1H-имидазол) – азотты гетероцикл имидазолиннің үш изомерінің бірі, формуласы C3H6N2. 2-имидазолиндер коммерциялық тұрғыдан ең көп таралған имидазолиндер болып табылады, себебі олардың сақинасы кейбір табиғи заттарда және фармацевтикалық препараттарда кездеседі. Олар сондай-ақ органикалық синтез, координациялық химия және гомогенді катализ салаларында зерттелді. Ең көп қолданылатын әдістер 1,2-диаминдерді (мысалы, этилендиамин) нитрилдермен немесе эфирлермен конденсациялауды қамтиды. Нитрилге негізделген жол, негізінен, циклдік Пиннер реакциясы болып табылады; ол жоғары температура және қышқыл катализді қажет етеді және алкилді де, арилді де нитрилдер үшін тиімді.

Табиғи өнім ретінде

Имидазолин әр түрлі табиғи заттарда табылды. Топсентин D және спонготин B табиғи молекулалары бірнеше теңіз шұңғылында ашылды. Бұл метаболиттер, ісікке қарсы, вирусқа қарсы және қабынуға қарсы белсенділіктері сияқты күшті қасиеттеріне байланысты көп назар тартып келеді.

Биологиялық рөлі

Көптеген имидазолиндер биологиялық активті. Көптеген биоактивті туындылары азот орталықтары арасындағы көміртектегі атомға (арил немесе алкил тобы) қосылған. Кейбір жалпы қолданылатын атаулары: оксиметазолин, ксилометазолин, тетрагидрозолин және нафазолин.

Фармацевтикалық

2 имдазолин антигипергликемиялық, қабынуға қарсы, антигипертензиялық, антигиперхолестеринемиялық және антидепрессанттық заттар ретінде зерттелді. Имидазолин құрамындағы клонидин препараты жоғары қан қысымын емдеу үшін жеке немесе басқа дәрілермен бірге қолданылады. Ол сондай-ақ дисменорея, гипертониялық дағдарыс, Туретт синдромы және назар аудару тапшылығы және гипербелсенділік синдромын (АДГҚС) емдеуде де қолданылады.

P53 активаторлары ретінде

Цис-имидазолиндер MDM2-нің кіші молекулалық антагонисттері болып табылады. Бұл қосылыстар MDM2/X-ті p53 байланысатын қалтасына байланыстырып, қатерлі жасушаларда p53 жолын белсендіреді, нәтижесінде жасуша циклы тоқтатылады, апоптоз және жалаңаш егешқұйрықтарда адам ісігі ксенотрансплантаттарының өсуі тежеледі. Ең белсенді қосылыстар – Nutlin 3a және rg 7112, бірақ кейбір басқа да аналогтар p53-ті белсендіреді.

Үстіңгі белсенді заттар

2 имидазолин негізіндегі беттік белсенді заттар, мысалы, натрий лауроамфоацетаты, жеке күтім өнімдерінде, олардың жұмсақтығы және тітіркендірмеу қасиеттері ерекше маңызды болғанда (мысалы, балалар өнімдері, "жасқа қанауды тоқтату" шампуньдері сияқты) қолданылады.

Имидазолдардың прекурсорлары ретінде

Имидазолдарды имидазолиндердің дегидрогенациялануы арқылы алуға болады.

Біртекті катализа

2 оксазолиннің құрылымдық аналогы ретінде 2 имидазолин координациялық химияда лигандтар ретінде жасалған. Имидазолин сақинасындағы азот атомындағы қосымшалар электрондық және кеңістіктік қасиеттерді дәлдеуге мүмкіндік береді. Кейбір кешендер Судзуки-Мияура байланыстары, Мизороки-Хек реакциялары, Дильс-Альдер реакциялары, асимметриялық аллильдік орынбасу, [3,3] сигматроптық изомеризация, Генри реакциялары және тағы да басқалар үшін катализаторлар ретінде қолданылады.