Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы қоғамдық білім беру және ойын-сауық бағдарламаларын қаржылай қолдайтын ұйымдардың жиынтығы – лицей қозғалысы. Бұл қозғалыс 19-ғасырдың ортасында, әсіресе Солтүстік-Шығыс және Орта Батыс аймақтарында гүлдеген классикалық лицейлердің құрметіне аталған ересектерге арналған білім беру бағдарламаларының кең желісін қамтиды. Осы ұйымдардың кейбіреуі 20-ғасырдың басына дейін сақталды.
The lyceum movement in the United States refers to a loose collection of adult education programs named for the classical Lyceum which flourished in the mid 19th century, particularly in the Northeast and Midwest. Some of these organizations lasted until the early 20th century.
Мақсаты
Лицейлер, механика институттары және "Гранж" сияқты ауыл шаруашылығы ұйымдары АҚШ-та Азамат соғысына дейін және одан кейін гүлденді. Олар Америкада ересектер білімін дамытуда маңызды рөл атқарды. Осы кезеңде қоғамның әлеуметтік, интеллектуалдық және рухани жағдайының жақсаруы үшін жүздеген бейресми бірлестіктер құрылды. Лицей қозғалысы танымал лекторылар, артистер және оқырмандармен лекциялар, драмалық қойылымдар, сабақтар мен пікірсайыстар ұйымдастырды. Олар "лицей айналымы" бойынша қаладан қалаға, штаттан штатқа саяхаттап, түрлі орындарда ойын-сауық көрсетіп, сөз сөйлеп немесе пікірсайыс өткізіп, бір жерде ұзақ тоқталмайтын. Олардың өнер көрсетулері халыққа ашық болды, бұл 19 ғасырда американдық ересектердің білім алуына зор үлес қосты.
Шығу тегі
Бірінші американдық лицей, "Америкалық лицейдің Миллбери филиалы №1", 1826 жылы Жосия Холбрук құрған. Холбрук – саяхаттап жүріп дәріс оқитын және білім беру өмір бойына созылатын процесс деп есептейтін мұғалім. Ол осы оқыту әдістемесін бақылайтын Ұлттық американдық лицей ұйымын құруды жоспарлаған. Басқа білім берушілер лицей форматын қабылдағанмен, ұйымдастыруға құлшынбады, сол себепті бұл идея кейіннен қолдау таппады.
Қозғалыстың шыңы
Лицей қозғалысы соғысқа дейінгі кезеңде ең жоғары танымалдылыққа жетті. Флориданың оңтүстігінен бастап, Мичиган штатының Детройт қаласына дейін елдің барлық аймақтарында қоғамдық лицейлер құрылды. Ральф Уолдо Эмерсон және Генри Дэвид Торо сияқты трансценденталистер бұл қозғалысты қолдап, көптеген жергілікті лицейлерде лекциялар оқыды. Авраам Линкольн жас кезінде Иллинойс штатының Спрингфилд қаласындағы лицейде сөз сөйледі.
Лицей ойын-сауық ретінде
Америка Азамат соғысынан кейін лицейлер көшпенді әртістердің, мысалы, вадевиль және миньстрель шоулардың өтетін орны ретінде жиі пайдаланыла бастады. Олар сонымен қатар қоғамдық сөздер мен дәрістер үшін де қолданыла берді. Сюзан Б. Энтони, Элизабет Кэди Стэнтон, Виктория Вудхалл, Анна Дикинсон, Джосия Гилберт Холланд, Марк Твен және Уильям Ллойд Гаррисон сияқты көрнекті тұлғалар 19 ғасырдың соңында лицейлерде сөз сөйледі.