Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық раввин (1926–2021)
American rabbi (1926–2021)
Моше Дэвид Тендлер (7 тамыз 1926 – 28 қыркүйек 2021) – американдық раввин, биология профессоры және медициналық этика саласындағы сарапшы. Ол Йешива университетінің биология кафедрасын басқарды.
Moshe David Tendler (August 7, 1926September 28, 2021) was an American rabbi, professor of biology and expert in medical ethics. He served as chairman of the biology department at Yeshiva University.
Өмірбаян
Моше Дэвид Тендлер 1926 жылдың 7 тамызында Нью-Йорк қаласының Лоуэр Ист Сайд ауданында дүниеге келген. Ол 1947 жылы Нью-Йорк университетінен бакалавр, ал 1950 жылы магистр дәрежесін алды. 1949 жылы Йешива университетімен байланысты Рабби Исаак Эльханан теологиялық семинариясында (РИЭТС) раввин қызметіне бекітілді, ал 1957 жылы Колумбия университетінде микробиология ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. 1951 жылы Йешива университетінің Сэмюэл Белкин Тендлерді бір жылға «Грейт Нек» синагогын стажер ретінде басқаруға шақырды, осылайша ол қауымның алғашқы раввині атанды. Кейін ол Нью-Йорк штатының Монси қаласындағы қауымдық синагогтың ұзақ жылдар бойы раввині болды. Тендлер РИЭТС-те аға рош ешива (декан) және Йешива колледжінде еврей медициналық этикасының профессоры, сонымен қатар биология профессоры болды. Ол еврей медициналық этикасы және оның халахқа (иудей заңына) қатысы бойынша сарапшы ретінде танымал болды. Тендлер әлемге әйгілі позек Моше Файнштейннің күйеу баласы еді. Тендлер 2021 жылдың 28 қыркүйегінде Нью-Джерси штатының Рошель-Парк қаласында қайтыс болды. Тендлер мидың толық және қайтарымсыз тоқтауы адамды «физиологиялық тұрғыдан бассыз» етеді және олар еврей заңы бойынша заңды түрде қайтыс саналады деген теорияны қолдады. Тендлер сондай-ақ, белгілі бір жағдайларда мүшелер донорлығы рұқсат етілген деп танылғаннан кейін, ол міндетті болады, себебі яһудилердің басқалардың өмірін сақтау жөніндегі заңды міндеті бар екенін айтты. Бұған қоса, Тендлер эвтаназия, бедеулік, өмір соңы мәселелері, мүшелер донорлығы және брит мила (иудейлердің сүндеттелуі) тақырыптарында көп жазған. Тендлер сүндеттеу кезінде метцизз жасау кезінде қанды сору үшін түтік қолдануды ынталандырды. RCA-ның (Америкалық православие раввиндерінің қауымдастығы) шешек жасушаларын зерттеу жөніндегі комиссиясының құрамында қызмет еткен Тендлер Буш әкімшілігінің ұстанымымен сыпайы түрде келіспеді. Тендлер православиелік еврей ғалымдары қауымдастығының позекі және оның бұрынғы президенті болды.
Moshe David Tendler was born in the Lower East Side neighborhood of New York City on August 7, 1926. He received his B. A. degree from New York University in 1947 and a master's degree in 1950. He was ordained at the Yeshiva University affiliated Rabbi Isaac Elchanan Theological Seminary (RIETS) in 1949, and earned a Ph. D. in microbiology from Columbia University in 1957. In 1951, Yeshiva University's Samuel Belkin encouraged Tendler to lead the Great Neck Synagogue for one year as an intern, thereby becoming the community's first rabbi. He later became the long time rabbi of the Community Synagogue of Monsey, New York. Tendler served as a senior rosh yeshiva (dean) at RIETS, and the Rabbi Isaac and Bella Tendler Professor of Jewish Medical Ethics and Professor of Biology at Yeshiva College. He was noted as an expert on Jewish medical ethics and their relationship to halakha (Jewish law). Tendler was the son in law of Moshe Feinstein, a world renowned posek. Tendler died on September 28, 2021, in Rochelle Park, New Jersey. Tendler advocated the theory that complete and irreversible cessation of function of the entire brain renders a person "physiologically decapitated", and they are thus considered legally dead according to Jewish law. Tendler also asserted that once organ donation has been deemed permissible under the given conditions, it is indeed mandatory, falling under the rubric of the legal obligation of Jews to preserve the lives of others. In addition, Tendler has written extensively on euthanasia, infertility, end of life issues, organ donation, and brit milah (Jewish circumcision). Tendler was a strong advocate for the use of a tube when performing metzitzah, suction of blood during circumcision. Serving on an RCA panel on stem cell research, Tendler expressed respectful disagreement with the Bush administration's position. Tendler was the posek for the Association of Orthodox Jewish Scientists and its past president.
Пікірлер
Тендлер Нью-Йорктегі ажырасуға мәжбүрлеуші топтың, еврей еркектерін әйелдеріне діни ажырасу беруге мәжбүрлеу үшін ұрлау және кейде азаптауды пайдаланған раввиндер тобының қолданған тактикасына қарсылық білдірді: «Бет-диннің мәжбүрлеу туралы бұйрық шығара алатыны – әдемі әңгіме, жалғандық» деді ол. Тендлер бұрын осы топтың жетекшісі Мендель Эпштейнмен байланыста болғанын мойындағанмен, оны «сенімсіз» деп сипаттады. Сол топтың тағы бір мүшесі Мартин Вольмарк туралы Тендлер былай деді: «Ол өте зиялы адам, және ол америкалық. Оның мұндай лас іске қатысқанын елестете алмаймын». Кейін Эпштейн адам ұрлауға қатысқандығы үшін, ал Вольмарк қорқытып алуға қатысқандығы үшін айыпталды. Тендлердің арқасында бүгінгі Америка Құрама Штаттары мен Израильдегі ортодоксалдық яһудилер семсер балығын кошер емес деп санайды. Кошер балықтың қанаттары мен қабыршақтары болуы керек, ал семсер балықтары қабыршақтарымен туылса да, ересек болғанда олардан айырылады. Ортодоксалдық пікір 1951 жылы Тендлер семсер балығын қарап, қабыршақтарының болмауына байланысты кошер емес деп шешкеннен кейін өзгерді. Тендлердің пікірі 1960 жылдары халахик билік өкілдері арасында қызу пікірталас тудырды. Алайда, Жерорта теңізі яһудилерінің арасында семсер балығын кошер деп санаудың ұзақ жылдардан бері қалыптасқан дәстүрі болған. Семсер балығы Италия, Түркия, Гибралтар, Марокко, Тунис және Англиядағы яһудилер тарапынан желінген, және қазір де желінетін болуы мүмкін.
Tendler voiced his objection to the tactics employed by the New York divorce coercion gang, an outfit of rabbis that utilized kidnapping, and sometimes torture, to force Jewish men to grant their wives religious divorces, saying "The idea that a beth din can issue an order for coercion is baloney, a hoax." While conceding that he had had previous dealings with Mendel Epstein, a leader of that group, Tendler nevertheless characterized him as being "unreliable". Regarding Martin Wolmark, another member of that group, Tendler stated, "He's a very intelligent fellow, and he's American. I can't imagine him getting involved in such a dirty business." Epstein was later convicted of conspiracy to commit kidnapping, and Wolmark was convicted of conspiracy to commit extortion. Tendler was responsible for the fact that modern day Orthodox Jews in the United States and Israel generally do not consider swordfish to be a kosher fish. Kosher fish must have both fins and scales, and while swordfish are born with scales, they shed them as they grow into adulthood. Orthodox opinion began to shift in 1951, after Tendler examined swordfish and decided that it was not kosher due to the lack of scales. Tendler's opinion provoked strong debate among halakhic authorities during the 1960s. Among Mediterranean Jews, however, there was a longstanding minhag of considering swordfish kosher. Swordfish was, and possibly still is, consumed by Jews in Italy, Turkey, Gibraltar, Morocco, Tunisia, and England