Кіріспе

Гуаиба – Бразилияның Рио-Гранде-ду-Сул штатындағы Порту-Алегре қалалық агломерациясында орналасқан қала. Қала Гуаиба көлінің жағасында жатыр.

Тарих

Гуаиба муниципалитетінің қазіргі аумағында Гуарани мәдениетін ұсынатын ең көне археологиялық жартаралар табылды. Бұл ежелгі қоныстар б.з.д. 10000-6000 жылдар аралығында пайда болған (Ларок, 2002). Гуаиба қазір орналасқан жерде, аймақтың жергілікті халқы мен португал отаршылдық кезеңі арасындағы көптеген қақтығыстардың нақты дәлелдері бар. Жергілікті тұрғындар өз жерлерін қорғауға тырысқанда ауыр шығынға ұшырады. Испания мен Португалия тақтары арасындағы шекаралық даулар да Гуаибаның қазіргі стратегиялық маңызды жеріне қатысты. Португалдар даулы деп есептелген аймақта жаңа қоныс аударушыларға жылдам жер бөлу жүйесін – сесмарияны қолданды. Алайда, осы жүйенің иегерлері Португалияға қазіргі Рио-Гранде-ду-Сул аймағындағы билігін нығайтуға көмектесті.

Сесмария

1776 жылы Испанияны жеңгеннен кейін Португалия кең аумақты толыққанды бақылауына алды, және қазіргі Гуаиба аймағында сейсмориастар таратылды. Антонио Феррейра Леитао 1793 жылы қазіргі Гуаиба жерін ресми түрде иеленді. Оның қызы, қысқа мерзімге тәуелсіз болған Рио-Гранден республикасының вице-президенті болған Хосе Гомес де Васкончелос Жардимге үйленді. Бір ұрпақ өткен соң, Рио-Гранде-ду-Сул халқы Бразилия империясына қарсы көтеріліс бастаған Фаррупильха көтерілісі кезінде, революциялық күштер 1835 жылдың 19 қыркүйегінде Порту-Алегрені басып алуға дайындалып, алдындағы түні шабуыл жоспарын жасады. 1960 жылдары дәстүрлі гаушо (Рио-Гранде-ду-Сул) қозғалысына қатысушылар Гуаибаны "Рагамуффин соғысының алқабы" (португал тілінде Revolução Farroupilha) деп атады.

Бранкас тасқыны

Деректерге сәйкес, Педрас-Бранкас ауылы 19 ғасырдың екінші жартысында пайда болған, себебі бұл аймақ Рио-Гранде-ду-Сулдың ішкі аймақтары мен астанасынан өту үшін қажетті тоқтау болды. Ет өңдеу кәсіпорындары дамыды, ал елді мекенде құлдар, жұмысшылар және мал өсірушілер тұрды. Қазіргі Гуайба жерлері штаттың оңтүстігінен немесе батысынан Порто-Алегреге барушы адамдар үшін маңызды транзиттік пункт болды. Гуаиба көлінен Порто-Алегреге өту үшін қайықпен жүру қажет еді. Бұл маршрутты жергілікті халықтың қайықтары ұрпақтан-ұрпаққа дейін жүзеге асырып келді, бірақ 19 ғасырдың соңында бу кемелері көбірек қолданылатын көлік құралына айналды. Педрас-Бранкас (ағылшын тілінде "Ақ тастар") атауы шамамен 600 миллион жыл бұрын пайда болған аймақтың тау жыныстарымен байланысты, олар планетадағы ең көне тастардың, соның ішінде монолитті гранит блоктарының түрлерін қамтиды. Бұл тау жынысының бейнесі Риогранден республикасының гербінде көрсетілген.

Урбанизацияның басталуы

Жазушы Фернандо Вормның айтуынша, Носса Сеньора до Ливраменто шіркеуі император Дом Педро II-нің императорлық жарлығымен 1857 жылдың 17 ақпанында құрылған. Шіркеу үшін жерді Антонио Феррейра Леитаоның қызы және Хосе Гомес Жардимнің әйелі Изабел Леонор, өзінің және баласының өмірі сақталсын үшін Марияға берген уәдесінің бір бөлігі ретінде сыйға тартқан. Осы кезде Педрас Бранкас ауданының шағын ғибадатханасы Фрегезия мәртебесіне көтеріліп, елді мекеннің қалаға айналуына себепкер болды. 1860 жылы алғаш рет жер шекаралары белгіленіп, көшелерге аттар берілді, бұл қала құрылысының басталуын білдірді. Рио-Гранде-ду-Сулде 1845 жылғы Фаррупилья соғысы аяқталғаннан кейін иммигранттардың келуі қайта жанданды. Польша, Италия және Германиядан келген отарлаушылар тобы сол кезде Серра-ду-Хервал деп аталған жерге келді, ал 1888 жылы жер бөлісу кезінде 200-ден астам учаске берілді. Кейін қала Вила-Бела, содан кейін Серро-Негро, ал соңында Мариана-Пиментель деп аталды. Сертао Сантана колониясы негізінен неміс тегінен шыққан иммигранттардың бастамасымен құрылды, олар картоп, тамақ түтіні, күріш, жүгері сияқты өнімдерді өндіретін шағын шаруашылықпен айналысты және мал шаруашылығымен де азаттанды. 1926 жылы аталған қалалар мен колониялар (Педрас Бранкас, Барра-ду-Рибейро және Мариана Пиментел) Порто-Алегренің 9, 10 және 11-ші аудандарынан бөлініп, Гуайба муниципалитеті құрылды, ол Порто-Алегрені бөліп тұрған Гуайба су айдынының атымен аталады.

География

Гуаиба қаласы Гуаиба көлінің батыс жағында орналасқан, ол бес өзенді қабылдап, Лагоа-дос-Патос арқылы Атлант мұхитына жеткізеді. Бұл қала Бразилияны Аргентина және Уругвай елдерімен байланыстыратын екі федералды тас жолының тоғысқан жерінде жатыр, бұл Меркосул елдерінің нарығына бағытталған инвестициялар үшін артықшылық тудырады. Қала Сальгадо Фильхо халықаралық әуежайынан отыз минуттан кем қашықтықта орналасқан, бұл ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, туризм және сауда салалары үшін жылдам қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Гуаиба аумағы көбінесе жазық және көлге жақын, бірақ бірнеше айрықша төбелері де бар. Гуаибаның климаты субтропиктік, себебі қала Козерог тропигінің оңтүстігінде орналасқан. Дегенмен, жыл мерзімдері айқын ерекшеленеді, жазында қатты ыстық, ал қысында қоңыл температура болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 1400 мм құрайды, бірақ жаз айларында Гуаиба көлінің деңгейі көбінесе қалыпты көрсеткіштен төмендейді.

Экономика

Гуаибада Celulose Riograndense, Sulfato Rio Grande, Santher, ThyssenKrupp сияқты көптеген ірі өнеркәсіптік компаниялар бар, сондай-ақ Toyota таратпалық орталығы да орналасқан. Сауданың басым бөлігі Сан-Хосе көшесінде шоғырланған, тұтыну тауарлары, атап айтқанда, үй шаруашылығы техникасы, электроника және жиһаз сатылады.

Денсаулық

Муниципалитет орталығында негізгі және мамандандырылған медициналық көмекпен айналысатын екі медициналық клиника бар, ал Гуаибаның шеткі аймақтарында жеті негізгі клиника бар, олардың бәрі мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесінде ұсталады. Қалалық денсаулық сақтау хатшылығы нәрестелер өлімін азайтуға (Guaíba Abaça a Família), гипертония және қант диабетінің көрсеткіштерін төмендетуге, сондай-ақ ЖҚТБ немесе СПИД-ке шалдыққан науқастарға мамандандырылған ем беру бағдарламаларына қатысады.

Туризм

Гуаибада баруға тұрарлық көп орындар бар. Ескі кинотеатр жабылды, бірақ оның орнында Карлос Нобре мұражайы ашылды. Қала орталығындағы Праса-да-Бандейра алаңында жыл бойы түрлі шаралар өтеді. Қазіргі уақытта жергілікті туризм басқармасы қаладағы көрікті жерлер бойынша серуендеу маршрутын жасап шығарды. Гуаиба көлінің жағасында серуендеу, әсіресе демалыс күндері, өте танымал, онда әртүрлі әлеуметтік топтан шыққан адамдарды кездестіруге болады.