ЛеКонт құсы: Төңкергіштердің сирек кездесетін түрі

Кіріспе

Құс түрі – ЛеКонте соққышы (Toxostoma lecontei) – АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Солтүстік-батыс Мексикада кездесетін ақшыл түсті құс. Ол өте сирек өсімдіктер өсетін шөлді жерлерде, құмды топыраққа жақын өмір сүруді ұнатады. ЛеКонте соққыштары көшпейтін құстар, жыл сайын бір аумақта қыстайды. Бұл түрдің ареалының белгілі бір аймақтарында, әсіресе Калифорнияда саны азайып бара жатқанына қарамастан, олар әлі де осал түрлер тізіміне енгізілмейді. Бұл құстар негізінен жерде тіршілік етеді және сирек ұшады. Екі жынысы да ұя салу, жұмыртқаны күту және балапандарды бағып-қағу процесіне белсенді қатысады, бірақ олар міндеттерді кезектесіп орындайды. ЛеКонте соққыштары жиі солтүстік мазақ құсы, логгерхед шрике және үлкен жол жүгіруші сияқты түрлермен бәсекелеседі, сонымен қатар соңғысы үшін жем болып табылады.

Таксономия

ЛеКонтедің атуы доктор Джон Лоуренс ЛеКонте есімін алған, ол - ақыр соңында Америка ғылымды дамыту қауымдастығының президенті болған энтомолог. Екі түршесі бар:

T. l. lecontei (Лоуренс, 1851) – таралу аймағы АҚШ-тың оңтүстік-батысынан (оңтүстік орталық және шығыс Калифорния, оңтүстік-батыс Юта және оңтүстік орталық Аризона) Мексиканың солтүстік-батысына (солтүстік-шығыс Баха Калифорния және солтүстік-батыс Сонора) дейін. T. l. arenicola (Антони, 1897) Розалия атуы; Баха Калифорнияның батыс жағалауы. T. l. arenicola Америка орнитологтар одағы жеке түр ретінде қарастыруды ұсынған. Бір зерттеуде ЛеКонте атуының филогеографиялық құрылымы оның географиялық таралуымен және генетикасымен сәйкес келеді, ал Баха Калифорниядағы Вискаино шөлі аллопатриялық түрленуді бастайтын тосқауыл ретінде әрекет етеді. ЛеКонте атуының ең жақын туыстары – Калифорния атуы және Криссаль атуы – леконтей тобын құрайды. Бұл үш түрдің басқа Toxostoma атуларымен салыстырғандағы ұқсастықтары, әсіресе қисық мүсінді мұны, ұзын аяқтары және кішкентай қанаттары оның жүгіруге және тамақ іздеу үшін қазуға бейімделуін көрсетеді.

Сипаттама

Леконтінің құрттарының салмағы мен аралығында, және бұл түрлерде жыныстық ерекшелік байқалмайды. Олардың қанаттары қысқа және дөңгелек болып келеді, бұл көшпес құстарға тән қасиет. Типикалық шөлді мекендеу орындары – құмды төбелер, аллювиалды жайылмалар, тегіс немесе көлбеу төбелер және сирек өсімдіктермен өскен шағын арналар. Оның санының азаюына негізгі себептер: қала құрылысы, мал өсіру үшін жерді өңдеу, мұнай және газ өндірісі, өрт және инвазивті шөп түрлерінің көбеюі. Ән жұмсақ дыбыспен басталып, көлемі артады, және криссал құртының әнінен гөрі анық әуенмен орындалады. Ән үзінділері қисық мүңкіл құртының әнімен салыстырылды, бірақ олар жоғарырақ дыбыспен және анық үзілістермен ерекшеленеді. Ән көбінесе ашық жерден орындалады, әдетте таңертең немесе кешкі уақытта естіледі, бірақ кейде түнде де естілуі мүмкін. Әйелдер де кейде, жас Леконтінің еркектеріне ұқсас ән айтады. Оның шақырулары – қысқа сыбызғы тәрізді дыбыстар: suuuweeee, hew eep немесе pooh ip, сондай-ақ екі рет қайталап сыбызғымен дабыл беру шақырулары.

Диета

Дәрігердің тамақтануы жан-жануарлы және өсімдіктерді қосады, оған мыналар кіреді: қоңыздар, сарышаяндар, бүркіттер, жебелер, көбелектер, көбелек құрттары және кішкентай кесірткелер мен жыландар. Тамаққа өз түрінің жұмыртқалары да кіреді. Өсімдіктерден тұқымдар мен жидектерді жейді. Леконт шөлді ортаға бейімделу үшін суды сақтайды және оған қажетті суды тағамынан алады. Әдетте су ішпейді, бірақ бір рет су ішкені туралы жазба бар.

Өсіру

Ән айту маусымы әдетте күздің ортасында басталады және ұя салу кезінде, желтоқсанның соңы мен қаңтардың басында ең жоғары деңгейге жетеді. Ұялар көбінесе ірі болып келеді, сыртқы қабаты бұтақтардан, ортаңғы қабаты бұтақтардан, шөптер мен тамыршалардан, ал ішкі қабаты жұмсақ өсімдік тұқымдары, жапырақтар немесе гүлдер сияқты жылуды сақтайтын материалдардан тұрады. Қауырсындар мен жасанды материалдар да қолданылған, бірақ мұндай жағдайлар сирек. Тығыз және тікенді бұталар, мысалы, тұздық бұталар ұя салуға қолайлы орындар саналады, бірақ тасталып қалған көліктер сияқты жасанды орындар мен 2,4 метрге дейін биіктейтін түтін шығаратын ағаштар да пайдаланылған, әдетте ұялардың жерден қашықтығы одан да жартылай төмен болады. Екі жыныс та ұя салуға қатысады, бірақ еркектің қатысуы әртүрлі болуы мүмкін. Жұптардың бірі өлгенше ұяға адалдық сақталады. Ұялайтын жұптардың аумақтары тамақ көздеріне байланысты бірін-біріне жақын орналасуы мүмкін, бірақ қақтығыстар көбінесе болмайды. Калифорнияда жұмыртқа салу кезеңі әдетте ақпаннан мамырдың соңына дейін, ал Сонора аймағында желтоқсаннан сәуірге дейін созылады, бірақ кейбір деректерде қаңтардың соңы мен маусымның соңы да көрсетілген. Жұмыртқа саны 2-ден 5-ке дейін жетеді, бірақ көбінесе 3-4 жұмыртқа болады. Жұмыртқалар үлкен, көкшіл-жасыл түсті болып келеді және әртүрлі деңгейде қоңыр дақтармен немесе дақтарсыз болуы мүмкін. Жұмыртқалар әдетте күніне бірден салынады және соңғы жұмыртқа салынғаннан кейін инкубация басталады, ол 14-20 күнге созылады. Аталық әдетте аналыққа және балапандарға ұрықтану кезеңінде азық-түлік жеткізеді. Дегенмен, аналық көбінесе түнде инкубациялайды. Егер ұя қиратылса немесе жыртқыштар шабуыл жасаса, әдетте жаңа ұя салынады, себебі көбейту маусымында үш ретке дейін балапан шығару мүмкіндігі бар. Балапандар 12-20 күнге созылатын ұшқындау кезеңінде екі ата-анасымен де тамақтанады, содан кейін тағы 15-18 күн бойы тамақтандыру жалғасуы мүмкін, әсіресе аналық келесі жұмыртқаларды шайқаса. Шамамен 30 күнде балапандар тарап кетеді және кішкентай топтар құрауы мүмкін.

The singing season typically begins in mid autumn and peaks around late December and early January, when nest building begins. The nests are generally of a bulky build, with outer layer of twigs, a middle layer of twigs, grasses, and rootlets, and an inner layer of insulating materials such as fuzzy plant seeds, leaves or flowers. Feathers and artificial material have been used as well, but these instances are rare. Dense and thorny shrubs such as the saltbush are preferred sites, although artificial sites such as abandoned vehicles and heights as high as 2.4 m with smoke trees have been used when the general distance of nests off the ground are usually only half as low. Both sexes take part in nest building, although the participation of the male varies. Nest fidelity is generally observed with the species until one of the mates die. The territories of the nesting pairs may be adjacent to one another due to food sources, although conflicts are rarely had. The egg dates generally range from February to the end of May in California, and in the Sonoran region from December to April, though dates have been listed as early as late January and as late as the latter part of June. The clutch size ranges from 2 to 5 eggs, but the number is generally 3–4. The eggs are large sized and bluish green that may either contain various degrees of brown spotting or no markings. The eggs are generally laid once a day and incubation begins once the last egg is laid, and lasts from 14 to 20 days. The male generally provides the food for the female, as well as food for the young during the brooding stages. The female is more likely to incubate during at night, however. If the nest is destroyed or preyed upon, a new one is generally built, as they can have up to three broods during the reproductive season. The young are fed by both parents during the fledgling period, which can span from 12 to 20 days, and can be continued to be fed after for 15 to 18 days afterward, especially if the female is brooding the next clutch. At around 30 days old, the fledglings disperse, and may form small groups.

Жыртқыш және бәсекелестер

Бұл құстар өз аумағын жыл бойы қорғайды, бірақ еркектер әдетте жаз айларында, қауырсындау және жас құстардың таралуы кезінде аумақтық белсенділігі төмендейді. Еркектер басын төмен түсіріп, клоаканы қоршап тұрған құйрық астын (криссум) көрсете отырып, басқа еркектерге визуалды сигнал береді, сонымен бірге баяу қозғалыспен бұтаның ішіне басымен кіреді. Олардың аумақтары желтоқсанның басынан ақпанның басына дейін ең белсенді қорғалады. Тамақ және ұя салу орындары үшін бәсекелес түрлерге солтүстік мазақшыл, шалфей құсы, логгерхед, үй қарғасы, қара мойынды торғай, кактус сүрегі және үлкен жол жүгіруші жатады. Олар кейде логгерхед сияқты бәсекелестерімен бірге ұялайтын бұта немесе ағашты бөліседі. Олар сиырқұс паразитизміне сирек ұшырайды. ЛеКонте құртқасы кем дегенде бір рет қола түсті сиырқұстың құрбаны болған, бірақ қоңырбас сиырқұстың емес. Дегенмен, тәжірибе барысында 11 қоңырбас сиырқұс жұмыртқасы құртқаның ұясына салынғанда, олар қабылданды. Бұл түрдің жұмыртқаларын, жастарын және ересектерін жыртқыш құстар, үлкен жол жүгірушілер, антилопа сүрегі, үй мысықтары, иттің, койоттың және әртүрлі жылан түрлері жейді.