Үнді хирург және Гоа азаттық қозғалысының қатысушысы П.Д. Гайтонде
P. D. Gaitonde
П.Д. Гайтонде (1913-1992) – гоандық хирург, Үндістанның Гоа азаттық қозғалысына қатысқан. Үндістан Президенті тарапынан Лок Сабхаға депутат ретінде тағайындалды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді хирург (1913–1992)
Indian surgeon (1913–1992)
Доктор Пундалик Даттатрея Гайтонде (3 шілде 1913 – 13 қараша 1992) – Гоадан шыққан хирург және Гоа азаттық қозғалысының белсенді қатысушысы. 1961 жылдың 19 желтоқсанында Гоа, Даман және Диу Үндістанның құрамына енгеннен кейін, Гайтонде Антонио Колакомен бірге 1962 жылы Үндістан Президенті тарапынан 3-ші Лок Сабхаға кандидат ретінде ұсынылды.
Dr. Pundalik Dattatreya Gaitonde (3 July 1913 – 13 November 1992) was a surgeon from Goa and an active participant in the Goa liberation movement. Along with Antonio Colaco, Gaitonde was nominated by the President of India to the 3rd Lok Sabha in 1962 following the incorporation of Goa, Daman and Diu into India on 19 December 1961.
Ерте өмір
Пундалик Гайтонде 1913 жылғы 3 шілдеде Португалияның Гоа штатындағы Борим қаласында Даттатрейя, сондай-ақ Маңгеш Гайтонде және Анандабай отбасында дүниеге келді. Пундалик Гайтондедің әкесі Даттатрейя Канаконадағы Палолемнен, ал Анандабай Боримнен шыққан. Пундалик Гайтонде тоғыз бауырдың үшіншісі еді. Әкесі Дататрэйя – жергілікті жер иесі болған. Оның інісі Нанда да Гоа азаттық қозғалысына қатысқан. Бес жасында Пундалик білім алуға кірісіп, жергілікті мектепке барып оқыды. Он бір жасында "Упанаяна" рәсімі болды. Гайтонде жоғары білімін Канаконадағы Чаудидегі Эскола Примария де Канаконада алды. Канаконада жоғары білім алуға мүмкіндік болмағандықтан, Гайтонде Гоадағы Пондадағы А. Дж. де Алмейда колледжінің мектебінде лицейдің бірінші курсын оқуға түсті. Осы мектепте Гайтонде ақын Балакришна Бхагвант Боркармен дос болады. Осы жылдары Гайтонде португал тілін меңгерді. Бірақ А. Дж. де Алмейда колледжінде лицейдің үшінші курсын оқытуға жағдай болмағандықтан, Гайтонде Маргаоға барып оқуын жалғастырды. Медициналық білімін жоғары деңгейде алу үшін Гайтонде Португалияға кетті. Лиссабон университетінің медицина факультетінде хирургия мамандығы бойынша бітірді, онда оған Антонио Эгас Монис (кейін 1949 жылы Нобель сыйлығының лауреаты атанған) және Рейнальдо дос Сантос сабақ берді. Эдила Азор аралдарындағы Файал аралында дүниеге келді және Лиссабон ұлттық консерваториясында музыка оқыды. Пундалик пен Эдила үйленуге шешім қабылдады, бірақ олардың отбасылары қарсылық танытты. Алайда Пундаликтың әкесі кейіннен келісімін берді. Пундалик пен Эдила Лиссабонда үйленіп, бал айына Пенишеге барды. Гайтонде Пенишені бал айына таңдауының себебі – бұл қала Гоа азаттық қозғалысының белсенділері Тристао де Браганса Кунья, Прушоттама Какодкар, доктор Рам Хегде, Хосе Инасио Кандидо де Лойола және Лаксмикант Прабху Бембре түрмеге қамалған түрме-бекінісінің орналасқан жері болды. Бұл тұтқындар Пундалик пен Эдиланың құрметіне той ұйымдастырып, жаңа үйленген жұбайларға дастархан жайды. Франциядан келген әйел журналист Тристао де Браганса Куньямен кездесу үшін түрмеге келді. Ол Пундалик Гайтонден Пенишені бал айына таңдауының себебін сұрағанда, доктор Гайтонде: "Құрбандыққа тағзым!" – деп жауап берді.
Pundalik Gaitonde was born on 3 July 1913 to Dattatreya alias Mangesh Gaitonde and Anandibai at Borim, Goa in Portuguese India. Pundalik Gaitonde's father Dattatreya hailed from Palolem in Canacona while Anandibai hailed from Borim. Pundalik Gaitonde was the third among nine siblings. His father Datatreya was a local landlord. His younger brother Nanda was also a participant in the Goa liberation movement. Aged five, Pundalik was initiated into education and he attended a local school. Aged eleven, the Upanayana ritual was performed. Gaitonde pursued his higher education at the Escola Primaria de Canacona at Chaudi, Canacona. Since there were no further opportunities for higher education in Canacona, Gaitonde joined the A. J. de Almeida College school at Ponda in Goa to pursue his first year of Lyceum. It was at this school that Gaitonde befriended poet Balakrishna Bhagwant Borkar. During these years, Gaitonde mastered the Portuguese language. But since the A. J. de Almeida College did not have the facility to study the third year of Lyceum, Gaitonde went to Margao. Gaitonde went to Portugal in order to pursue higher studies he medicine. He graduated in surgery from the Faculty of Medicine at the Lisbon University, where he was taught by António Egas Moniz (who went on to become a Nobel laureate in 1949) and Reynaldo dos Santos. Edila was born at the Faial Island of the Azores and had studied music at the National Conservatory of Lisbon. Pundalik and Edila decided to marry, but faced stiff opposition from their respective families. However, Pundalik's father later relented and granted permission. Pundalik and Edila married in Lisbon and spent their honeymoon at Peniche. The reason why Gaitonde selected Peniche as the honeymoon destination was that Peniche was the location of the prison fort where several activists of the Goa Liberation Movement such as Tristão de Bragança Cunha, Purushottam Kakodkar, Dr. Ram Hegde, José Inácio Candido de Loyola and Laxmikant Prabhu Bhembre were imprisoned. These prisoners organised a celebration in honour of Pundalik and Edila. They hosted a meal for the newly weds. A woman journalist from France was on a visit to the prison in order to meet Tristão de Bragança Cunha. When she questioned Pundalik Gaitonde about why he had selected Peniche as the destination for the honeymoon, Dr. Gaitonde replied, "Homage to sacrifice!"
Гоа бостандық қозғалысындағы рөлі
Ол португалдықтардың билігі тұсында Үндістанның батыс жағалауындағы осы аймақта қызмет еткен кезінде жасаған наразылық мәлімдемесі үшін түрмеге қамалған болатын. Ол ең оңтүстік Канакона ауданында дүниеге келді және Азор аралдарынан еуропалық Эдила Дютра де Андрадеге үйленді. Пундалик (немесе Пундолика) Д. Гайтонде медицина білімін алдымен Гоа мен Бомбей қалаларында алды, кейіннен 1938 жылы Лиссабонға оқуға барып, білімін жетілдірді. Ол хирургия саласында маманданған және қатерлі ісіктерді емдеу бойынша зерттеулер жүргізді. 1948 жылы Португалияның құрамындағы Гоаға оралғаннан кейін, ол Солтүстік Гоадағы ірі сауда орталығы Мапусадағы Hospital dos Milagres ауруханасының хирургиялық директоры болып тағайындалды. 1954 жылы ресми сөз сөйлеген кезде наразылық білдіргені үшін тұтқындалып, Португалияға жер аударылды. 1955 жылы бостандыққа шыққаннан кейін Гайтонде Үндістанға оралып, Нью-Делиде қоныстанды. Ол Ирвин ауруханасында аға хирург қызметін атқарды және ол басқарған Онкология бөлімінің құрылуына жауапты болды. 1960 жылы Гоа азаттық қозғалысына қатысқан Ұлттық Конгресс (Гоа) президенті болып сайланды. 1961 жылы Касабланкада Португал колонияларының ұлтшыл ұйымдарының конференциясының бас хатшысы болды. Осы лауазымда ол АҚШ, Бразилия, Ұлыбритания, Швеция және КСРО сияқты бірнеше елдерге сапар шекті, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымында Португал колонияларының, әсіресе Гоаның мәселесін қозғады. Оның күш-жігері Нью-Делиде Португал колонияларына арналған семинар ұйымдастырылуына әкелді. 1961 жылы Үндістан Португалдан Гоаны азат еткеннен кейін, ол Гоадан Парламентке тағайындалған алғашқы мүше болды, сондай-ақ Гоа жоспарлау кеңесінің мүшесі де болды. Кейін ол Лондонда зейнеткерлікке шығып, 16 ғасырдағы медицина тарихын және Шығыс-Батыс қарым-қатынастарын зерттеумен шұғылданды.
He was jailed during Portuguese rule for a protest statement he made while holding office in this region along the west coast of India. He was born in the southernmost district of Canacona and married Edila Dutra de Andrade, a European from the Açores. Pundalik (or Pundolica) D Gaitonde received his medical education first in Goa and Bombay and later proceeded to Lisbon in 1938 for further studies. He specialised in surgery and did research on the treatment of cancer. On his return to Goa, then still a territory of Portugal in 1948, he was appointed Surgeon Director of the Hospital dos Milagres in Mapusa, the main commercial town in North Goa. He was arrested and deported to Portugal in 1954 for a protest during an official speech. On his release in 1955, Gaitonde returned to India and settled in New Delhi. He worked as the honorary senior surgeon at the Irwin Hospital, and was responsible for the creation of the Cancer Unit, which he headed. In 1960 he was elected president of the National Congress (Goa), a group participating in the Goa liberation movement by non violent means. He was the secretary general of the Conference of the Nationalist Organisations of the Portuguese Colonies at Casablanca in 1961. In that capacity, he visited several countries including the United States, Brazil, United Kingdom, Sweden and USSR, and was at the United Nations representing the case of Portuguese colonies in general and Goa in particular. His campaigns lead to the Seminar on Portuguese Colonies organised in New Delhi. After the liberation of Goa from the Portuguese by India in 1961, he became the first nominated member of Parliament for Goa, and also a member of the Goa Planning Board. He subsequently lived in retirement in London, and spent time on the study of the history of medicine and East West relations during the sixteenth century.