Кіріспе

Қытай қаржы қызметтері компаниясы

Қытай қаржы қызметтері компаниясы UnionPay, сондай-ақ China UnionPay немесе халықаралық деңгейде CUP немесе UPI деп белгілі, – Қытайдың Шанхай қаласында орналасқан мемлекеттік қаржы қызметтері корпорациясы. Ол Қытай материгінде банктік карталар және ірі карта жүйелерін ұсынады. 2002 жылдың 26 наурызында құрылған China UnionPay – Қытайдың банктік карта индустриясының қауымдастығы, ол Қытай Халық Банкінің (ҚХР Орталық банкі) бекітуімен жұмыс істейді. Бұл сонымен қатар сату орнындағы электрондық төлемдер (EFTPOS) желісі және Қытайдағы барлық банктердің банкоматтарын (ATM) байланыстыратын жалғыз банкаралық желі. UnionPay карталарын әлемнің 181 елі мен аймағында пайдалануға болады. 2015 жылы UnionPay клиенттер жасаған төлемдердің жалпы сомасы бойынша Visa және Mastercard-ты озып, әлемдегі ең ірі карталық төлемдерді өңдеу ұйымына (дебеттік және кредиттік карталарды қоса алғанда) айналды. Дегенмен, осы төлемдердің көлемінің барлық 0,5% ғана Қытайдан тыс жерлерде жасалған. UnionPay мобильді және онлайн төлем қызметтерін ұсынады.

Тарих

Қытай Халық Банкінің (ҚХБ) мақұлдауымен, China UnionPay 2002 жылғы 26 наурызда Шанхайда ҚХБ басшысы Дай Сянлун қатысуымен іске қосылды. Қытайдың Өнеркәсіп және Коммерциялық Банкі, Қытайдың Ауыл шаруашылығы Банкі, Қытай Банкі және Қытай Құрылыс Банкі оның алғашқы мүшелері болды. Дегенмен, бірыңғай қытайлық банк картасы желісі туралы идея 1993 жылға дейін, сол кездегі Қытай басшысы Цзян Цзэминь қолдаған "Алтын карта жобасы" құрылғаннан бастау алады. UnionPay оның мұрагері саналады, бірақ Қытайдың әртүрлі кредит карталары мен банктер аралық желілерін біріктіру әрекеттері 1990 жылдардан бері жалғасты. 2014 жылы UnionPay Макаодағы жеткіліксіз реттелген кеңселер арқылы Қытайдан капиталдың кетуіне себепкер болды деген хабар тарады. Сол жылы CUP картасы арқылы жасалған банктер аралық операциялардың жалпы сомасы 41,1 триллион юаньді құрады. Си Цзиньпиннің жемқорлыққа қарсы күресінің аясында орталық үкімет өкілдері Макаодағы жергілікті билік өкілдерімен кездесіп, 2014 жылдың желтоқсанында экономикалық қылмыстар бюросына UnionPay карталарымен жасалатын Макаодағы барлық операцияларға нақты уақыт режимінде қол жеткізуге рұқсат беретін келісімге келді.

Қытайдан тыс жерлерде қолдану: Еуропа

UnionPay 2016 жылы 39 еуропалық ел мен аймақтағы 2,2 миллионнан астам саудагер UnionPay төлем жүйесін қабылдайтынын хабарлады, бұл банктік картамен төлемді қолдайтын барлық саудагерлердің 50 пайызын құрайды. Кез келген саладағы саудагерлер UnionPay-ді интеграциялап, клиенттерінен онлайн немесе дүкенде төлем қабылдай алады. UnionPay ірі сауда орталықтарында, әуе компанияларында, бажсыз сауда орындарында, сән дүкендерінде, қонақүйлерде, мейрамханаларда, тарихи және мәдени ескерткіштерде, сондай-ақ ойын-сауық орындарында, мысалы, Лувр мұражайының, Версаль, Орсей, Пикассо және Страсбург цитрус бақшасының кітап дүкендері мен сыйлық тағайындарында қолданылады. UnionPay бизнес мектептері мен университеттерде де қолданылады, бұл Азия студенттеріне оқу ақысын үлкен сомада төлеуге мүмкіндік береді. "Жоғары тәуекелді" деп есептелетін немесе үкімет тарапынан тыйым салынған салалардағы саудагерлер UnionPay шотын аша алмайды.

Қытайдан тыс жерлерде қолдану: әлемнің қалған жерлері

Кейбір UnionPay несие карталары American Express (AmEx), MasterCard немесе Visa жүйелерімен де байланыстырылған, оларды шетелде American Express, MasterCard немесе Visa несие карталары ретінде пайдалануға болады. Дегенмен, UnionPay дебеттік карталарын тек UnionPay желісінде және UnionPay-мен келісім шарт жасасқан басқа желілерде ғана қолдануға болады. 2006 жылдан бері China UnionPay карталарын Қытайдан тыс 100-ден астам елде пайдалануға болады. 2005 жылдың мамыр айында Discover Network China UnionPay Network-пен әріптестік орнатуды жариялады. Екі компания ұзақ мерзімді келісімге қол қойды, ол Discover Network маркалы карталарын Қытайдағы UnionPay банкоматтары мен сату орындарындағы терминалдарда қабылдауға, ал АҚШ-тағы PULSE желісінде China UnionPay карталарын қабылдауға мүмкіндік береді. 2007 жылдың 1 қарашасынан бастап China UnionPay карталары Discover Network карталары қабылданатын АҚШ, Канада, Мексика, Орталық Америка және Кариб бассейні елдерінде қолданылуы мүмкін. 2013 жылдың басында бұл өзара келісім электрондық коммерция немесе картасыз операцияларды қолдау үшін кеңейтілді. 2010 жылдың наурызында PayPal China UnionPay компаниясымен серіктестік құрғанын жариялады, бұл PayPal-ды UnionPay мүшелік карталарымен пайдалануға мүмкіндік берді. 2015 жылы Қытайдың Сыртқы валюталық басқару басқармасы (SAFE) Қытай банктерінен шығарылған UnionPay шоттарынан шетелдегі ақша алуға жылдық 100 000 юань лимит белгіледі. 2017 жылдың қарашасында Azoya компаниясы UnionPay компаниясымен бірігіп, Қытайдағы тұтынушыларға трансшекаралық маркетингтік платформа арқылы Black Friday онлайн сауда фестивалінен пайда табуға мүмкіндік берді.

2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіруі

2022 жылдың 6 наурызында Сбербанк, Альфа Банк және Тинькофф Банк Украинаға Ресейдің басып кіруіне байланысты Visa және Mastercard Ресейдегі қызметін тоқтатқаннан кейін бірнеше ресейлік банк UnionPay жүйесіне көшетінін хабарлады. Ресейлік банктер UnionPay жүйесін Ресейдің "Мир" желісімен байланыстыруды көздеп отыр. 2022 жылдың 20 сәуірінде UnionPay Сбербанкты қоса алғанда, ірі ресейлік банктермен ынтымақтастығын тоқтатты. Ресейлік RBC ақпарат агенттігі олардың екінші санкциялардан қауіптенгендіктен мұндай қадамға барғанын мәлімдеді. 2022 жылдың тамызында Финляндияға сапарлаған ресейліктер UnionPay карталарын қолданып, фин банкоматтарынан еуро алып, фин банктік шектеулерін айналып өтіп жатқандары хабарланды.