Кіріспе

Әлемдегі ең ірі бесінші шарап өндіруші Аргентина әлемдегі ең ірі бесінші шарап өндіруші ел болып табылады. Аргентиналық шарап, Аргентиналық ас мәдениетінің кейбір аспектілері сияқты, Испанияда тамырланған. Американы испандықтар отарлаған кезде 1557 жылы жүзім сабақтары Сантьяго-дель-Эстероға әкелінді, ал жүзім мен шарап өндірісі алдымен көршілес аймақтарға, содан кейін елдің басқа бөліктеріне тарады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Аргентиналық шарапшылар дәстүрлі түрде сапаға қарағанда көлемге көбірек қызығушылық танытты, ел өндірілген шараптың 90% -ын тұтынды (2006 жылғы деректерге сәйкес, жан басына шаққанда). 1990 жылдардың басына дейін Аргентина Еуропадан тыс кез келген елден көп шарап өндірді, бірақ оның көп бөлігі экспортқа жарамсыз деп есептелді. Дегенмен, экспортты арттыру сапаны жақсартуға ықпал етті. Аргентиналық шараптар 1990 жылдары экспорттала бастады және қазіргі уақытта танымалдылығы артып келеді, бұл елді Оңтүстік Америкадағы ең ірі шарап экспорттаушы елге айналдырды. 2002 жылы Аргентина песосының құнсыздануы өндіріс шығындарының төмендеуіне және туризмнің айтарлықтай өсуіне себеп болды, бұл Аргентинадағы энотуризмнің жаңа тұжырымдамасына жол ашты. Елдің ең маңызды шарап өсіретін аймақтары Мендоса, Сан-Хуан және Ла-Риоха провинцияларында орналасқан. Салта, Катамарка, Рио-Негро және соңғы кезде Буэнос-Айрестің оңтүстігінде де шарап өсіретін аймақтар бар. Мендоса провинциясы Аргентинаның шараптарының 60% -тан астамын өндіреді және жалпы экспорттың одан да жоғары үлесін құрайды. Басты шарап өндіруші аймақтардың биіктігі жоғары және ылғалдылығы төмен болғандықтан, Аргентинадағы жүзімдіктер басқа елдердің жүзімдіктеріне әсер ететін жәндіктер, саңырауқұлақтар, көбелектер және басқа жүзім ауруларының проблемаларымен сирек кездеседі. Бұл пестицидтерді аз мөлшерде немесе мүлдем қолданбай өсіруге мүмкіндік береді, тіпті органикалық шараптарды да оңай өндіруге болады. Аргентинада көптеген иммигранттар тобының әсерінен жүзімнің көптеген сорттары өсіріледі. Француздар Аргентинаның ең танымал шараптарының көпшілігін жасауға қолданылатын Малбекті әкелді. Итальяндықтар бонарда деп аталатын жүзімді әкелді, бірақ Аргентиналық бонарда Савойяның Douce noir, сондай-ақ Калифорнияда Charbono деп аталады. Оның Пьемонт аймағындағы Бонарда Пьемонт шараптарынан шығарылатын жемісті шараптармен ешқандай ортақ емес. Торронтес – тағы бір типтік Аргентиналық жүзім, ол көбінесе Ла-Риоха, Сан-Хуан және Салта провинцияларында кездеседі. Бұл ароматты ақ шараптар шығаратын Malvasia тобының мүшесі. Жақында Испанияда да өсіріледі. Каберне Совиньон, Сира, Шардоне және басқа да халықаралық сорттар кеңінен отырғызылады, бірақ кейбір сорттар белгілі бір аймақтарда ерекше өсіріледі. 2010 жылдың қараша айында Аргентина үкіметі шарапты Аргентинаның ұлттық сусыны деп жариялады. Ампелографтар осы кесінділердің бірі Чилидің Паис және Калифорнияның Миссия жүзімдерінің ата-бабасы жүзімді әкелген болуы мүмкін деп болжайды. Бұл жүзім келесі 300 жыл бойы Аргентинаның шарап өнеркәсібінің негізін құрайтын Criolla Chica сортының бастауы болды. Бірінші коммерциялық жүзімдік 1557 жылы иезуит миссионерлері Сантьяго-дель-Эстерода құрды, содан кейін 1560 жылдардың басында Мендосада және 1569 мен 1589 жылдар аралығында Сан-Хуанда жүзімдік отырғызу кеңейтілді. Осы кезеңде миссионерлер мен қоныс аударушылар Анды тауларының балқып жатқан мұздықтарынан су әкеліп, жүзімдіктер мен ауыл шаруашылығын қамтамасыз ететін күрделі суару арналары мен бөгеттерін салуды бастады. 19 ғасырда Еуропадан көшіп келгендердің алғашқы толқыны пайда болды. Олардың көпшілігі өз елдеріндегі жүзімдіктерді жойған филоксера індетінен қашып, жаңа елге шарап жасаудағы тәжірибелерін алып келді. Шетелдік инвестициялар көбінесе тоқтап тұрды. Карлос Менемнің президенттігі кезінде елде экономикалық тұрақтылық орнады. Конвертибильді кезеңде Аргентина песосының қолайлы айырбас бағамы шетелдік инвестициялардың ағынын қамтамасыз етті. Алайда, осы кезеңде ішкі тұтынудың да күрт төмендеуі байқалды. Аргентиналық шарапшы Николас Катена Сапата Аргентинаның Малбек және Мендоса аймағының мәртебесін көтеруге жоғары биіктіктің әсерін зерттеу арқылы үлкен үлес қосты. 1994 жылы ол тұңғыш рет Тупунгатоның Гуаталлари кіші аймағында 5000 фут (1524 м) биіктікте Малбек жүзімдіктерін отырғызды. Адрианна жүзімдігі, жоғары биіктіктегі Мендосаға көптеген танымал шетелдік…

Жүзім сорттары мен шараптар

Аргентина шарап заңдарына сәйкес, егер шараптың таңбасында жүзімнің атауы көрсетілсе, онда шараптың 100% осы жүзім сортынан жасалуы керек. Аргентиналық шарап өнеркәсібінің бастапқы тірегі – жоғары өнімді, қызғылт терілі жүзімдер: Сереса, Криолла Чика және Криолла Гранде. Бүгінде Аргентинадағы барлық жүзімдіктің шамамен 30% осы сорттардан тұрады. Өте жақсы өсетін бұл сорттар 4 кг дейін салмағы бар көптеген шоқтарды бере алады және оңай тотығатын, көбінесе айқын тәттілігі бар қызғылт немесе терең түсті ақ шараптарды өндіреді. Бүгінде осы сорттар көбінесе 1 литрлік картон қораптарда сатылатын немесе бүкіл әлемге экспортталатын жүзім концентраты үшін қолданылады, ал Жапония – маңызды нарық. 20-ғасырдың соңында Аргентинаның шарап өнеркәсібі экспортқа бағытталған жоғары сапалы шарап өндірісіне көшкен кезде Малбек маңыздырақ атанды және бүгінде ең көп отырғызылған қызыл жүзім сорты болып табылады, одан кейін Бонарда, Каберне Совиньон, Сира және Темпранильо келеді. Италиялық иммигранттардың әсерінен Аргентинаға барберра, Дольчетто, Фрейза, Ламбруско, Неббиоло, Рабосо және Сангиовезе сияқты итальяндық сорттардың көптеген түрлері әкелінді. Малбектің тарихи отаны Францияның оңтүстік-батысы, ол әлі де Кахорда кеңінен өсіріледі және Бордода да кездеседі, бірақ Аргентинада осы жүзім ең көп танымалдылыққа ие. Аргентиналық Малбектің жүзім шоғырлары француз туыстарынан өзгеше: олардың шоғырлары кішірек және жидектері тығыз орналасқан. Малбек шарабы терең түсімен және қарқынды жемісті дәмімен, барқыттай құлпыратын текстурасымен ерекшеленеді. 2003 жылға қарай Малбектің егістігі 100 гектардан асты. Халықаралық Каберне Совиньон сортының танымалдылығы артып келеді және ол сорттық шарап ретінде жасалатындықтан бөлек, Малбек, Мерло, Сира және Пино Нуар шараптарын араластыру үшін де қолданылады. Сираның егістігі 1990 жылдан бастап 2003 жылға дейін тұрақты түрде өсті, ал Сан-Хуан аймағы осы жүзім үшін ерекше танымал. Темпранильо (жергілікті жерде Темпранилья деп аталады) көбінесе карбонды мацерация әдісімен жасалады (Божоле шарабына ұқсас), бірақ Уко аңғарындағы ескі жүзімдерден жасалған жоғары сапалы үлгілері де бар. Аргентинаның шарап өндірісінің шамамен 60% қызыл шараптарды құрайды. Көптеген аймақтардың жоғары температурасы жұмсақ, піскен таниндер мен жоғары спирт құрамына ықпал етеді. Педро Хименес жүзімі (Испанияның Педро Хименесінен өзгеше, бірақ жақын туысы) ең көп отырғызылған ақ жүзім сорты болып табылады және негізінен Мендоса және Сан-Хуан аймақтарында өсіріледі. Бұл жүзім жоғары спирт құрамы бар толық денелі шараптармен танымал және жүзім концентратын өндіру үшін де қолданылады. Келесі ірі егістік Торронтес Риохано сортына арналған, одан кейін Александрия мускаты, Шардонне, Торронтес Санхуанино (Сан-Хуан провинциясынан шыққан деп есептелетін Торронтес сортының қосалқы түрі) және Совиньон Блан келеді. Аргентинада кездесетін басқа ақ жүзім сорттарына Шенен Блан, Пино Гри, Рислинг, Совиньонас, Семильон, Угни Блан және Вионье жатады. Торронтес Аргентинаның ең ерекше ақ шараптарын өндіреді, олар гүлді мускат тәрізді хош иістермен және дәмді нотамен сипатталады. Жүзімді шарап жасау кезінде мұқият өңдеу қажет, ферментация кезінде температураны бақылау және ашытқының кейбір штаммдарына сезімталдық. Бұл жүзім ең көп солтүстік провинцияларда, әсіресе Кальчаки аңғарларында өсіріледі, бірақ Мендосаға да тарады. Халықаралық сұранысқа жауап ретінде Шардоннаның егістігі тұрақты түрде өсті. Калифорния университеті, Дэвис осы сорттың арнайы клонын (Мендоса клоны деп аталады) шығарды, ол миллерандажға бейім болса да, Аргентина мен Австралияда әлі де кеңінен қолданылады. Аргентиналық Шардонна биік жерде өсіп-өніп, Тупунгато аймағында 600 метрден жоғары биіктікте орналасқан жүзімдіктерде жақсы өседі.

Қазіргі заманғы шарап өнеркәсібі

ХХІ ғасырдың басында Аргентинада 1500-нен астам шарап зауыты болды. Екі ең ірі компания – Bodegas Esmeralda (әлемге кеңінен экспортталатын Alamos брендіне ие) және Peñaflor (Bodegas Trapiche брендіне ие, ол да кеңінен экспортталады). Осы екі компания Аргентинада өндірілетін шараптың шамамен 40% өндірісіне жауап береді. Аргентинаның шарап өнеркәсібі өндіріс көлемі бойынша дүние жүзінде бесінші, ал шарап тұтыну бойынша сегізінші орында тұр. Өнеркәсіптің жалғасқан үрдісі – сапаны арттыру және өнімділікті бақылау. 1990 жылдардың ортасынан ХХІ ғасырдың басына дейін Аргентина жүзімдіктерінің үштен бірін жойды, бірақ жылдық өндірісті тек 10%-ға ғана азайтты. Бұл гектарына 66 гектолитрден 88 гектолитрге дейін өнімділіктің артуын білдірді.