Любчо Георгиевски: Македонияның тәуелсіздігі үшін күрескен саяхатшы

Кіріспе

Македониялық саясаткер (1966 жылы туған)

Любчо Георгиевский немесе Любчо Георгиевский (туған 17 қаңтар 1966 ж.) – 1991 жылдың қаңтарынан қазан айына дейін Македонияның жалғыз вице-президенті, ал 1998 жылдан 2002 жылға дейін Македонияның премьер-министрі қызметін атқарған македониялық саясаткер. Ол елдің тәуелсіздігінің негізін қалаушылардың бірі саналады. Георгиевский Ішкі Македониялық Революциялық Ұйымы – Македониялық Ұлттық Бірлік үшін Демократиялық партиясын (VMRO DPMNE) құрды және 1990 жылдан 2004 жылға дейін партияның алғашқы президенті болды. Бірақ, болгаршыл деген айыптауларға байланысты, ол өзі құрған партиядан бөлініп, ВМРО НП құрды, содан кейін болгар азаматтығын алды.

Өмір

Жиырмадан асқан шағында ол македондықтар арасында Македония тәуелсіздігін, Югославияға қарсы және коммунизмге қарсы саясатын таратуды бастады. Ол алғаш рет «Барлық македондық әрекет қозғалысына» қосылып, партияның құрылтай жиналысына қатысты, онда МААК конфедерация құруға бағытталған қозғалыс болуы керек екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ партияның уставын, ережелер жинағын және партияның қалай жұмыс істейтіні жөніндегі нұсқаулықты жасады. Георгиевский, Богдановский, Змейковский және тағы бірнеше белсенділермен бірге тәуелсіз Македония үшін партия құруға келісті. Ішкі Македониялық революциялық ұйымы – Македонияның ұлттық бірлігі үшін демократиялық партиясы 1990 жылдың 17 маусымында құрылды және ол Македонияның тәуелсіздігін жақтаған жалғыз саяси партия болды. 1990 жылы өткен алғашқы көппартиялық сайлауда Георгиевский және оның партиясы Македония Парламентінде ең көп мандатты жеңіп алды. Этностық албан партияларымен коалиция құрудан бас тартқандықтан Георгиевский үкімет құра алмады және бейпартиялық үкімет билікке келді. 1990 жылдың қарашасында жаңа Конституция қабылданғаннан кейін ол Македония Республикасы Ассамблеясының вице-президенті болып сайланды. Георгиевский оппозицияда болған кезінде де белсенділік танытты. 1998 жылы Георгиевский парламент сайлауында жеңіске жетіп, Демократиялық балама партиясы мен Албан демократиялық партиясымен коалиция құрған Македонияның премьер-министрі болды. Ол 2001 жылы Македониядағы қарулы көтеріліс кезінде республиканы басқарды және кейін Охрид келісіміне қол қойды. Осы кезеңде оппозиция оны про-болгарлық саясатты жүргізуде деп айыптады. Георгиевский 2002 жылғы сайлауда жеңілгеннен кейін 2003 жылы партиядан кетті. Соңғы жылдары ол Ішкі Македониялық революциялық ұйымы – Халық партиясының төрағасы. Георгиевский VMRO DPMNE оңшыл партиясының негізін қалаушы. Югославияның ыдырауына байланысты соғыстар басталғанда және аймақ тәуелсіздікке қадам басқанда, Георгиевский коммунистік билік құрылымына қарсы күрестегі ең белді оппозициялық дауыстардың бірі ретінде көзге түсті және халықтың күшті қолдауын алды. Үкіметте болған кезінде (1998–2002) оның коалициясы мемлекеттік басқаруда маңызды реформаларды жүргізді, қосымша құн салығын (ҚҚС) енгізді, мемлекеттік меншікті жекешелендіруді бастады және зейнетақы жүйесі туралы заңды қабылдады. Үкімет өте жақсы қаржылық нәтижелерге қол жеткізді: шетелдік валюта резервтері шамамен екі есеге өсті және үлкен бюджеттік профицит құрылды. 2001 жылы Люксембургте Георгиевский Еуроодақ қолдауымен тұрақтандыру және қауымдастық туралы келісімге қол қойды. Оның саяси бағдары 2001 жылы этникалық албандық партизандар мен македондық қарулы күштері арасындағы қақтығыс кезінде күмәндік тудырды. Қақтығыс албан азшылығына кеңейтілген құқықтарды көздейтін Охридтік келісімге қол қоюмен аяқталды. Георгиевский қақтығысқа тікелей қатысқандығы үшін, тіпті оны жеке мүддесі үшін тудырғандығы үшін айыпталды. 2002 жылы оппозициялық партия SDSM-ге сайлауда жеңілгеннен кейін оған сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар оның саяси беделін күрт төмендетті. Ол бір кезде өзінің қаржы министрі Никола Груевскийпен идеологиялық келіспеушіліктерге байланысты өзі құрған партиядан бөлініп, VMRO NP партиясын құрды. Партия мүшелері өздерін болгарлар деп санамаса да, олар болгарларға деген құрметтерін білдіріп, елдегі саясаткерлер мен тарихшылардың македондық тарих туралы ресми мәлімдемелерін сынады. Солтүстік Македонияда Георгиевский болгаршыл зиялы ретінде танымал. 2006 жылы Георгиевский болгар ұлтын білдіріп, болгар азаматтығына өтініш берді және оған рұқсат берілді.

In his twenties he began to spread his pro Macedonian independence, anti Yugoslav and anti communist politics among Macedonians. He first entered in the Movement for All Macedonian Action and participated on the founding meeting of the party where he stated that MAAK has to be a movement for a confederation. He had also made a statute, book of rules, and an instruction of how the party is going to work. Georgievski together with Bogdanovski, Zmejkovski and few others activists had agreed to make a party for independent Macedonia. The Internal Macedonian Revolutionary Organization – Democratic Party for Macedonian National Unity was founded on 17 June 1990 and was the only political party in SR Macedonia that spoke for independence. On the first multi party elections in 1990 Georgievski with his party had won the biggest number of seats in the Macedonian Assembly. Refusing to make a coalition with the ethnic Albanian parties Georgievski had failed to make government and a non partisan government came to power. After a new constitution was adopted in November 1990 he was elected a Vice President by the Assembly of the Republic of Macedonia. Georgievski was active during the time when he was in opposition. In 1998 Georgievski won the parliamentary elections and became Prime Minister of Macedonia with a coalition government with the Democratic Alternative party and the Democratic Party of Albanians. He led the republic during the Macedonian insurgency in 2001 and later signed the Ohrid Agreement. During this period, he was accused by the opposition of implementing pro Bulgarian policies. Georgievski resigned from his party in 2003 after he lost the 2002 elections. In recent years he is the president of the Internal Macedonian Revolutionary Organization People's Party. Georgievski is the founder of the right wing party VMRO DPMNE. When the wars of Yugoslav succession started and the region was heading in for independence, Georgievski emerged as one of the strongest voices of opposition to challenge the Communist ruling structure, and succeeded in gaining strong public support. During his time in government (1998–2002), his coalition introduced strong reforms within the State administration, introduced the VAT system, started denationalisation, and adopted the pension system law. The Government managed to achieve very good financial results; foreign currency reserves were almost doubled, and a large budget surplus was also gained. In 2001, in Luxembourg, Georgievski signed the EU backed Stabilization and Association Agreement. His political agenda was nevertheless questioned during the short conflict ignited by the ethnic Albanian guerrillas and Macedonian armed forces in 2001. The conflict ended with the signing of the Ohrid Framework Agreement, which pledged greater rights for the Albanian minority. Georgievski was accused of direct involvement in the conflict, to the point of having ignited it, for personal benefits. Shortly after he lost the elections in 2002 to the opposition party SDSM, accusations of corruption followed, thus considerably lowering his political profile. He eventually broke off with the party he once founded, due to ideological incompatibility with his once Finance Minister Nikola Gruevski and founded VMRO NP. Despite the members of the party not considering themselves Bulgarians, they strongly declare their Bulgarophilia and criticize the official statements about the Macedonian history issued by the politicians and historians in the country. In North Macedonia, Georgievski has a reputation for being a Bulgarophile intellectual. In 2006 Georgievski applied for and was granted Bulgarian citizenship, declaring Bulgarian descent.

Әдеби шығармашылық

1988 жылы Георгиевский Скопьедегі Кирилл және Мефодий университетін салыстырмалы әдебиет мамандығы бойынша бітірді. Ол екі поэзия кітабының авторы ("Апокалипсис және Қала") және бір әңгімелер жинағының ("Тарихтың анатомиялық құрылысына қысқа әңгімелермен тікелей араласу"). 2007 жылдың соңында Георгиевский Болгарияда "С лице към истината" ("Шындыққа қарап") атты кітабын жариялады. Онда ол Македония Республикасындағы македондық ұлттық ерекшеліктері мен болгар тарихына қатысты өз көзқарасын білдіреді. 2012 жылдың жазында Георгиевский "Мен" атты автобиографиялық кітабын жариялады. Онда ол елдің бұрын белгісіз қалған тарихынан көптеген жаңа деректерді ашты, соның ішінде серб әріптесі Зоран Джинджичпен бірге Македония, Албания және Косово арасындағы аумақтарды алмасу мәселесін талқылағанын айтты. Кітапта 1999 жылы Ақ үйге шақырылғаны және АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Мадлен Олбрайттың Македония жерінен Сербияға шабуыл жасау үшін НАТО-ның құрлық әскерлерінен рұқсат сұрағаны расталды. Ол сондай-ақ Сербияның бұрынғы президенті Слободан Милошевичпен 15 минут сөйлескенін және Македонияның бұрынғы ішкі істер министрі Любе Бошкоскиді Гаагадағы түрмеде (Scheveningen) кездескенін жазды. Елдің қазіргі саяси жағдайына қатысты Георгиевский бүгінде "македониялықтар Балқан тарихындағы ең ірі жалғаншылар" деген қорытындыға келді. Оның сөзіне қарағанда, VMRO DPMNE партиясының қазіргі дамуы – оның жеке сәтсіздігі. Георгиевский бүгінгі таңда бұл партияның ешқандай идеологиясы жоқ, жалған партия екенін мәлімдеді.