Кіріспе

Негізгі персоналға арналған өмірді сақтандыру полисі

Негізгі тұлғаны сақтандыру, сондай-ақ кілттік сақтандыру деп аталатын бұл сақтандыру түрі, бизнес сақтандырудың маңызды бір бөлігі болып табылады. "Негізгі тұлғаны сақтандыру" деген түсінікке заңдық анықтама жоқ. Жалпы алғанда, бұл бизнеске, оның маңызды қызметкерінің қайтыс болуы немесе ұзақ мерзімге жұмыс істеуге жарамсыз болуы салдарынан туындайтын қаржылық шығындарды өтеу мақсатымен алынатын сақтандыру полисі болып есептеледі. Басқаша айтқанда, негізгі тұлғаны сақтандыру – бизнес мұрагерлігі немесе бизнес қорғау мақсатында қолданылатын стандартты өмірді сақтандыру немесе денсаулық сақтандыру полисі. Полистің мерзімі негізгі тұлғаның бизнеске пайдалы болу кезеңінен аспауы тиіс. Негізгі тұлғаны сақтандыру полисі әдетте бизнеске тиесілі болады, мақсаты – негізгі табыс көзінен айырылудан туындаған шығындарды өтеу және бизнес процесінің үздірілмей жалғасуын қамтамасыз ету. Бұл сақтандыру нақты шығындарды толық өтемейді, бірақ сақтандыру полисінде көрсетілген белгілі бір соманы төлейді. Көптеген компанияларда табыстың көп бөлігіне жауапты немесе ұйым үшін маңызды, ауыстыру қиын ерекше білімі бар негізгі қызметкерлер болады. Жұмыс беруші компания үшін білімі, жұмысы немесе жалпы үлесі ерекше құнды деп саналатын кез келген қызметкердің өміріне және денсаулығына негізгі тұлғаны сақтандыру полисін рәсімдеуге құқылы. Жұмыс беруші мұны негізгі қызметкерді жоғалтқан жағдайда туындауы мүмкін шығындарды (мысалы, уақытша жұмыскерлерді жалдау немесе жаңа қызметкерді іздеу) және зияндарды (мысалы, жаңа қызметкерлер оқытылғанша бизнес айналымын азайту) өтеу үшін жасайды.

Негізгі тұлға анықтамасы

Негізгі тұлғалар – бұл кәсіпорнының қаржылық сәттілігі үшін маңызды дағдылары, білімі, тәжірибесі немесе көшбасшылық қабілеттері бар адамдар. Осы тұлғалардың біреуіне бір нәрсе болған жағдайда, олардың жоғалтуы кәсіпорнының табыстылығына зиян келтіріп, қаржылық қиындықтарға ұшыратуы мүмкін. Негізгі тұлғаларға мысалдар: компания директорлары, сату директорлары, ақпараттық технологиялар маманы, бас директорлар және өнімді әзірлеу басшылары. Бұл тізім шектеулі емес.

Құнның берілуі

Негізгі тұлғаны сақтандыру үшін ақша сомасын анықтау, сондай-ақ компанияға оның тәуелділігін қамтамасыз ету және осы тұлғаны сақтандыру себебін қарастыру қажет. Бұл қарыз немесе инвестиция сомасын жабу үшін болуы мүмкін, немесе компания үшін осы адамның құнын есептеуге байланысты болуы мүмкін. Компанияға осы тұлғасыз жұмыс істеу үшін болатын пайданың жоғалуын, оны алмастыру құнын және жабуға болатын қарыздарды ескеру ұсынылады. Пайданың жоғалуы компанияның беделінің төмендеуі, клиенттердің жоғалтылуы немесе сатудың азаюы нәтижесінде туындауы мүмкін. Мысалы, егер маңызды сату менеджері ірі клиенттермен байланыс орнатқан болса, ол маңызды адам жоқ болған жағдайда бизнеспен жұмыс істеуді жалғастырмауы мүмкін. Бұл оларды басқа жерге көшіруіне және сату көрсеткіштерінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Бұған қоса, жаңа қызметкерді іздеуге, оқытуға және уақытша жұмысқа алуға кететін шығындар жоғары болуы мүмкін. Бұл да сақтандыру сомасын есептеу кезінде ескерілуі керек. Компанияға негізгі тұлғаның жоғалтуының салдары оларға қалай әсер ететінін қарастырып, осы тұлғаның құнын анықтау қажет.

Саясат иесі

Негізгі тұлғаларды сақтандыру полистерін бизнестің қажеттіліктеріне қарай әртүрлі тәсілдермен рәсімдеуге болады. Кәсіпорын полистің иесі болуы және өтемақы тікелей кәсіпорынға төленуі жиі кездесетін жағдай. Полистің нақты бір тарапқа немесе ұйымға тиесілі болуы талап етілмейді, сондай-ақ салық салу немесе полистің қолданысын ұзарту мақсатында, полис тікелей сақтандырылған адамға немесе басқа жеке тұлғаға тиесілі болуы және олар төлеуі мүмкін жағдайлар да болуы мүмкін.

Артықшылықтар

Негізгі тұлға қайтыс болған жағдайда компанияға туындаған шығынды өтеу үшін ақша төленеді. АҚШ-та кез келген бизнес кәсіпорны өзінің қызметкері үшін негізгі тұлғаны сақтандыруды сатып алса, Табыс салығы туралы заңның 37-бабының 1-тармағына сәйкес, полис үшін төленген сыйлықақыны бизнес шығыны ретінде есепке алуға құқылы. Салық жеңілдіктері басқа елдерде де қолданылуы мүмкін. Бұл полис, негізгі қызметкерге қызмет ішінде қосымша зейнетақы төлемі немесе тегін сыйлық ретінде берілуі мүмкін. Егер компания полис мерзімі біткенде ақша алатын болса, онда ол салық салынады. (Жақындағы өзгерістерге байланысты, негізгі тұлғаны сақтандыруда тек мерзімді жоспар ғана қолжетімді. Сондықтан, мерзімі біткенде төлем болмайды.) Салық органдарына бұл туралы алдын ала хабарлаудың қажеті жоқ. Компания LIC-тен полис бойынша несие алуға да құқылы. (Мерзімді жоспар бойынша несие алу мүмкін емес.) Жоғары жалақы алатын басшыларға бұл полис жалақыны арттыру түрінде беріліп, табыс салығын үнемдеуге мүмкіндік береді. Бұл бизнеске салық жоспарлауда үлкен көмек болады. Директорлар өздерінің жақын туыстарын индустрияның құбылмалылығынан және бизнестің басынан өткізетін әртүрлі бизнес циклдерінен де қорғай алады. Негізгі тұлғаны сақтандыру полисі бизнестің негізгі қызметкерлерін ұстап тұруға көмектеседі.

Кемшіліктер

Компания сақтандыру сыйлықақысын төлесе, кілттік тұлғаны сақтандыру полисі бойынша талап бойынша немесе мерзімі келгенде алынатын сома Табыс салығы кодексінің 10-бабының 10-D тармағына сәйкес салықтан босатылмайды, егер полис кілттік тұлғаға берілмесе және ол өзі сыйлықақы төлемесе. Егер полис қайтарылса, онда бекітілген сома кілттік тұлғаның қолында жалақы орнына алынған табыс ретінде салық салынады.

Салық салу

Негізгі тұлғаларды сақтандыру үшін төленген сыйлықақыларға және талаптан алынған қаражатқа қатысты салық салу тәртібі елдер арасында әртүрлі. АҚШ-та сыйлықақылар көбінесе салықтан шегерілмейді. 2006 жылғы Зейнетақыны қорғау туралы заңға енгізілген COLI үздік тәжірибелер ережесіне сәйкес, жұмыс берушілерге тиесілі полистер бойынша негізгі тұлғаларды сақтандырудан түскен қаражат, белгілі бір шарттар орындалмаса, салық салынады. Австралияда негізгі тұлғаларды сақтандыру полистері, егер олар бизнес кірісін қорғау мақсатында ғана пайдаланылмаса, әдетте салықтан шегерілмейді. Австралияда кіріс мақсатында пайдаланылған талап ақысы салық салынады және полистің меншік иесіне байланысты, капиталдық табысқа салық салу тудыруы мүмкін. Ұлыбританияда негізгі тұлғаларды сақтандыруға салық салудың негізгі принциптерін 1944 жылы Қаржы министрі сэр Джон Андерсон белгілеп берді. «Андерсен ережелері» мынадай:

Оның Әміршалығының Кіріс және Кеден қызметі негізгі тұлғаларды сақтандырудың «тек бизнес мақсаты үшін» жасалған жағдайда салықтық тиімділігін мойындайды. Атап айтқанда, егер компания негізгі тұлғаны сақтандыру полисін қызметкердің жоғалуынан туындаған пайданың жоғалуынан қорғау үшін жасаса, онда сыйлықақылар салық салына қоймайды. Егер негізгі қызметкердің үлесі көп болса, онда негізгі тұлғаны сақтандыру бизнестің емес, оның жеке мүддесі үшін жасалған деп қаралуы мүмкін. Бұл әсіресе полиске ауыр сырқатқа қарсы сақтандыру қосылған жағдайда қатысты. Қорыта айтқанда, негізгі тұлғаларды сақтандыру салықтық тиімді болуы мүмкін, бірақ болжамдар жасамас бұрын қаржылық кеңесшімен немесе жергілікті салық органымен кеңесу қажет.