Кіріспе
Сет Перссон (5 наурыз 1897 – 15 шілде 1960) – швед коммунистік көшбасшысы. Перссон 1897 жылғы 5 наурызда Стокгольмде дүниеге келді, бірақ жетім қалғандықтан, оны Хельсингландта туыстары тәрбиеледі. Ол мектепте жақсы оқыды, бірақ 14 жасында оқуын тастап, теміржолда жұмыс істеуге кірісті. Көп ұзамай ол Социал-демократиялық жастар лигасына қосылды. Кейіннен 1917 жылы жастар лигасы құрған Швеция Коммунистік партиясына мүше болды. 1931 жылы Адален қырғынынан кейін Перссон Сёдерхамнда 10 күндік жалпы ереуілге жетекшілік етті, оның барысында полициямен қақтығыстар болды. Келесі жылы ол Андерс Бэкстрёммен бірге (1931 жылғы Марма жұмысшылар ереуілінің жетекшісі) Сандарнедегі жұмысшылар митингісінде ереуіл бұзушыларға қарсы сөз сөйледі. Сөздер аяқталғаннан кейін жұмысшылар кемежайға қарай шеру тартты. Кенеттен полиция митингке арт жағынан шабуыл жасап, сабельдер мен түтін бомбаларын қолданды. Қырқыс соқтығысқа ұласты, полицияның оқтарынан үш наразылық білдіруші жарақат алды. Перссон митингті ұйымдастыруға қатысқаны үшін тұтқындалды, айыпталып, төрт айға мәжбүрлі еңбекке кесілді. Митингке қатысқан түрлі наразылық білдірушілерге барлығы 73 айға түрме жазасы берілді. Зеттерстрём есімді жұмысшы екі жарым жылға сотталды. Сонымен қатар Перссон теміржолдан жұмыстан босатылып, зейнетақы құқығынан айырылды. Үкімет екі рет оған кешірім жасауды ұсынды, бірақ ол бас тартты. Бостандыққа шыққаннан кейін Перссон партияның толық уақытымен жұмыс істейтін адамы болды. 1934 жылы ол Стокгольмге көшіп, партияның орталық басшылығына қабылданды. Ол партия төрағасы Свен Линдеротпен тығыз жұмыс істеді. Ол партияның «Ny Dag» басылымының жергілікті және кәсіподақ мәселелері жөніндегі редакторы болды. 1940 жылы ол Риксдагқа (шведтік парламентке) сайланды. Соғыс жылдарында ол коммунистерді жұмыс лагерлеріне (ресми түрде коммунистерді шақыратын әскери бөлімдер, бірақ іс жүзінде түрме лагерлері) қамау саясатына қарсылық білдірді. 1946 жылғы муниципалдық сайлауда, онда партия бүкіл ел бойынша дауыс берудің 11,2% -ын алды, Перссон Стокгольм муниципалдық кеңесіне сайланды. Ол парламенттен шығып, тұрғын үй мәселесі бойынша алғашқы коммунистік borgarråd болды. 1947 жылы ол тұрғын үйді бөлу бойынша муниципалдық бағдарламаны құрды. Ол қаладағы пәтерлердің жетіспеушілігін шешу үшін муниципалдық тұрғын үй кешендерін салуды қолға алды. Ол шведтік тұрғын үй саясатының пионері болды. Қалалық үкіметтегі лауазымы арқылы ол қысқа мерзімге қала полиция комитетінің төрағасы болды. 1948 жылы ол Стокгольм полициясының жаңа полиция қызметкерлерін қабылдағанда орталық антикоммунистік нұсқауларды орындамайтынын ашық мәлімдеді. 1950 жылғы сайлаудан кейін ол borgarråd лауазымын жоғалтты. Перссон партиядағы солшыл азшылықпен байланысты болды. Партиялық ішкі пікірталаста, әсіресе, биліктегі социал-демократтармен қарым-қатынас мәселелері көтерілді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, социализмге бейбіт жолмен өту мүмкін деген идея халықаралық коммунистік қозғалыста кеңінен тарады. Швецияда бұл тұжырымның бастауы 1944 жылға дейін жетеді. Швеция Коммунистік партиясында социал-демократтармен одақ құруға және парламенттік күреске көбірек мән беруге бейімділік пайда болды. Линдерот социал-демократтармен «бірлескен фронт» идеясын ұсынды және социал-демократтарды мемлекеттік билікпен теңестіру қателік болды деп мәлімдеді. Партия бұрынғы бағыттан гөрі азырақ қақтығысты жаңа кәсіподақ саясатын қабылдады. Перссон мен Нильс Холмберг жаңа дамудың сыншыларының ядросын құрады. 1952 жылы Ямтланд пен Кристианстадта өткен парламенттік сайлауда партия социал-демократтардың сайлауда жеңіліс таба алмауы үшін өз тізімдерін кері тартып алуға шешім қабылдады. Партия басшылығы коммунистердің «Риксдагта жұмысшы көпшілігін қамтамасыз ету» үшін күш салуы керек деп мәлімдеді. Сонымен қатар, екі округ сайлау округтері болғандықтан, коммунистердің депутаттыққа үміткерлерінің сайлануының ықтималдығы төмен болды. Алайда Перссон мен оның айналасындағы адамдар жаңа бағытты социал-демократтарға бағыну деп қарады. Тағы бір мәселе жастар лигасына қатысты. Партия Финляндия сияқты елдердегі жағдайларды ескере отырып, жастардың кең ауқымды қозғалысын құруға бастама көтерді. 1952 жылы «Демократиялық жастар» (Demokratisk Ungdom) кең жастар қозғалысы ретінде құрылды, ол қазіргі Швеция Коммунистік жастар лигасына параллель болды. Перссон және оның серіктестері мұны жастар қозғалысының саяси сипатын суландыру деп қарады. Маңызды символдық мәселе партияның социал-демократтармен бірлескен мамыр айы митингілерін өткізу туралы шешімі болды. Тағы бір мәселе партияның «жұмысшы баспасөзіне» қаржылық көмек көрсету туралы шешімі болды, ол негізінен социал-демократтардың қолында болды. Пікір таласы 1953 жылғы партия съезінде өршіп келді. Перссон өзінің сын-ескертпелерін, әсіресе жаңа партия төрағасы Хильдинг Хагбергке қатысты, оны оппортунист деп атады. Перссон өз кезегінде эгоист, партияны бөліп, зиян келтіруге ниетті деп айыпталды. Кнут Сенандер және тіпті бұрынғы жауынгер Холмберг Перссонға саяси бағдарламаның жетіспеушілігі мен партияға қарсы әрекеттері үшін жауапкершілік тарту керектігін айтты. Сенандер мен Холмберг партияның солшыл бөлігінің өкілдері саналды, бірақ осы оқиғада партиялық бағытты қорғаушылардың ең белсендісі болды. Партия жетекшісінің бағытын сынаған Перссонның пікірін толыққанды бөлісетінін айтқан бірнеше делегаттар ғана болды. Пікір таласының эмоционалды аяқталуында Перссон съезге сөз сөйлеп, партиядан кетіп қалатынын мәлімдеді. Партиядан кеткеннен кейін Перссон партия тарапынан көп сынға ұшырады. Бұл сын партиялық баспасөзде жарияланды. Алайда Перссон бастапқыда партиядан кеткені туралы коммунистік емес баспасөзге ешқандай түсіндірме бермейтініне уәде берді. 1954 жылдың қаңтарында партия оны социал-демократиялық баспасөзге хабарласқандығы үшін айыптады. Оған тағы да бірнеше айыптаулар тағылды, әсіресе borgarråd зейнетақысымен өмір сүргені үшін. Осы айыптаулардан кейін Перссон 1953 жылғы съездің өту барысы туралы ашық түрде сөйледі. Сонымен қатар партия ішінде тазарту науқаны жүргізілді. Перссонға көңіл білдіретін адамдар партиядан қуылды. Перссон өзінің жақтастарын құпия «марксистік үйірмелерге» біріктірді, олардың кейбіреулері партия мүшелері болды. 1956 жылы ол жаңа партия құрды – Швеция Коммунистік жұмысшылар лигасы (Sveriges Kommunistiska Arbetarförbund). Жаңа партия «Revolt» басылымын шығарды. Алайда SKA ешқандай маңызға ие болмады. Ең көп дегенде, оның шамамен 100 мүшесі болды. Перссон 1950 жылдары коммунистік қозғалыстағы ең қатал фракцияның жетекшісі болғанына қарамастан, социалистік блок елдеріндегі адам құқықтарының жағдайына алғашқылардың бірі болып ашық сынай бастады. Сет Перссон 1960 жылдың 15 шілдесінде қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін SKA жойылды. 1970 жылдары құрылған Марксистік-Лениндік Күрес лигасы (MLK) өз кітап дүкендерін Перссонның есімімен атады. Сет Перссонның кітап дүкендері Стокгольм, Гётеборг, Тролльхеттан, Сундсвалл және Кируна қалаларында ашылды. Сет Перссонның мұрасын жалғастыруды мақсат тұтқан тағы бір топ – Швеция Коммунистік партиясы (KPS) болды.