Кіріспе

Ancylostoma тұқымдасына жататын аскаридалар түрі – құрт.

Ancylostoma duodenale – Ancylostoma тұқымдасына жататын аскаридалар түрі. Бұл паразиттік нематода құрт, көбінесе "Ескі әлемнің ілмек құрты" деп аталады. Ол адамдар, мысықтар және иттер сияқты жандардың жіңішке ішегінде тіршілік етеді, онда олар жұптасып, жетіледі. Ancylostoma duodenale және Necator americanus – адамдарда кездесетін екі ілмек құрт түрі, олар әдетте ілмек құрт инфекциясының себептері ретінде бірге талқыланады. Олар екі жынысты. Ancylostoma duodenale бүкіл әлемде кең таралған, соның ішінде Оңтүстік Еуропа, Солтүстік Африка, Үндістан, Қытай, Оңтүстік-Шығыс Азия, АҚШ-тың кейбір аймақтары, Кариб аймағы және Оңтүстік Америкада көптеп кездеседі.

Сипаттамалары

А. duodenale – кішкентай, цилиндр тәрізді құрт, сұрғылт ақ түсті. Оның ауыз қуысының алдыңғы жиегінде екі қарындық пластинасы бар. Олардың әрқайсысының негіздері біріккен екі ірі тісі бар. Ауыз қуысының ішкі бөлігінде кішкентай тістердің жұбы табылады. Еркектердің ұзындығы 8–11 мм, артқы жағында жұбысу қапшығы бар. Мешіктердің ұзындығы 10–13 мм, жыныс тесігі артқы жағында орналасқан; мешіктер күніне 10 000–30 000 жұмыртқа туады. А. duodenale мешігінің орташа өмір сүру мерзімі бір жылды құрайды.

Өмір циклі

Филариялық "жұқпалы" дернәсілдер зақымдалмаған теріге, көбінесе аяқ арқылы енгеннен кейін, қан айналымына өтеді. Содан кейін ол өкпеге жеткізіліп, альвеолаларды бұзып, бронхтар мен трахеяға көтеріледі, одан кейін жөтелмен шығарылып, кіші ішекке жұтылады, онда жетіледі. Дернәсілдер кейіннен кіші ішекте (негізінен жегунумда) ересек құрттарға айналады, онда олар тоқпаншаларға жабысып, аналық құрттар күніне 25000 жұмыртқа салады. Жұмыртқалар нәжіспен бірге шығарылып, топыраққа түседі; жылы, ылғалды топыраққа түскен кезде жұмыртқада дернәсіл тез дамиды және 1-2 күннен кейін жарылады. Бұл рабдитиформды дернәсіл топырақта екі рет түлеуден өтіп, 5-10 күн ішінде теріге енетін үшінші сатыдағы жұқпалы дернәсілге айналады. Жұқпалы рабдитиформды дернәсілдер топырақтағы дірілдерді, жылуды немесе көмірқышқыл газын сезіне алады және кілшелерге ұқсас дендриттік процестерді пайдаланады. Олар осы процестерді термосенсорлық, химиосенсорлық және механосенсорлық рецепторлар ретінде пайдаланып, жұқпалу үшін иесіне қарай қозғалады.

Инфекция

Жеңіл жұқпалы ауру ішек ауруына, тәбет жоғалуына және топырақ жеуге (геофагияға) әкеледі. Ауыр жұқпа қатты ақуыз тапшылығына немесе темір тапшылығы анемиясына алып келеді. Ақуыз тапшылығы құрғақ теріге, ісінуге және іштің ісінуіне (жамбасқа) себеп болуы мүмкін, ал темір тапшылығы анемиясы зияндылыққа және жүрек жеткіліксіздігіне әкелуі мүмкін. Жүкті әйелдерде бұл паразит ұрыққа жұғуы мүмкін және төмен салмақ, аналық анемия және нәресте өлімі сияқты асқынуларды тудыруы мүмкін. *Ancylostoma duodenale* және *Necator americanus* жұмыртқаларын ажырату мүмкін емес. Личинкаларды нәжіс үлгілерінде бір тәулік немесе одан да көп уақыт бөлме температурасында қалдырмаса таба алмайсыз. Білім беру, санитарлық жағдайды жақсарту және адам нәжісін дұрыс жою маңызды. Жұқпаның таралуын азайту үшін эндемикалық аймақтарда аяқ киім кию де пайдалы. *Ancylostoma duodenale*-ді альбендазол, мебендазол және бензимидазолдармен емдеуге болады. Пирантел памоат – балама препарат. Анемияның ауыр жағдайларында қан құю қажет болуы мүмкін.