Кіріспе

Америкалық сәулетші

Уильям Генри Гриффит Томас (2 қаңтар 1861 – 2 маусым 1924) – Англия мен Уэльстің шекаралық аймағынан шыққан англикан дін қызметкері және ғалым. Ол теолог Алистер Макграт тарапынан ғылым мен дін арасындағы тартысқа қатысты пікір таласта есілген.

Өмір және жұмыс

Гриффит Томас Англияның Шропшир графтығындағы Озвестри қаласында Уэльс отбасында дүниеге келген. Бас тіркелімнің некелік жазбасына сәйкес, оның анасы (Энн Найтингейл Гриффит) Освестридегі хирург Уильям Гриффиттің қызы болған. Ол 1860 жылдың 30 тамызында Уильям Томаске үйленген. Уильям Томас – мата сатушы, шаруа Томас Томасқа ұл болған. 1861 жылғы санақ бойынша, миссис Томас жесір болып, Озвестриде ата-анасы және нәресте ұлымен бірге тұрған. Ол 1864 жылы Джозеф Чарльзге екінші рет тұрмысқа шықты. 1871 жылғы санақта отбасы Шропширдің Шрусбери қаласында тұрған. 1881 жылғы санақ мәліметтері бойынша Гриффит Томас Лондонда тұрған. 20 жасында ол әкесінің інісі Уильям Чарльздың жұмысында, сағат дискілерін жасаушы болып жұмыс істеген. 1882 жылдан 1885 жылға дейін ол Лондон Король колледжінің студенті болды, онда ол Король колледжінің мүшелігін алды, содан кейін Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне оқуға түсті. Бірнеше пасторлық қызметтерден өзге, ол бірнеше жыл Оксфордтағы Уиклиф Холлда (1905–1910) және кейін Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласындағы Уиклиф колледжінде (1910–1919) директор болып оқытты. Ол Льюис Сперри Чейфермен бірге Далас теологиялық семинариясын құрды. Ол бірнеше кітаптың авторы, соның ішінде Англикандық шіркеудің 39 қағидасына негізделген жүйелі теологиялық мәтін «Теология қағидалары». Теологиялық тұрғыдан консервативті Гриффит Томас – англикан және ертедегі диспенсационалист болған. Оксфордта оқып жүргенде ол «Черчмен» теологиялық журналын басқарды. Диспенсационализм және жеңіске жетуші христиандық өмірде танымал автор және лектор атанған ол өмірінің соңғы бес жылын консервативті жиналыстарда жазуға және сөйлеуге арнады. 1920 жылы жазда Томас Чарлз Г. Трумбуллмен бірге Жапония мен Қытайға сапар шекті. 1920 жылы Қытайдан АҚШ-қа оралғаннан кейін ол «Қытайдағы модернизм» деген танымал сөйлеуінде Қытай миссионерлері арасындағы модернистік тенденцияны сынады. Бұл сөйлеу 1921 жылдың қаңтарында Филадельфиядағы Пресвитериандық әлеуметтік одағында оқылды және Солтүстік Америкадағы шіркеулер мен миссионерлік кеңестер арасында қызу пікірталас тудырды. Томас Қытайдағы Киелі кітап қоғамын құруға тікелей жауапты деп айыпталды. Ол: «Мен Киелі кітап қоғамын құруға ешқандай қатысым жоқ, тек менің сөйлеуім оны құруға себеп болды» деді. Томас жеке бастама көтеріп, Қытайдағы Киелі кітап қоғамын құрғандығына ешқандай дәлел жоқ, бірақ оның жазғы миссионерлер семинарында Қытайдағы сөздері консерваторлардың модернизмге деген жағымсыз көзқарасын күшейтіп, оларды белсенді әрекет етуге итермеледі.

Мұра

Жақында Гриффит Томас қазіргі ғылым мен дін арасындағы тартыста теолог Алистер Макграттың ғалым Ричард Доукинспен діни сенімнің дәлелдерге негізделгені туралы пікірталасында сілтеме жасалды. Макграттың сөзінше, наным өсиеттің келісімімен бекітіледі, осылайша наным мен сенім мінез-құлқында білінеді. Гриффит Томастың Киелі кітапқа қатысты "дәлел" және "сенімділік" туралы көзқарасын "Біздің Киелі кітабымызды қалай алдық және неліктен оны Құдайдың сөзі деп санаймыз" атты кітабынан табуға болады.