Кіріспе

Израильдік дәлдікпен басқарылатын бомба жиынтығы

"SPICE" ("Ақылды, дәл соққы, тиімді") – Израильде жасалған, EO/GPS басқару жиынтығы, ол әуеден тасталатын басқарылмайтын бомбаларды дәлдікпен басқарылатын бомбаларға түрлендіруге қолданылады. Бұл жиынтықтағы басқару жүйесі "Popeye" (AGM 142 Have Nap) жер-әуе зымыранында қолданылатын сәйкес жүйенің туындысы болып табылады. "Spice" басқарылатын бомбалар отбасы – Израильдің Rafael Advanced Defense Systems компаниясының өнімі. Ол 2003 жылы Израиль әуе күштерінің F-16 эскадрильяларында алғашқы операциялық мүмкіндікке ие болды.

Дизайн

"Spice" басқарылатын бомбасында GBU-15 сияқты көптеген электрооптикалық басқарылатын бомбаларда кездеспейтін технология бар. Ол спутниктік навигацияның мүмкіндіктерін, жасырын және маскировкаланған нысаналарды жоюға, бірнеше нысанаға қатысты "түсіріп тастап, ұмыту" опциясын ұсынуға және кез келген ауа райы мен жарық жағдайында жұмыс істеуге мүмкіндік береді, сонымен қатар электрооптикалық навигацияның артықшылықтарын, атап айтқанда, жоғары дәлдік үшін "адамдық бақылауда" басқару мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Бұл туралы Үндістан үкіметі жасаған мәлімдемені халықаралық дереккөздер растамады. 2021 жылғы Израиль-Палестина қақтығысы кезінде Израиль әуе күштері Газадағы Әл-Шарук мұнарасына қарсы "Spice" бомбаларын қолданды. Нәтижесінде екі тұрғын үй қирап, 6 палестиналық және бір сириялық азамат қаза тапты.

Операция

Spice жиынтығымен жабдықталған бағытталмайтын бомбада оның мүмкін нысаналарының 100-ге дейін суреті сақталуы мүмкін. Бомба содан кейін шабуылға шығатын ұшаққа орналастырылады. Бомба бекітілген пилонға ұшақтың пилот кабинасы мен бомба арасында деректер байланысы орнатылған. Ұшақ әуеде ұшып, нысанаға жақындағанда, қару-жарақ жүйесі офицері (WSO – F-15E Strike Eagle немесе F-16I Sufa сияқты екі орынды ұшақта отыратын) немесе ұшқыш (бір орынды ұшақта) пилот кабинасындағы теледидар/инфрақызыл (IR) дисплейін пайдаланып, бомба жіберген суретті көре алады. Алдын ала бағдарламаланған нысананы таңдағаннан кейін немесе бомбаға нысананың суретін немесе географиялық координаттарын бергеннен кейін, бомба бағытталған траекторияға жіберуге дайын болады. Бомба шығарылғаннан кейін, ол нысананы іздеп, анықтап, оған басқаруды бастайды. Бұл бірнеше тәсілмен жүзеге асырылуы мүмкін:

Біріншіден, төмен жарық жағдайында суреттерді сәйкестендіру үшін таза CCD немесе IR қолданылады. Бағыт-бағдар бөлімі алгоритмдерді пайдаланып, жадындағы нысана суретін іздеу құрылғысы ұсынған суретпен салыстырып, іздеу құрылғысының көру аймағының (FOV) ортасын қажетті суретпен сәйкестендіреді. Бұл DSMAC деп аталатын бағыт-бағдар әдісі. Екіншіден, егер CCD/IR іздеу құрылғысы кез келген себеппен нысананы анықтай алмаса, мысалы, көруге кедергі келтіретін факторлар болса, бомба автоматты түрде GPS/INS бағыттамасына ауыса алады. Бұл бомба белгілі географиялық координатадағы нысананың биіктігіне жетуге тырысады дегенді білдіреді. Бомба GPS спутниктерінен немесе бомбаның өзіндегі инерциялық навигациялық жүйеден ағымдағы орналасуы туралы деректерді алады. Бұл жүйе пилон арқылы ұшақтың координаттарын бомбаға түсіруден бір секунд бұрын жіберіп алады және түсіру уақытынан бастап координаттарды есептей алады. Үшіншіден, қолмен басқару опциясы бар, онда WSO іздеу құрылғысының көрінісін көру үшін артқы орындықтағы теледидар дисплейіне қарайды. Оған RF командалық бағыттамасы арқылы деректер жіберіледі және нысанаға басқару үшін артқы орындықтағы рульді пайдаланады. Шебер WSO-ның «сезімтал қолы» болғанда, бұл бағыттау әдісі қазіргі уақытта әуеден түсірілген қару-жарақ үшін ең дәл әдіс болып саналады және өлшенетін қателікке ие емес. Оның басты кемшілігі – бір уақытта тек бір бомбаны басқаруға болады.

Нұсқалар

Spice 1000. 450 кг (1000 фунт) салмақтағы жарылғыш бас бөліктерге арналған қосымша жиынтық, мысалы MK 83, MPR1000, BLU 110, RAP 1000 және басқалары. Қару JSOW және SDB сияқты кеңейтілетін қанаттарымен жабдықталған, бұл оның ұшу қашықтығын 100 км-ге дейін арттырады және жеңіл истребительдерге интеграциялауды жеңілдетеді. Spice 2000. 900 кг (2000 фунт) салмақтағы жарылғыш бас бөліктерге арналған қосымша жиынтық, мысалы MK 84, BLU 109, RAP 2000 және басқалары. Бұл бомбалар Пәкістанның Балакот аймағындағы әуе шабуылы кезінде Әскери-әуе күштерінің Mirage 2000 ұшағымен қолданылған. Spice 250. Spice 250 ER ұшу қашықтығы бар, толыққанды жүйе ретінде жасалған, қосымша жиынтық емес, жолданбалы бомба. Бұл жаңа нұсқада микротурбиналық қозғалтқыш және ішкі JP 8/10 отын бакі бар, ол ұшу қашықтығын арттырады.