Кіріспе

2005 жылы американдық заң ұсынылды. АҚШ-тың Отбасылық Ойын-Сауық Қорғау Актісі (FEPA) – сенатор Хиллари Клинтонның (D NY) ұсынған, ал сенаторлар Джо Либерманның (D CT), Тим Джонсонның (D SD) және Эван Байхтың (D IN) 29 қарашада 2005 жылы қолдаған сәтсіз заң жобасы болды. Бұл заң жобасы балаларды тиісті емес мазмұннан қорғау мақсатында бейне ойындарға қатысты Entertainment Software Rating Board (ESRB) рейтингілеу жүйесін федералдық деңгейде міндетті етуді көздеген. FEPA бойынша, кәмелетке толмағандарға «Жетілгендерге арналған» немесе «Тек ересектерге» рейтингісі бар бейне ойынды бірінші рет сату үшін 1000 АҚШ доллары немесе 100 сағат қоғамдық жұмыс істеу, ал келесі әрекеттер үшін 5000 АҚШ доллары немесе 500 сағат қоғамдық жұмыс істеу жазасы қарастырылған. Заң жобасында сондай-ақ, ESRB ойындарды дұрыс бағалайтынын анықтау үшін FTC-нің ESRB-ді тексеруі де талап етілді. Калифорния, Мичиган және Иллинойс сияқты АҚШ-тың кейбір штаттарында ұқсас заң жобалары қабылданған, бірақ «Браун против. Ойын-сауық саудагерлері Ассоциациясы», 564 U. S. 08–1448 (2011) ісінде конституцияға қайшы деп танылды. Бұл заң жобасы заңға айналмады; ол Сенаттың Сауда, ғылым және көлік комитетіне жіберілді және 109-шы Конгресс аяқталғаннан кейін одан әрі қарастырылмады.

I. Кәмелетке толмағандарға тек қана ересектерге арналған және ересектерге арналған видеоойындарды сатуға тыйым салу

Бұл заң жобасының негізгі ережесі – он жеті жасқа толмаған адамдарға арналған "Ересектерге арналған", "Тек ересектерге" немесе "Рейтингі белгіленбеген" ойындарды сатуға немесе жалға беруге тыйым салу болып табылады. Дүкен басшылары алғашқы рет бұзушылық жасаған жағдайда 1000 доллар айып төлеуге немесе 100 сағат қоғамдық жұмыс істеуге міндетті болады; ал келесі кез келген бұзушылық үшін 5000 доллар айып немесе 500 сағат қоғамдық жұмыс істеу көзделеді. Бұл шара ойын-сауық бағдарламалық қамтамасыз етуді бағалау жөніндегі кеңес (ESRB) жүйесін адал түрде қолдануға тырысатын саудагерлерді жазалау мақсатын көздемейді. Сондықтан, саудагерлер жарамды деп санайтын куәлікті көрсетсе немесе ESRB жүйесін көрсету және оны сақтау үшін қалыптасқан жүйе болса, олар өздерін қорғауға құқылы. Ұқсас тыйымдар соңғы бірнеше айда Калифорния, Мичиган және Иллинойс штаттарында заң күшіне енгенімен, кейіннен күштен шығарылды.

II. Рейтингтер жүйесінің жылдық талдауы

Заң жобасы ойынның кәмелетке толмағандарға сай болуын бағалауды видеоойындар индустриясының жалғастыруына байланысты болғандықтан, бұл заң жобасында ойын рейтингтерінің жыл сайынғы тәуелсіз талдауы қажет. Бұл талдау ESRB рейтингтік жүйесінің әрбір ойынның мазмұнын дәл бейнелейтініне және рейтингтік жүйенің уақыт өте келе маңызды өзгерістерге ұшырамауына көмектеседі.

III. Федералды сауда комиссиясына (FTC) жалған рейтингтерді тексеруге арналған өкілеттік

Бұл заң жобасының бастауы Grand Theft Auto: San Andreas ойынының жасаушыларының, ашылып, көпшілікке қолжетімді болған еншілес код арқылы, ойынның «Ересектерге арналған» рейтингіне қайшы келетін жыныстық сипаттағы мазмұнды (әдетте «Ыстық кофе» моды деп аталады) қосып жібергенін анықтау болды. Бұл заң жобасы Федералді сауда комиссиясынан (FTC) GTA: San Andreas жағдайы кең таралған мәселе екенін анықтау үшін тергеу жүргізуді талап етеді. Сондай-ақ, Комиссия мұндай кең таралған мәселе бар деп шешсе, тиісті шаралар қабылдауы тиіс деген Конгрестің пікірін де қамтиды.

IV. Шағымдарды тіркеу жөніндегі өкілеттік

Бұл заң тұтынушылардың қорғаныш бюросын (BCP) тұтынушылардың шағымдану мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндеттейді, егер олар мазмұнды бұрмалаушы немесе адастыратын деп тапса, сондай-ақ BCP-ден Конгресске мұндай шағымдардың саны туралы есеп беруді талап етеді.

V. Бөлшек саудадағы жыл сайынғы аудит

Бұл заң жобасы FTC-ге сауда орындарында жыл сайынғы, кездейсоқ тексерулер жүргізуге құқық береді – бұл кейде «жасырын сатып алушы» сауалнамасы деп те аталады. Мұндай тексерулердің мақсаты – жастардың 18+ және тек ересектерге арналған бейне ойындарын қаншалықты оңай сатып ала алатынын анықтау және осы туралы Конгреске есеп беру болып табылады.