Кіріспе

1965 жылы Пол Моррисси мен Энди Уорхол түсірген фильм, Энди Уорхол фильмі.

«Челси қыздары» – 1966 жылғы американдық тәжірибелік андеграунд фильмі, режиссерлері Энди Уорхол мен Пол Моррисси. Бұл фильм Уорхолдың авангардтық көркем фильмдердің (толық метражды және қысқа) ұзақ тізімінен кейінгі алғашқы үлкен коммерциялық жетістігі болды. Ол Нью-Йорктегі «Челси» қонақ үйінде және басқа да жерлерде түсірілді, онда тұратын жас әйелдердің өмірін көрсетеді және Уорхолдың көптеген «супержұлдыздары» ойнайды. Фильм екіге бөлінген экранда көрсетіледі, әр көрініске сәйкес келетін әртүрлі саундтректермен, сондай-ақ қара-ақ және түсті түсіру арқылы алмасады. Бастапқы нұсқасы үш сағаттан асады. Бұл фильм 1967 жылы Никоның «Chelsea Girl» атты тұңғыш альбомына шабыт берді, онда қонақ үй мен оның тұрғындары туралы жазылған «Chelsea Girls» атты баллада бар. Плакаттағы қыз – 16 жастағы Клэр Шенстон, кейіннен Фрэнсис Бэконның ықпалымен суретші болған. Өзінің шығармашылығы мен эротизмімен плакат фильмнің сезімтал мәнін жақсы көрсетеді және оны графикалық суретші Алан Олдридж Лондонға шығару үшін жасаған. Уорхол дизайнға өте риза болды және «фильм плакаттай жақсы болғанын қаладым» деген пікірін білдірді. Плакат 1984 жылы Felt тобының «The Splendour of Fear» альбомының обложкасы ретінде пайдаланылды.

Өндіріс

Сценарист Рональд Тэвелдің айтуынша, Уорхол фильм идеясын алғаш рет 1966 жылдың жазында Уорхолдың сүйікті түнгі клубы Макс Канзас-Ситидің артқы бөлмесінде айтқан. Рик Бернстің «Энди Уорхол» атты деректі фильмінде Тавел, Уорхолдың салфетка алып, ортасына сызық тартып, сызықтың екі жағына «А» және «Қ» деп жазғанын еске алды; содан кейін ол оны Тавелге көрсетіп, «Мен ұзақ фильм жасағым келеді, бір жағы қара, екінші жағы ақ» деп түсіндірді. Уорхол фильмнің визуальдық тұжырымына, сондай-ақ көрсетілетін сахналардың мазмұнына сілтеме жасады. Фильм 1966 жылдың жазы мен күзінің басында Челси қонақүйінің әртүрлі бөлмелерінде және алаңдарында түсірілді, бірақ фильм атауына қарамастан, сол кезде онда тек ақын Рене Рикард тұрды. Түсіру жұмыстары Уорхолдың «Фабрика» студиясында да өтті. Фильмде Уорхолдың көптеген белгілі достары болды, олардың ішінде Нико, Бригид Берлин, Джерард Маланга, Мэри Вороновты «Ханой Ханна» рөлінде, Ингрид Суперстар, Интернационал Велвет және Эрик Эмерсон бар еді. Бернстің деректі фильмінде Уорхол мен оның серіктері аптасына шамамен 33 минуттық бір бөлімді аяқтаған. Басты түсірілім аяқталғаннан кейін Уорхол және режиссер Пол Моррисси түсірген 12 ең әсерлі эпизодты таңдап, оларды қатар қойып, контрастты кескіндер мен әртүрлі мазмұнның (өмірдің «ақ» немесе жарық және әдемі жақтары, «қара» немесе қараңғы, алаңдатар жақтарымен) визуальдық үйлесімдігін жасады. Нәтижесінде 6,5 сағаттық экран уақыты 3 сағат 15 минутқа дейін қысқартылды. Дегенмен, Уорхолдың фильм туралы ойынша, ол қалыпты фильмнен өзгеше болар еді, себебі екі проектор көру барысында толық синхрондылыққа жете алмайды; сондықтан, жеке эпизодтардың қай уақытта көрсетілетіні туралы нақты нұсқауларға қарамастан, фильмнің әр көрсетілімі өте ерекше тәжірибе болар еді. Бірнеше эпизодтар культты мәртебеге ие болды, ең танымалдары – авангардты актер және ақын Роберт Оливоның, немесе ол өзін «Ондін» деп атаған, қатысқан «Папа» эпизоды, сондай-ақ Мэри Вороновты бейнелейтін «Ханой Ханна» эпизоды, фильмнің екі бөлігін Тэвел арнайы жазған. Айта кететін бір жайт, Уорхолдың ең танымал супержұлдызы Эди Седжвиктің қатысқан эпизоды жоқ, Морриссидің сөзіне сүйенсек, Уорхол Седжвик талап еткен соң соңғы фильмнен алып тастаған, ол фильм түсірілген кезде Боб Диланның менеджері Альберт Гроссманмен келісімшарт жасасқан. Седжвиктің түсірілген материалы Уорхолдың «Түскі аспан» фильмінде қолданылды.

Сыни қабылдау

Фильм Уорхолдың фильмдерінің ішінде ең көп коммерциялық табысқа жеткенімен, оған реакциялар әртүрлі болды. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 10 сыншының пікірі негізінде 50% мақұлдау рейтингісі берілді. Ұлыбританияда 1967 жылы Британдық кино классификациялық кеңесі фильмді кинотеатрларда көрсетуге рұқсат бермеді. Роджер Эберт 1967 жылдың маусымында фильмді қарап шығып, оған төрт жұлдыздың біреуін ғана берді. Ол шолуында былай деді: "Бізде 3,5 сағаттық бөлінген экрандағы импровизация бар, ол нашар түсірілген, жақсы өңделмеген, тамақтың иісін жасыру үшін чили соусы сияқты бұзылыстар мен сенсацияларды қолданады. Уорхолдың айтары жоқ және оны қалай айтуға болатыны да белгісіз. Ол жай ғана фильмдер жасағысы келеді, және оны істейді: сағаттап, сағаттап." Variety басылымы фильмді "Энди Уорхолдың достарымен өткізген үш жарым сағаттық мағынасыз, азапты шаршатарлық уақыт" деп сипаттады. Кеннет Бейкер Сан-Франциско Хроникасы 2002 жылы Сан-Франциско аймағында көрсетілгеніне орай фильмді қарап шығып, оған оң баға берді: "Камераның тираниясы – «Челси қыздары» жазған және енгізген қанау. 1966 жылдан бері экранда және одан тыс көргенімізге қарамастан, оның әлі де радикалды көрінуі таң қалдырмайды." Джонатан Розенбаум да фильмге оң баға беріп, "нәтижелері көбінесе таңғажайып; бір уақытта екі фильмнің суретін қою көрерменге неге назар аудару керектігі және осы ерекше сумас орындаушылар туралы не ойлау керектігі туралы ерекше еркіндік береді" деді. 2006 жылдың желтоқсанында TV Guide фильмге төрт жұлдыз берді, оны "таң қалдыратын, ойландыратын және көңілді" деп атады және "1960 жылдардағы мәдени құжат ретінде маңызы фильм ретіндегі кез келген ішкі құндылығынан асып түседі" деді.

Үй медиасы

"Челси қыздары" фильмі көбінесе үй бейнежазбасы түрінде қолжетімді емес. Фильм Энди Уорхол қорына тиесілі, және ол Уорхолдың басқа фильмдерімен бірге (кейін DVD-де жарық көрген бірнеше "Экрандық сынақтардан" басқа) Америка Құрама Штаттарында үйге арналған бейнежазба ретінде ешқашан шығарылмаған. Дегенмен, Еуропада Уорхолдың бірнеше фильмі DVD форматында жарық көрді, соның ішінде Италияда біраз уақыт бойы қолжетімді болған "Челси қыздары" фильмінің қысқа мерзімді DVD нұсқасы да бар. Бұл итальяндық DVD нұсқасы, фильмнің жалғыз ресми үй бейнежазбасы болып табылады және 2003 жылдың 16 қыркүйегінде жарық көрді.

Музейлердегі көрсетілімдер

Фильмді жеке сатып алуға болмайды, бірақ ол көбінесе өнер мұражайларында көрсетіледі. Ол қазіргі заманғы өнер мұражайында (фильмнің сирек түсқағаздары сақталған) және Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы Энди Уорхол мұражайында көрсетілген. Фильм 2002 жылдың сәуірінде Сан-Францискодағы Кастро театрында шамамен 20 жылдан бері алғаш рет көрсетілді. 2010 жылы Сиэтл өнер мұражайында, ал 2011 жылы Солтүстік Каролина штатының Чапел-Хилл қаласындағы Варсити театрында, Джорджия штатының Атланта қаласындағы Жоғары өнер мұражайында көрсетілімдер өтті. 2016 жылы Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы Блок өнер мұражайында да көрсетілді. Фильмнің толық 3 жарым сағаттық нұсқасы 2021 жылдың 19 қарашасынан 2022 жылдың 19 маусымына дейін Бруклин мұражайында Энди Уорхол: Аян көрмесінің бөлігі ретінде, арнайы салынған театрда көрсетілді.