Кіріспе

Дехрадун ауданы – Солтүстік Үндістандағы Уттаракханд штатының бір бөлігі болып табылатын Гарвал аймағында орналасқан. Аудан орталығы – Дехрадун қаласы, ол 2000 жылы штаты құрылғаннан бері Уттаракхандтың уақытша астанасы қызметін атқарып келеді. Аудан құрамында 6 теңгеріс ауданы, 6 ауылдық даму блогы, 17 қала және 764 елді мекен, сондай-ақ 18 қоныстанбаған ауыл бар. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, ол Уттаракханд штатындағы (барлығы 13 ауданның ішінде) Харидвардан кейін халық саны бойынша екінші орында тұрады. Дехрадун ауданында Ришикеш, Муссоури, Ландур және Чакрата сияқты маңызды қалалар да бар. Аудан шығысында Ганг өзенінен бастап батыста Ямуна өзеніне дейін, оңтүстікте және оңтүстік-шығыста Терай және Шивалик тауларынан солтүстік-батыста Ұлы Гималайға дейін созылып жатыр. Британдық үстемдік кезінде ауданның ресми атауы Дехра-Дун болған. 1842 жылы Дун Сахаранпур ауданына қосылып, ауданның коллекторына бағынышты лауазымды тұлғаның басқаруына берілді, бірақ 1871 жылдан бері дербес аудан ретінде басқарылуда. Дехрадун ел астанасы Делиден 230 км қашықтықта орналасқан. Мұнда Ұлттық мұнай және газ корпорациясы, Үндістан геологиялық қызметі, сондай-ақ Дун университеті, Уттаракханд техникалық институты, Үндістан мұнай институты, Уттарханчал университеті, Орман зерттеу институты, Үндістанның жабайы табиғат институты, Ұлттық Үндістан әскери колледжі және Үндістан әскери академиясы сияқты көптеген білім беру орталықтары орналасқан. Басмати күріші, шай және личи бақтары – аймақтағы маңызды ауыл шаруашылығы дақылдарының бірі. Аймақ 1814-16 жылдардағы Гуркха соғысының нәтижесінде Техри Гархвал махаражасынан соғыс олжасы ретінде тартылып алынып, әкімшілік тұрғысынан оңтүстікте орналасқан Сахаранпур ауданына қосылды, ол бұрыннан-ақ британдықтардың бақылауында болған.

Тарих

Дехрадунға түрлі Пурандық әңгімелер мен мәдениеттер кіреді. Рамаянада айтылғандай, Ланка патшасы Раванды жеңгеннен кейін Рама Раббысы Лакшманмен бірге осы аймаққа келген. Бұл аймақ сондай-ақ Махабхараттағы Кауравалар мен Пандалардың гуруы Дроначарьямен байланысты. Ришикеш аймағы Сканда Пуранада Вишну Раббысының Маду-Кайтабха асураларын және ришилерді мазалаған олардың серіктерін өлтіргеннен кейін ришилерге (ақымдарға) бергені айтылады. Рамаяна мен Махабхаратта еске алынған аймақтарда және оның төңірегінде ежелгі храмдар, мүсіндер және археологиялық қалдықтар табылды. Бұл қалдықтардың шамамен 2000 жылдық тарихы бар. Аймақтың орналасқан жері, мұнда сақталған ежелгі дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар, ұрпақтан ұрпаққа жеткен халық әндері және сол заманғы әдебиеттер Рамаяна мен Махабхарат дәуірінде осы аймақта түрлі оқиғалар болғанын көрсетеді. Пандалар Махабхарат шайқасынан кейін аймаққа ықпал етті, ал аймақты Субаху ұрпақтары Хастинапурадағы Куру патшалығының әкімшілері ретінде басқарды. Дехрадунның жанындағы Кальсиде Ашоканың жарлықтарының табылуы осы аймақтың өте гүлденгенін көрсетеді. Хюэн Цанг 7 ғасырда Кальсиді Судханагара деп атады. Кальсидің жанындағы Харипурдан Раджа Расал заманынан қалған археологиялық қалдықтар табылды. 1368 жылы аймаққа Махмуд Газнави мен Тимур шабуыл жасады. Сикхтердің жетінші гуруы Гуру Хар Райдың үлкен ұлы Гуру Рам Рай 1676 жыл шамасында Дун-Дун аңғарында "Дера" (лагерь) құрды, ал осы "Дера" төңірегінде өскен қала "Дехрадун" деп аталды. Ол өзінің Удаси пантасын (сектасын) құрып, Аурангзебтен қолдау алды. 1757 жылы Рохилла басшысы Нажиб ад-Даула және 1785 жылы Гулам Кадир. Бұл 1801 жылға дейін аймақты тұрақсыздыққа ұшыратты. Британдықтар 1816 жылы аймақты басып алды және 1827-28 жылдары Ландур және Мюссури қалаларын құрды. Аудан 1970 жылдары Гархвал бөліміне қосылды. 2000 жылы Уттаранчал штаты құрылғаннан кейін ол Уттаракхандтың астанасы болып бекітілді.

Қалалар

1. Дехрадун

2. Ришикеш

3. Викаснагар

4. Муссоори

Қалалар

1. Дойвала

2. Селакуи

3. Чакрата

4. Гербертпур

5. Дакпатар

6. Сахаспур

7. Харравала

Мәдениет

Дехрадун ауданы Гархвал аймағының бір бөлігі болғандықтан, жергілікті мәдениет соңғы он жылда ауданда үстемдік танытқан. Гархвали тілінен өзге, аймақта жаунсари, хинди және ағылшын тілдері де қолданылады. Қалада көлік құралдарының басты түрі – жеке меншіктегі көк түсті автобустар мен үш дөңгелекті көліктер. Дехрадун екі орталық сайлау округінің құрамына кіреді: Техри Гархвал (Муссоуриді қоса алғанда) және Паури Гархвал (Харидвар, Ришикешті қоса алғанда).