Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Найнитал ауданы – Үндістанның Уттаракханд штатындағы Құмаун бөлігіндегі аудан. Аудан орталығы – Найнитал қаласы. Найнитал ауданы Құмаун бөлігінде, Еменгі Гималай тауларында орналасқан. Халдвани – ауданның ең ірі қаласы.
Nainital district is a district in Kumaon division which is a part of Uttarakhand state in India. The headquarters is at Nainital. Nainital District is located in Kumaon Division, and is located in the lower Himalayas. Haldwani is the largest city in the district.
География
Аудан солтүстікте Алмора және Чампават аудандарымен, оңтүстікте Удхам Сингх Нагар ауданымен, батыста Уттар-Прадеш штатының Биджнор ауданымен және Паури Гархвал ауданымен шектеседі. Найнитал ауданы Кумаон Гималайында орналасқан. Ауданның оңтүстігінде Бабар аймағының бір бөлігі бар, оның солтүстігінде Сивалик төбелері жатыр. Бұл төбелердің солтүстігінде ең жоғары биіктігі 2600 метр болатын Кіші Гималай таулары орналасқан. Ауданның негізгі өзені – Коси, ол Наинитал ауданына кірмес бұрын Алмора және Найнитал аудандары арасындағы шекараның бір бөлігін құрайды. Одан кейін Коси Найнитал ауданы арқылы Рамгангаға құяды.
The district borders Almora and Champawat districts to the north, Udham Singh Nagar district to the south, and Bijnor district of Uttar Pradesh and Pauri Garhwal district to the west. Nainital district is located in the Kumaon Himalaya. The district has part of the Bhabar tract in its south, which is bordered to the north by the Sivalik hills. To the north of this is the Lesser Himalayas, with a maximum altitude of 2600m. The main river in the district is the Kosi, which forms part of the border between Almora and Nainital districts before entering Nainital district proper. It then flows through Nainital district to the Ramganga.
Тарих
Ауданның оңтүстік Терай бөлігі Веда дәуірінде Панчалалардың билігінде болды. Біздің заманымыздың бірінші ғасырынан бастап, аудан кем дегенде 150 жыл бойы Кушан империясының құрамына кірді. IV ғасырда Самудрагупта осы аймақты жаулап алды, ал Гупталар келесі екі ғасыр бойы оны ұстап тұрды. Брахмапура патшалығы құлдырағаннан кейін, Джошиматтан шыққан Катюрилер Бхабар аймақтарымен қоса Кумаонның көп бөлігінде билік орнатты. Алайда, X ғасырдың ортасынан бастап олардың күші әлсіреп, Чампаваттың Чанд патшалары оларды ығыстырды. Чанд патшалары оңтүстіктегі империялармен әдетте достық қарым-қатынаста болды, бірақ ешқашан олардың тікелей саяси бақылауына өткен жоқ. Чанд билеушілері батыстағы Гархвал патшалығымен көптеген соғыстар жүргізді. 1790 жылы Горхалар Кумаонды, оның ішінде Наинитал ауданын басып алды және 24 жыл бойы оны өздерінің билігінде ұстады, 1814 жылы ағылшын-непал соғысы кезінде британдықтар оны қайта басып алды. Аймақ тікелей британдық билікке көшті және 1891 жылы Біріккен провинциялардың құрамында Наинитал ауданы ретінде ұйымдастырылды. 1916 жылы Говинд Баллаб Пант және Хар Говинд Пант Кумаон халқының мүддесін қорғау үшін Кумаон кеңесін құрды. Тәуелсіздік алғаннан кейін, Наинитал ауданы Уттар-Прадеш штатының құрамына кірді. 2000 жылы Наинитал ауданы жаңа Уттаракханд штатын құру үшін бөлінген аудандардың бірі болды.
The southern Terai part of the district was ruled by the Panchalas during the Vedic era. Starting the first century CE, the district was part of the Kushan empire for at least 150 years. In the fourth century, Samudragupta conquered the region and the Guptas held it for the next two centuries. After the downfall of the Kingdom of Brahmapura, the Katyuris from Joshimath established their rule over most of Kumaon including the Bhabhar parts. Starting in the middle of the 10th century, however, their power began to decline and they were eclipsed by the Chand kings of Champawat. The Chand kings generally had friendly relations with the empires to their south, but were never under their direct political control. The Chand rulers fought many wars with the Garhwal kingdom to their west. In 1790, the Gorkhas overran Kumaon including Nainital district and held it for 24 years, until the British took it in 1814 during the Anglo Nepalese War. The region came under direct British rule and was organised into Nainital district in 1891 as part of the United Provinces. In 1916, Govind Ballabh Pant and Har Govind Pant established the Kumaon Parishad to fight for the grassroots of Kumaoni people. After Independence, Nanital district became part of the state of Uttar Pradesh. In 2000, Nainital district was one of the districts separated to form the new state of Uttarakhand.
Демография
2011 жылғы санақ бойынша Наинитал ауданының халқы 954 605 адамды құрайды. Ауданның халық тығыздығы – , ал алдыңғы он жылдыққа қарағанда халық өсімі 25,1% құрады. Әр 1000 еркекке 934 әйел шақалды, сауаттылық деңгейі 83,9% болды. Халықтың 20,02% - жоғары кастадан, 0,79% - жоғары тайпадан шыққан. 2011 жылғы Үндістан санағына сәйкес, Наинитал ауданында 809 717 (84,82%) индуист, 120 742 (12,65%) мұсылман және 17 419 (1,82%) сикх тұрады. Наинитал ауданы: 2011 жылғы Үндістан санағы бойынша халықтың ана тілі. Ана тілі коды Ана тілі Адамдар саны Пайыздық үлесі 002007 бенгал 4,174 0,4% 006102 бходжпури 6,688 0,7% 006195 гархвали 15,348 1,6% 006240 хинди 369,373 38,7% 006340 кумаони 462,493 48,4% 006439 пахари 683 0,1% 014011 непали 5,984 0,6% 016038 пәнджәби 19,644 2,1% 022015 урду 63,170 6,6% 053005 гужарати 1,416 0,1% – Басқалар 5,632 0,6% Барлығы 954,605 100,0%
According to the 2011 census, Nainital district has a population of 954,605. The district has a population density of , and a population growth rate over the preceding decade at 25.1%. It has a sex ratio of 934 females for every 1000 males, and a literacy rate of 83.9%. Scheduled Castes and Scheduled Tribes make up 20.02% and 0.79% of the population respectively. as of 2011 Indian census, Nainital district had 809,717 (84.82%) Hindus, 120,742 (12.65%) Muslims, and 17,419 (1.82%) Sikhs. Nainital district: mother tongue of population, according to the 2011 Indian Census. Mother tongue code Mother tongue People Percentage 002007 Bengali 4,174 0.4% 006102 Bhojpuri 6,688 0.7% 006195 Garhwali 15,348 1.6% 006240 Hindi 369,373 38.7% 006340 Kumauni 462,493 48.4% 006439 Pahari 683 0.1% 014011 Nepali 5,984 0.6% 016038 Punjabi 19,644 2.1% 022015 Urdu 63,170 6.6% 053005 Gujari 1,416 0.1% – Others 5,632 0.6% Total 954,605 100.0%