Кіріспе

"Жығақшы" – америкалық жазушы Ларри Нивеннің "Белгілі кеңістік" әлемінде орын алатын ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Алғаш рет бұл әңгіме Харлан Эллисонның "Қауіпті көріністер" антологиясында жарияланған, содан кейін Ларри Нивеннің "Барлық сан алуан жолдар" және "Белгілі кеңістіктің әңгімелері" жинақтарына енгізілді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Болашақта, өлім жазасына кесілген қылмыскерлер медицинаға барлық мүшелерін беруге міндетті болады, осылайша олардың дене мүшелері адам өмірін сақтауға және олардың жасаған қылмыстары үшін қоғамға өтемақы төлеуге жұмсалады. Дегенмен, мүшелерге деген жоғары сұраныс заң шығарушыларды уақыт өте келе өлім жазасын іске асыру шегін одан әрі төмендетуге итермелейді. Оқиғаның басты кейіпкері, өлім жазасына кесілетін қылмысқа кінәлі екеніне көз жеткізеді, бірақ жазаның әділетсіз екенін сезінеді, сондықтан түрмеден қашып, өлімге лайық бір нәрсе жасауға бел буады. Ол мүшелерді алу орталығын қиратады, көптеген жабдықтар мен алынған мүшелерді жояды. Бірақ оны қайта ұстап, сотқа жеткізгенде, бұл қылмысы айыптама парағына тіркелмейді, себебі прокуратура оның бастапқы қылмысы – бірнеше рет жол ережесін бұзу – бойынша айыптауды қамтамасыз етуге сенімді.

Қабылдау

Алгис Будрис әңгіменің "жалған негізгі қағидасын" сынап, Нивен оқиғаның қағидасы жақын арада орын алуы мүмкін деп айтса да, кең таралған тапшылықтарға қарамастан, мүшесі ауырған адамдардың қаны алынбайтынын мәлімдеді. Ол "Нивен бұл жолы аздап қалыс көрінеді, [бұл] жақсы лекция да емес, жақсы әңгіме де емес" деген қорытындыға келді. 2023 жылдың басында Массачусетс штаты Массачусетс түрмелеріндегі тұтқындардың мүшелерін және/немесе сүйек миын ауруханаларға донор ретінде беруге рұқсат беретін заң жобасын қарастырды, бұл жаза мерзімінен уақыт қысқартудың орнына берілуі мүмкін деген болжамдар айтылды.