Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ерлік қасиеттері бар әйел
Woman with masculine characteristics
Вираго – ерлік қасиеттері мол әйел. Бұл сөз латынша virāgō (genitive virāginis) сөзінен шыққан, «батыл бойжеткен» деген мағынаны білдіреді. Vir – «ер», «ер адам сияқты» (мысалы, virile және virtue сөздерін қараңыз) деген сөзге āgō қосымшасы қосылады, ол үшінші жіктеудің жаңа есімдік сөзін жасайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл көбінесе оң бағаланып, ерлік пен ер адамға тән үлгілі қасиеттерді көрсетеді. Дегенмен, бұл сөз кемсіту мағынасында да қолданылуы мүмкін, дәстүрлі әйелдік қасиеттерден бас тартып, еркектік сипаттары басым әйелді білдіреді. Қазіргі кезде «вираго» сөзі көбінесе осы теріс мағынада қолданылады. Сөйтіп, вираго термагант, еркекше, амазонка және қатыгез әйел сияқты кемсітуші сөздер қатарына қосылды, олар агрессивті немесе ер адам сияқты әрекет ететін әйелдерді сипаттау үшін пайдаланылады. Вираго сөзі мәдени гендерлік норманы бұзумен байланысты болған. Тарихта вираголардың (мысалы, Жанна д’Арк) шайқастарға қатысқан, ер адам киімін киген немесе шашын қырқып, монахқа айналған жағдайлары тіркелген.
A virago is a woman who demonstrates abundant masculine virtues. The word comes from the Latin word virāgō (genitive virāginis) meaning "vigorous maiden" from vir meaning "man" or "man like" (cf. virile and virtue) to which the suffix āgō is added, a suffix that creates a new noun of the third declension with feminine grammatical gender. Historically, this was often positive and reflected heroism and exemplary qualities of masculinity. However, it could also be pejorative, indicating a woman who is masculine to the exclusion of traditional feminine virtues. Modern use of the word virago generally takes the disparaging sense. Thus virago joined pejoratives such as termagant, mannish, amazonian and shrew to describe women who acted aggressively or like men. The word virago has almost always had an association with cultural gender transgression. There are recorded instances of viragos (such as Joan of Arc) fighting battles, wearing men's clothing, or receiving the tonsure.
Тарих
Тарихи тұрғыдан алғанда, вираго ұғымы ежелгі заманға дейін жетеді, онда эллиндік философия элиталық және ерекше ерлік танытқан ерлердің виртусқа (ἀνδρεία) ие болғанын мәлімдеді. Виртус (қайтадан, қоғамның ең жоғары құндылықтары мен этикасына бағынған, гомо – адамнан өзгеше, батыл адам ретінде) ежелгі Римде (және Грецияда) ер адамның қасиеттерін анықтады, оның ішінде батырлық, ерлік, сондай-ақ моральдық қасиеттері мен физикалық күші. Әйелдер мен элиталық емес немесе ерліксіз ерлер (құлдар, қызметшілер, қолөнершілер, саудагерлер) төмен санатқа жатты және римдік мораль бойынша олар кемсіз деп есептелді. Алайда, егер әйел ерекше болса, ол вираго атағына лайық болатын. Осылайша, ол өзінің жынысына қатысты мүмкін деп саналған шектен асып, еркек сияқты агрессияны және/немесе өте жақсы қасиеттерді бейнелейтін. Сондықтан вираго атағы – құрмет пен сый-құрметтің белгісі болды. Христиан дінінде, қатаң ұстаныс, үлгілі діни амалдар мен адалдық, сондай-ақ бойдақтығы арқылы еркек монахтармен тең дәрежеге жеткен монах немесе қасиетті әйел, әйелдік шектерін асып, вираго деп аталды. IV ғасырдағы латын жазушысы Фирмикус Матернус вирагоны еркек мінез-құлқына ие болып, еркектер сияқты әйелдермен қарым-қатынас жасауды қалайтын әйелдер деп сипаттады. Қазіргі заманғы сөздіктерде вираго анықтамасы бойынша (1) "көңілсіз, үстемдік танытатын әйел"; "қыңыр әйел" немесе (2) "үлкен бойлы, күшті және батыл" әйел деп түсіндіріледі. Осылайша, вираго әлі де (1) үстемдік, қатал және кешірімсіз мінез-құлық танытатын немесе (2) мәдени және гендерлік стереотиптерден асып, ержүрек ерлік танытқан әйелді атаумен байланысты; мысалы, Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері кем дегенде төрт әскери кемені Вираго деп атады.
Historically, the concept of a virago reaches back into antiquity where Hellenistic philosophy asserted that elite and exceptionally heroic men had virtus (ἀνδρεία). Virtus (once again linked to vir, the brave man abiding by society's highest values and ethics as opposed to homo, human being) defined the traits of excellence for a man in ancient Rome (and Greece), including valor and heroism, but also morality and physical strength. Women and non elite or unheroic men (slaves, servants, craftsmen, merchants) were considered a lesser category, and believed to be less excellent in Roman morality. A woman, however, if exceptional enough could earn the title virago. In doing so, she surpassed the expectations for what was believed possible for her gender, and embodied masculine like aggression and/or excellence. Virago, then, was a title of respect and admiration. In Christianity, a nun or holy woman who had become equal in divinity to male monks through practiced celibacy, exemplary religious practice and devotion, and intact virginity, was considered to have surpassed the limitations of her femaleness and was called virago. Latin writer Firmicus Maternus in the 4th century CE describes virago as women who take on a man's character and desire intercourse with women like men. Standard modern dictionaries define virago as either, in order of definition, (1) a "loud overbearing woman"; a "shrew". or (2) a woman of "great stature, strength, and courage" Thus virago continues to be associated with both the naming of a woman who has either (1) a domineering, abrasive and spiteful manner, or (2) has risen above cultural and gender stereotypes to embody a virile heroism; for example, the British Royal Navy christened at least four warships Virago.