Кіріспе

Шри-Ланка жазушысы, романист және саясаткер Кала Киертхи Реджи Сиривардена (15 мамыр 1922 – 15 желтоқсан 2004) – Шри-Ланка ғалымы, журналист, ақын, жазушы, драматург және сценарийші.

Студенттік белсенділік

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде университетте оқып жүргенде ол Ланка Сама Самажа партиясына (ЛССП) қосылды. "Хамид" атты шекеленумен ЛССП-ның жер асты басшылығының құрамына кіріп, отаршылдыққа қарсы күрескер ретінде британдық биліктің назарына ілікті. Оның міндеттерінің бірі – 1942 жылдың 5 сәуірінде түрмеден қашқан Колвин Р. де Сильва үшін қауіпсіз жағдай жасау болды. Соғыстан кейін ол ЛССП-ның соғысқа дейінгі еркін социалистік идеологиясынан сталинизмге қарсы, ортодоксалды троцкистік бағытқа қарай өзгеруіне сын айта бастады және 1946 жылы партиядан шықты.

Оқытушылық және журналистік мансап

Мектепті бітіргеннен кейін ол Ананда колледжінде және Коломбодағы Корольдік колледжде ағылшын тілінен сабақ берді. Бірнеше жыл өткен соң, бұрынғы ЛССП мүшесі Эсмонд Викремесингхе, ол кезде суық соғыс консерваторы болған, Сириварденаны Викремесингхенің қарындасы Д. Р. Виджеварденаның басқаратын Lake House тобына жататын «Ceylon Daily News» газетіне журналист ретінде шақырды. Мұнда ол Герберт Кьюнеман, Бонни Фернандо және Жанна Хобан сияқты солшыл немесе солшыл көзқарастағы зиялылармен бірге жұмыс істеді, оларды Викремесингхе өте тапқырлықпен іздеп әкелген еді. 1960 жылдардың басында Lake House-тың оңшыл «Біріккен Ұлттық партиямен» тығыз байланысы Сириварденаның журналистикадан кетуіне себеп болды. Бұл оқиғаға Абри Колетттің А. Сиримаво Бандаранайке мен доктор Н. М. Перераны ұятты жағдайда бейнелеген карикатурасы түрткі болды, ол мұны дәмсіз деп санады. Содан кейін ол бұрынғы буддалық білім ошағы – Видияланкара университетінде (қазіргі Келания университеті) ағылшын тілі кафедрасын құрды. Ол Лестер Джеймс Периспен оның жаңашыл сингала фильмдері «Gamperaliya» және «Golu Hadawatha» жөнінде жұмыс істеді. 1971 жылы құрылған Шри-Ланканың Ұлттық кино корпорациясын құруға атсалысқандардың бірі болды. 1970 жылдардың ортасында Білім министрлігінің Оқу бағдарламасын дамыту орталығында Сиривардена жоғары сыныптарға арналған ағылшын әдебиетінен жаңа, даулы оқу бағдарламасын енгізуге қатысты. Бұл бағдарлама консерваторлардың наразылығын тудырды, себебі ол Шекспирдің орнына Боб Диланның «Blowin' in the Wind» әнінің мәтінін қосты. 1970 жылдары Сиривардена Шри-Ланканың Азаматтық құқықтар қозғалысының негізін қалаушы хатшысы болды, бұл адам құқықтары үшін жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйым. 1980 жылдары Коломбодағы Этностық зерттеулердің халықаралық орталығын (ICES) құрған либералды солшыл зиялылар оны іздеп табады, онда ол орталықтың журналын редакциялады. 1988 жылы Британдық кеңес ұйымдастырған семинарда Сиривардена Т.С. Элиоттың беделін жоққа шығарды, оның поэзиясындағы техникалық шеберлік өмірлік тәжірибесінің жеткіліксіздігін және көзқарастардың тарлығын жасыратынын, оның туындыларындағы шығармашылық күштердің жек көру және жирену сияқты негативті эмоцияларға негізделгенін, олар жеке өмірдегі наразылықтан (мақтандылық, әйелдерге деген жек көру және антисемитизм) туындағанын, ал оның поэзиясы – ұлы поэзия емес, әдеби инженерлік шедевр екенін айтты. Бұл Шри-Ланканың әдеби ортасында, Элиотты құдай санағандардың арасында қызығушылық тудырды. 1995 жылы Сиривардена ағылшын тіліндегі үздік туынды үшін Шри-Ланканың әдеби сыйлығы – Gratiaen сыйлығын жеңіп алды. 2004 жылдың қыркүйегінде ол Мемлекеттік әдебиет фестивалінде ағылшын әдебиетіне қосқан үлесі үшін «Құрметті қызмет» сыйлығымен марапатталды, бірақ ол қатыса алмағандықтан сыйлықты қабылдауға өкіл жіберілді.

Ғылыми еңбектері

М.А. де Силва және Реджи Сиривардена, Шри-Ланка коммуникациялық саясаты: зерттеме, Париж: ЮНЕСКО, 1977. Реджи Сиривардена, К. Индрапала, Сунил Бастиан және Сепали Коттегода, Шри-Ланка мектеп оқулықтары және қауымдық қарым-қатынастар, Коломбодағы БАҚ арқылы қауымдық үйлесімділікті қамтамасыз ету кеңесі. Үзінділер. Реджи Сиривардена, Теңдік және Азияның діни дәстүрлері, Нью-Йорк: Сент-Мартинс Пресс, 1987.