Кіріспе

Қоссаймандылар класына жататын түр

Арройо бақасы (Anaxyrus californicus) – Bufonidae тұқымдасына жататын нағыз бақалардың бір түрі. Ол АҚШ-тың Калифорния штаты мен Мексиканың Бажа Калифорния штатына ендемик. Қазіргі уақытта тіршілік ортасының жойылуына байланысты IUCN Қызыл тізімінде қорғауға алынған түр ретінде саналады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Арройо бақасы Оңтүстік Калифорнияда Санта-Барбара округінен оңтүстіске қарай Солтүстік-Батыс Баха-Калифорнияға дейін, құмды немесе тасқабатты арналары тез ағыс сулы, сондай-ақ биік және жағалаулық жерлермен байланысты мекендерді ұнатады. Арройо бақасы Оңтүстік Калифорния экожүйелерінде маңызды индикаторлық түр болып табылады. Оның болуы немесе болмауы оның өмір сүру ортасының жалпы жағдайы туралы мәлімет береді. Арройо – шөлде "жуу" деп аталатын, көбінесе құрғақ арнасы бар өзен. Ол жеткілікті жаңбырдан кейін су толады және ағады, бірақ тек белгілі бір маусымдарда ғана уақытша толады. Арройо бақасы осы аймақтарда құмды жерлерге жақын, шалшықты тастармен жағалар мен өзендер бойында қоныстанады. Ересек бақалар қорғану және баспана табу үшін, сондай-ақ жұмыртқа салу үшін құмды топыраққа тығылады. Өсімдігі аз немесе жоқ жерлер басты назарда болады.

Қорғаныс тетіктері

Құрбақа өзін терісіндегі уыт арқылы қорғайды. Уыт саңырауқұлақ бездерінен бөлінеді, оларды басқа қарай орналасқан ақшыл дақтар арқылы анықтауға болады. Удың негізгі құрамы буфотоксин деп аталады. Құрбақаның терісіндегі барлық уыт шабуылдаушыда ауыр симптомдарға немесе тіпті өлімге себеп болуы мүмкін. Кейбір табиғи жыртқыштар иммунитет дамытып, құрбақалармен үнемі қоректенсе де, олардың уытын жеңілдете алмаймыз. Егер адам құрбақаның терісімен жанасса, симптомдар мыналарды қамтиды: жұтқыншақ, көз, мұрын және ауыздың күшті тітіркенуі мен ауыруы, жүрек-қан тамырлары және тыныс алу жүйесінің бұзылуы, құрысулар мен сал, құсу, галлюцинациялар немесе тіпті өлім. Уға қарсы дәрі жоқ, емдеу симптомдарға байланысты болады. Бұларға ауыл шаруашылығының жерді иеленуі, жолдар салу, жолдан тыс көліктерді пайдалану, мал жаю және кен өндіру кіреді. Бәрі де мекендеу орындарының айтарлықтай жойылуына және/немесе өзен гидрологиясының өзгеруіне әкелуі мүмкін. 2014 жылдың 27 наурызында Балық және жабайы табиғат департаменті арройо құрбақасының статусын "Құрып кету қаупі төнген" санатынан "Қауіп төнген" санатына төмендетуді ұсынды. Агенттік арройо құрбақасы әлі де "маңызды қауіп-қатерлерге" тап болып отырғанын, әсіресе бөгеттер мен су бұрулардың жұмысы, қалалық даму, енгізілген жыртқыш түрлер және құрғақшылық сияқты факторларды атап көрсетті. Алайда, жағдай жақсарғанын айтып, "арройо құрбақасына әсер ететін қауіп-қатерлердің жалпы масштабы тізімге енгізілген кезден бері азайды, бұл ішінара консервациялық және басқару шараларын іске асырудың нәтижесінде болды" деді.

Мүмкін болатын түзетулердің сілтемелері

Калифорния Балық және жабайы табиғат департаменті (2020). "Арройо бақасына адам қызметінің әсері". Дэвис, Лора (2017 ж.). "Арройо бақасының акустикалық сипаттамалары". Жануарлар мінез-құлқы журналы. Грин, Эмили (2019). "Арройо бақасын сақтау стратегиялары". Сақтау биологиясы. Смит, Джейн Л. (2018). "Арройо бақасының Оңтүстік Калифорния экожүйелеріндегі экологиялық маңызы". Герпетология журналы. Уильямс, Сара (2022). "Қоректік айналым және Арройо бақасы". Экология журналы.