Кіріспе

Араб немесе арабтар деген ат (және басқа тілдердегі осыған ұқсас сөздер) ежелгі және классикалық мәтіндердегі бірнеше әртүрлі, бірақ дыбысталуы ұқсас сөздерді аудару үшін пайдаланылған, олардың мағынасы мен шығу тегі бірдей болмауы мүмкін. Бұл терминнің этимологиясы Арабия атауымен тығыз байланысты.

Семит тілінің этимологиясы

Сөздің түбірі семит тілдерінде көптеген мағыналарды қамтиды, оның ішінде шөл, көшпелі, саудагер және түсінікті болу, және олардың бәрі атаудың пайда болуымен әртүрлі деңгейде байланысты. Сонымен қатар, кейбір формалары "қозғалу" деген түбірден (ع ب ر) өзгеріске ұшыраған болуы мүмкін, сондықтан "көшпелі" деген мағына туған. Мағыналардың көп болуының себебі кейбір тілдерде протосемит тілінің غ ghayin әрпінің ع әрпіне ассимиляциялануынан туындайды. Иврит тілінде ערב сөзінің түбірі "батыс" (מערב), "күн бату" немесе "кеш" (מעריב, ערב) мағыналарын білдіреді. Бұл сөздің тікелей араб тіліндегі туысы غرب ("батыс" және т.б.) болып табылады, араб емес; алайда, протосемит гхайинін сақтайтын угарит және сайхад тілдерінде бұл түбір ʿайин әрпімен кездеседі, бұл шатастықты күшейтеді. Бұл түбір алғаш рет еврейше עֶרֶב ereb сөзінде, Төрелік кітабының 1:5 аятында қолданылған, онда ол "кеш" деген мағынаны білдіреді.

Ассириялық тілінде

Гиндибуді сипаттайтын "мату арбаи" термині ассириялық мәтіндерде кездеседі және "араб жері" деп аударылады. Этнонимнің түрлері де бар, оның ішінде: , , және . Осы терминдермен сипатталатындардың арасындағы протоараб есімдерінің болуы "араб" деп аударуға негіз береді, бірақ олардың бәрі бір топты көрсететініне сенімділік жоқ. Бұл атаулар арамей немесе канан тілінен алынған сөздер болуы мүмкін, олардың түбі протосемит тілінен шыққан. Ассириялық формалар үшін "батыс" ("west") деген сөзден туындауы ықтимал, бұл Ассирияның батысындағы халықтарды немесе жерді білдіреді, бұл кейінірек гректердің "сарацин" терминін пайдалануына ұқсас, ол араб тілінде "шығыстықтар" деген мағынаны білдіреді, яғни шығыста тұратын халықтарды.

Еврей тілінде

Еврей тіліндегі арав және арава сөздері сөзбе-сөз "шөл" немесе "дала" дегенді білдіреді. Еврей жазбаларында бұл сөз араб тілінде сөйлейтін набаттықтармен байланысты аймақ болған Арабаға қатысты қолданылады. Бұрынғы еркек түріндегі Ышая 21:13 және Езекиел 27:21-де Сирия шөліндегі Кедар елді мекенінің аймағы үшін қолданылады. 2 Жылнаама 9:14-те Сүлеймен патшаға алым-салық әкелгендердің тізімін құрағанда, "араб патшалары" мен "елдің әміршілері" арасындағы айырмашылық көрсетіледі. Бұл сөз әдетте Арабия деп аударылады және қазіргі еврей тілінде Арабияның атауы. Киелі кітаптың "Жаңа қайта қаралған стандартты нұсқасы" Ишая 13:20 және Еремия 3:2-де шөл даласында тұратын адам үшін "шөл жазығы" деген сөзді қолданады. ʿАрави атау есімдік араб немесе араб деп аударылады және араб дегенге арналған қазіргі еврей сөзі. "Жаңа басылған стандартты аударма" Еремиядағы тармақта "көшпенді" деген сөзді қолданады. Киелі кітапта арав сөзі арав сөзімен тығыз байланысты, ол "адамдардың араласуы" деген мағынаны білдіреді және дауыссыз мәтінде бірдей жазылады. Еремия 25:24-те "араб патшалары" мен "далада тұратын ерев патшалары" бір-біріне ұқсас екені айтылған. 1 Патшалар 10:15 оқиғасы 2 Жылнаама 9:14 оқиғасына сәйкес келеді және әдетте "эрев патшалары" деп оқылады. Бұл жерде сөз болған халықтар ертедегі набаттықтар деп түсініледі, олар әртүрлі тайпалардың араласуы сияқты. Орта ғасыр жазушысы Ибн Надим Кітаб әл-Фихрист кітабында "араб" сөзін Ыбырайымның сирия тіліндегі сөз тіркесінен сол түбірден алған: оның жазбасында Ыбырайым Ысмайылды шақырып, оны сирия тіліндегі ʿrob "араласу" деген сөзден uʿrub деп атайды. Киелі кітапта 1 Патшалар 10:15-те 'Ереб патшалары' туралы да айтылған. Бұл Сүлеймен патшаның байлығының тізіміне қатысты, оның кейбіреулері оның қол астындағылары мен кішігірім билеушілері болған. Мұндағы түсіндірмешілер ereb сөзін еврей сөзімен байланыстырады: тәуелділік, кепілдік, кепіл, қамқоршы және кепілдік (мысалы, Жаратылыс 45:32 қараңыз). Комментаторлар бұл Эреб патшалары араб этносымен байланысты деп болжайды. Этимологиясы арабтардың вассалдық патшалар немесе иелер болғандығын білдіреді, бұл жағдайда, сол кездегі және аймақтағы биліктегі яһуди патшаларына бағынышты. Ертедегі набаттарды Нехемия 4:7-де ʿarvim деп те атайды, ал жекеше ʿarvi Нехемияға қарсы шыққан көшбасшы Гешемге қолданылады. Бұл термин дауыссыз мәтінде ʿaravi-мен бірдей, бірақ дәстүрлі түрде әртүрлі дауыспен. Ол әдетте "араб" немесе "араб" деп аударылады және ХХ ғасырдың басында еврей тілінде араб деген мағынада қолданылған. Алайда бұл терминнің көбірек Арав немесе Еревке қатыстылығы белгісіз. Бір жағынан оның дауыстылығы ʿаравати (арбат) терминінің дауыстылығына ұқсайды, ол ʿаравадан түзілген қосымша есім ретінде түсініледі; осылайша, бұл ʿаравтан ұқсас қалыптасқан қосымша есім және ʿаравидің нұсқасы. Екінші жағынан, ол 2 Тарихи 21:16-да Африкада орналасқан басқа адамдар үшін қолданылады, бұл Езекиел 30:5-те ʿerev (адамдардың араласуы) деп аталған африкалықтар. Тамырдың басқа мағыналарының кез келгені де есімнің шығу тегі ретінде мүмкін. Арави және арви сөздері дауыссыз мәтіндерде "орви" сөзімен бірдей кездеседі. Бұл сөздің 1 Патшалар 17:4-6-да кездескен жерлері дәстүр бойынша дауысты болып ʿorvim деп оқылады. Талмудта (Чулин 5а) бұл үзінді құстарға немесе осылай аталған адамдарға қатысты ма, жоқ па деген пікірталас жазылған. Онда Ореб (ʿorev: қарға) есімді мадияндық әмірші мен оның қайтыс болған орны Ореб тасына назар аударылады. Иероним бұл терминді арабтардың шекарасында орналасқан қала тұрғындарының аты деп түсіндірген. (Жаратылыс кітабындағы Раббаның жазбасында Бет-Шеанға жақын Орбо деген қала туралы айтылған.) Еврей тіліндегі ʿrb түбірінің бір мағынасы "сауда-саттық" (laʿarov: "сауда-саттық", maʿarav: "тауар") болып табылады, осының арқасында ʿorvim "саудагерлер" немесе "тауар сатушылар" деген мағынада түсінілуі мүмкін, бұл Езекиел 27:27-дегі ʿorvei maʿaravekh: "сауда-саттық алмастырушылар" деген конструкция түрінде расталған. Феррар Фентонның Киелі кітапта жазылған 1 Патшалар 17:4-6 сөздерін "арабтар" деп аударады. 2 Жылнаама 26:17-де Гур-Бағалда тұратын арвиимдер туралы айтылады. Олардың есімі жоғарыда аталғандардағыдан ерекшеленеді, өйткені онда йод деген қосымша әріп бар, бірақ ол "араб" деп аударылады. 2 Жылнаама 17:11-де Еһошафатқа қошқар мен текелер әкелген арвиимдіктер туралы айтылған. Олардың есімі, әдетте, "арабтар" деп аударылады, бірақ ол жоғарыда аталған есімдерден айтарлықтай ерекшеленеді, өйткені оның түбірінде алеф әрпі бар. Бұл топтар туралы басқа ештеңе белгілі емес.