Кіріспе

Британ мұражайының коллекциясындағы ежелгі Мысыр артефактісі

"Бақытсыз мумия" – Лондондағы Британ мұражайының коллекциясындағы ежелгі Мысыр артефактісі. Оның бастапқы иесі кім екені белгісіз. Бұл "белгісіз әйелдің суреттелген ағаш мумия тақтасы" 1889 жылы Британ мұражайына қосылды. Мумия тақтасы бақытсыздық әкеледі деген қағида қалыптасты, және оның айналасында көптеген мифтер пайда болды.

Шолу

"Бақытсыз мумия" деген ат жаңылыстырады, себебі бұл артефакт мумия емес, қайта, суреттелген ағаштан жасалған "мумия тақтасы" немесе ішкі табыт қақпағы. Ол Фива қаласында табылған және пішіні мен әшекейлеу стилі бойынша б.з.д. 950–900 жылдарға, яғни 21-ші династияның соңына немесе 22-ші династияның басына жатқызылуы мүмкін. Британ мұражайында ол EA 22542 сериялық нөмірімен танылады. Сақалсыз беті және саусақтары созылған қолдарының орналасуы оның әйелдің мумияланған денесін жабу үшін жасалғанын көрсетеді. Ықшам иероглифтік жазуларында тек қысқа діни тіркестер болғандықтан және қайтыс болған адамның аты аталмағандықтан оның кім екені белгісіз. Қақпақтың жоғары сапасы оның иесінің жоғары мәртебелі тұлға болғанын көрсетеді. Мұндай әйелдердің Әмен Ра храмындағы рәсімдерге музыкалық сүйемелдеуге қатысуы қалыпты жағдай еді; сондықтан Британ мұражайының алғашқы жарияланымдарында 22542-нің иесі "Әмен Раның діни қызметкері" деп сипатталған. 1894-1924 жылдар аралығында Египет және Ассирия ескерткіштерін сақтаушы болған Е. А. Уоллис Бадж оның патшалық отбасынан болуы мүмкін деген болжам жасады, бірақ бұл таза болжам ғана және қақпақтың иконографиясымен расталмайды.

Физикалық қасиеттері

Мумия тақтасының ұзындығы белгілі және ол ағаштан және гипстен жасалған. Гипс бетіне бұл суреттер салынған, ал ағаш мумия тақтасынан екі қол шығып тұр. Жасымен салыстырғанда, мумия тақтасының сапасы жақсы.

Көрме тарихы

Мумия тақтасы 1889 жылғы шілдеде Лондонның Голланд Паркінде тұратын Уорвик Хант ханым британдық мұражайға Артур Ф. Уилер мырзаның атынан сыйға берілді. 1890 жылдардан бастап мұражайдың "Бірінші Мысыр бөлмесінде" қойылды және қауіпсіздік мақсатында бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар кезеңінде қоршауынан уақытша алынғаннан басқа, содан бері көпшілік назарында болып келеді. Ол бірнеше рет мұражайдан тысқары шықты, 1990 жылы Австралиядағы екі орында өткен уақытша көрмеге қойылды. 2007 жылдың 4 ақпанынан 27 мамырына дейін "Бақытсыз мумия" 271 экспонатпен бірге Тайваньтың Ұлттық сарай мұражайында баспасөз мәслихаты барысында көрсетілді. Мумия тақтасы тиесілі болған мумияның Мысырда қалғаны айтылады, себебі ол Британ мұражайының жинағына енген емес. Мумия тақтасы қазіргі кезде 62-ші бөлмеде қойылған.

Бақытсыз мифтер

Мумия тақтасы бақытсыздық әкелетіні жөнінде зұлымдыққа ие болды, және оның айналасында көптеген мифтер қалыптасты. Ол өлімге, жарақаттарға және ірі апаттарға себепкер болды деп есептеледі, ал бір әңгімеде "мумияның" суға батып кеткенде, "Титаник" кемесімен Британ мұражайынан Нью-Йоркке тасымалданғаны айтылады. Бұл әңгімелердің ешқайсысы шындыққа негізделмеген, бірақ уақыт-уақытпен қауесеттердің күші осы мәселені зерттеуге алып келді. 1934 жылы Уоллис Бадж жазған ескерту жарияланды, бірақ содан бері миф одан әрі кеңейтілді. "Бақытсыз мумия" британдық жазушы және журналист Бертрам Флетчер Робинсонның өлімімен де байланысты. Робинсон 1904 жылы Daily Express газетінде журналист болып жұмыс істеген кезде осы артефакттың тарихын зерттеді. Ол бұл заттың зұлым күштерге ие екеніне сеніп, үш жылдан кейін 36 жасында қайтыс болды.