Кіріспе

2003 жылы Гай Дженкиннің түсірген фильмі. "Ұйықтас сөздік" – 2003 жылғы британдық-американдық романтикалық драмалық фильм, авторы және режиссері – Гай Дженкин, басты рөлдерде Хью Дэнси, Джессика Альба, Бренда Блетин, Эмили Мортимер және Боб Хоскинс. Фильм 1930 жылдары британдық отаршылдық үкімет құрамына кіру үшін Малайзияның Саравак штатына жіберілген жас ағылшынның оқиғасын баяндайды. Ол онда ерекше жергілікті дәстүрлермен танысады және өзінің сүйіспеншілігіне ие болған әдемі жас жергілікті қызға қатысты жүрекке ауыр шешімдер қабылдауға мәжбүр болады. "Ұйықтас сөздік" Саравак штабында түсірілді.

Сюжет

Жас және наив ағылшын, Джон Трускотт (Хью Дэнси), әкесінің еңбегін ибан қоғамына қолдануға тырысу үшін британдық протекторат Саравак, Борнеоға (фильмде "колония" ретінде сипатталған) барады. Ол жерде ол өзінің бастығы Генри Буллард (Боб Хоскинс) және оның әйелі Агги Буллард (Бренда Блетин)пен танысады. Джон аймақты өркениеттендіруге тырысады, мектептер салып, ибан халқына білім береді және таныс емес жергілікті әдет-ғұрыптарға тап болады. Селима (Джессика Альба) есімді қыз оның "ұйқыдағы сөздігі" болады, ол онымен бірге ұйықтап, оған жергілікті тіл мен әдеттерді үйретеді. Джон Яката тайпасына індет жұқтырған өзеннің арғы жағына жіберіледі. Ол Селимамен бірге ел ішінде саяхаттайды. Джон жақын маңдағы еуропалықтардың кенін көріп отыр. Ол Якатаның күрішке ие екенін байқайды, оны оларға кеншілер берді және ол кеншілер Якатадан құтылу үшін күрішті уладырған деп дұрыс болжайды. Олар кек алуды қалайтынын білген Джон, Якаталарға болған оқиғаны айтып береді. Якаталар кеншілерді жояды. Олардың ниетіне қарамастан, Джон мен Селима өздерін тыйым салынған махаббаттың құлдырауында табады. Джон Селимаға үйленуге асығады, бірақ Ұзын үй оған рұқсат бермейді. Джон Генриге қызға үйлену туралы айтқаны үшін Селиманы қамауға алады. Селима екеуі жолға шықпай тұрып, үйленуді келіседі. Буллард Джонды еуропалық кеншілердің өлімі үшін сотқа жіберумен қорқытады. Ол Джонмен келісім жасасады. Джон Селимадан бас тартып, бір жылдық демалыс үшін Британияға кетеді және Буллардтардың қызы Сесилиямен (Эмили Мортимер) танысады. Жергілікті британдық тағы бір лауазымды адам, Невилл Шипперли (Ной Тейлор), арақ ішуші және жергілікті тұрғындарды жек көретін адам, Джонға қызғанышпен қарайды, өйткені ол Сесилияны өзіне иеленуге жоспарлаған. Бір жылдан кейін Джон Сесилияға үйленіп жатыр. Ол әлі күнге дейін өзінің ұйқыдағы сөздігімен өткенін ұмыту үшін күресуде. Сесилиямен бірге ол Сараваққа оралып, өз жұмысын жалғастыруды шешеді. Саравақта Сесилия Джонның Селимаға деген құмарлығын байқайды, бірақ ол үнемі одан алыстайды. Сесилия Селима туралы көбірек білуді талап етеді; Джон оның Белансайға үйленгенін және олардың бірге сәбилері бар екенін айтады. Джон көлге барып, зерттеу үшін тас жинап жатқанда, Селиманы сәбиімен бірге көреді. Ол баланы өзінің баласы деп санайды және Фэмуспен кездесуді ұйымдастырып беруін сұрайды. Үйге оралғанда, Селима Джонның осында екенін білместен кіреді. Бұл жерде Джон алғаш рет ұлы Мандармен кездеседі. Белансай Джонның әйелімен уақыт өткізетінін естігенде, Джонды өлтіруге тырысады, бірақ оны жалақпен ғана жаралайды. Келесі күні ертеңгісін Генри Джонға өзінің өткенін, өзінің "ұйқыдағы сөздігі" туралы айтады, бұл тағы бір баланың тууына әкелді: Селима. Белансай ұсталып, офицерді өлтірмек болғандығы үшін асылуға сотталады. Селима бақытты емес, өйткені Белансай Мандар үшін жақсы әке болды. Досы Белансайдың өлуін қаламаған Джон Белансайдың асылуын жариялайды, басқа амалы жоқ. Сол түні Селима Белансайға қашып құтылуға көмектеседі, бірақ Джонның сол жерде екенін білмейді, Белансайды құтқарып, оған қару береді. Белансай шашып кетіп бара жатқанда, Джон Селимаға бұрылып, қайыққа отырып қашу үшін оны кемежайда кездестіруді сұрайды. Селима ұсталып қалудан қорқатынын білдіргенде: "Онда мен оларға ел, тіл немесе тарихқа қарағанда сендерді артық көретінімді айтамын", - дейді. Олар жаңбырдың астында құшақтасып, құшақтасып жатыр. Келесі күні Ұзын үйдің тұрғындары Селимаға қарсы шыққандықтан, ол Невиллдің ұйықтап жатқан сөздігіне айналуға мәжбүр болады. Кейін Сесилия Жонды шошытып, жүкті екенін айтады. Сол түні Селима Невилдің басын соққыға жығып, оны есінен тайдырады, өйткені ол оған шабуыл жасап, күштеп ұстауға тырысты. Ол баланы алып, үйден қашып кетеді. Джон әлі де Селимамен және олардың ұлымен бірге болуды жоспарлап отыр, ал ол жазба жазуға кіріскенде, Сесилия тоқтатады. Кейін олар Джонның Селимаға деген сүйіспеншілігі мен Сесилияның Джонға бақытты болуын қалайтынын айтады. Агги Сесилия мен Генридің Джон мен Селиманың бірге қашып кетуіне жол бергеніне қуанышты емес, өйткені ол Генридің көзінен ешқашан кетпейді, өйткені ол өзінің ұйықтап жатқан сөздігімен кетеді деп қорқады. Ол Невиллге олардың артынан жүруге кеңес береді. Джон атақтылар мен якуталардың көмегімен Селиманы іздеді, өйткені ол Джонның келісімге келмегеніне сеніп кетті. Невилл қарумен келе жатқанда олар қайтадан бірігеді. Ол оларға бамбукқа шығып, қолдарынан байлап, оларды өлтіру жоспары туралы айтады. Содан кейін оларды Якаталар құтқарады, олар Невилді өлтіреді. Соңында олар бірге өмір сүруге және Якаталармен бірге көшуге шешім қабылдайды.

Сценарий

Гаи Дженкинс, жазушы және режиссер, сценарийді 1980 жылдардың басында Борнеоға жасаған саяхатынан кейін жазғанын, ал 1920-30 жылдары Ибан тайпасында кең таралған, қызға сыйлық беру арқылы татуласу дәстүрі – нгаяп идеясына әсерленгенін айтты. Ол осы оқиғаны жас британдықтардың алыс ормандық бекеттерге жіберіліп, жергілікті тілді қысқа мерзімде үйренуге мәжбүр болуымен байланысты романтикалық көрініспен біріктірді. Сондықтан олардың әрқайсысына адамнан құралған "тіл үйренуші" (немесе "сөздік") бөлінді.

Фильм түсіру орындары

"Ұйқыдағы сөздік" фильмі Малайзияның Саравак штатындағы әртүрлі орындарда түсірілді. Кучингтегі түсірілім орындарына Матанг демалыс паркі, Бунтал балықшылар ауылы, сондай-ақ көптеген шағын ауылдар мен шаруа үйлері кірді. Кейбір күндері, көрермендер сахналары үшін жергілікті түсірілім тобы мен актерлер құрамы 600 адамға дейін жетті.

Өндірістік компаниялар

Бұл фильмнің жергілікті малайзиялық фильмдерді өндіру компаниясы – Оңтүстік-Шығыс Азия фильмдерінің түсірілім алаңдары қызметі. Оның Шри-Ланкалық серіктесі Чандран Рутнам Стивен Спилбергті «Индиана Джонс пен тағдыр храмы» фильмін түсіру үшін Коломбоға шақырған. Оның малайзиялық серіктесі Эдгар Онг 1987 жылы Саравақта түсірілген алғашқы ірі голливудтық фильм, «Патшаға қоштасу» фильміне қатысты. Кейін ол Disney/IMAX үшін Роберт Редфордтың баяндамасымен «Қасиетті планета» фильмін өндірді. Сонымен қатар, өнер бөліміндегі «Нихалға» ерекше алғыс айтамыз.

Тарихи деректері мен қателіктер

Бұл фильм үшінші британдық ақ раджа, Чарльз Вайнер Брук Саравақта тақта отырған кездегі оқиғаларды көрсетеді. Саравак сол кезде британдық протекторат еді, фильмде айтылғандай британдық колония емес. Саравак Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үшінші раджа тақтан басқаннан кейін британдық колонияға айналды. Ибан әйелдерінің "ұйқы сөздігі" (малай: kamus tidur) рөліндегі салты туралы бұл ойдан шығарылған оқиға, ибандықтардың "Нгаяп" (ағылшынша: "қанат") деп аталатын құдалану дәстүріне шала-шала негізделген.

Шығару

Бірнеше елде фильм кинотеатрларда көрсетілді, оның ішінде Таиланд, Индонезия, Канада, Жапония және Еуропа мен Американың бір бөлігі. Басқа елдерде, соның ішінде Ұлыбританияда, фильм тікелей бейнежазбаға шығарылды, онда Боб Хоскинс ең үздік актер сыйлығымен марапатталды (бұл сыйлық тек тікелей бейнежазбаға шығарылған фильмдер үшін берілді). Хоскинс – бірінші таңдау болмады, себебі бұл рөлден алдымен Майкл Кейн, содан кейін Том Уилкинсон бас тартқан.