Кіріспе

1=Химикалық топ (>C=N(O)–)

Органикалық химияда нитрон – иминнің N-оксидінен тұратын функционалдық топ. Жалпы құрылымы: R¹R²C=N⁺(O⁻)R³, мұнда R³ сутек емес. Олардың негізгі қолданылуы – химиялық синтездегі аралық заттар. Нитрон – циклоқосылыстарда қолданылатын 1,3-диполь және карбонил тобын имитациялаушы зат.

Құрылымы

Нитрондар, төрт қосылған топқа ие екі байланыс болатындықтан, цис- және транс-изомерлерге айналуға мүмкіндік береді.

Нитрондар өндіру

Нитрондар көбінесе гидроксиламиннің тотығу жолымен немесе карбонилдік қосылыстармен конденсациялану арқылы алынады. Екіншілік гидроксиламиндер ауада бірнеше апта ішінде нитрондарға тотығады, бұл процесті мыс тұздары үдетіп жібереді. Гидроксиламиннің тотығуы үшін ең көп қолданылатын реагент – сулы сынап(II) оксиді:

Дегенмен, екі α-сутегі бар гидроксиламин екі жақтан да тотығуы мүмкін. Карбонилдік конденсация бұл беймаздықты жояды, бірақ егер екі кетон тобындағы алмастырғыштар көлемді болса, реакция тежеледі. Нитрон прекурсорларын қолданатын синтездер температураны көтеріп, энтропиялық факторларды арттыру арқылы немесе нитрон артығын қолдану арқылы бұл мәселені шешеді.

Карбонил мимика

Көптеген басқа қанықпаған функционалдық топтар сияқты, нитрондар α және β көміртектерін реакцияға түсуге белсендіреді. α көміртегі электрофил, ал β көміртегі нуклеофил болып табылады; яғни, нитрондар карбонилдер мен нитрилдер сияқты поляризацияланады, бірақ нитроқосылыстар мен винил күкірт туындыларынан өзгеше. Мысалы, диполарофильді алкен изоксазолидинді түзету үшін бірігеді: Басқа сақина жабылу реакциялары да белгілі, оның ішінде формальды [3+3] және [5+2] циклоаддициялар.

Изомерлеу

Дезоксигендеуші реагенттер, жарық немесе жылу амидке қайта реттелуді катализдейді. Қышқылдар оксим эфиріне қайта реттелуді катализдейді.

Кішірейту

Гидридтер қосылып гидроксиламиндер түзеді. Төмендеткіш Льюис қышқылдары (мысалы, металдар, SO2) оттегін алып тастап, оның орнына иминге айналдырады.